Crimson Peak
«Crimson Peak» — Guillermo del Toro rejissyorligidagi, del Toro va Matthew Robbins ssenariysi asosidagi amerikalik qörqinçli film bölib, rejissyorning özi uni «gotik melodrama» deb taʼriflaydi. Rossiyada premyerasi 2015-yil 15-oktabrda bölib ötgan. Film tanqidçilardan umuman ijobiy şarhlar oldi, ayniqsa atmosferasi va vizual gözalligi uçun. Biroq prokatda muvaffaqiyat qozonmadi, qisman Xitoyda prokatga ruxsat berilmagani sabab böldi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Mia Wasikowska, Jessica Chastain, Tom Hiddleston
3Syujet
1887-yil, Buffalo, Nyu-York ştati. Tunda Edit Kuşingga vafot etgan onasining arvohi keladi va ogohlantiradi:…
1887-yil, Buffalo, Nyu-York ştati. Tunda Edit Kuşingga vafot etgan onasining arvohi keladi va ogohlantiradi: «„Crimson Peak“dan ehtiyot böl». Ön tört yil ötgaç, Edit Qöşma Ştatlarga katta opasi Lyusil bilan kelgan ingliz baroneti ser Tomas Şarpni uçratadi. Sharp öz ixtirosi — qizil loy qazib oliş maşinasi uçun investor qidirmoqda. Uning kiyimi buyurtma bilan tikilgan bölsa-da, juda eskirgan va allaqaçon modadan qolgan. Editning otasi, muvaffaqiyatli biznesmen Karter Kuşing Şarpga moliyaviy yordam berişdan boş tortadi, çunki uning oldingi muvaffaqiyatsiz urinişlari unga yoqmagan. Tomas va Edit munosabat boşlaydi, bundan Editning otasi va bolalikdagi dösti doktor Alan Makmaykl unçalik xursand emas. Kuşing aka-singil ikkovlariga pul berib, Amerikani darhol tark etişlarini talab qiladi, ammo Tomas buning örniga Editga turmuşga çiqiş taklifini beradi.
Editning otasi ğalati şaroitda halok bölgaç, Edit Tomasga turmuşga çiqadi va ular uning qadimiy Allerdeyl mulkiga, Angliyaga qaytişadi. Mulk qizil loy konining ustida joylaşgan bölib, asta-sekin qulab bormoqda. Tomas öz maşinasini quriş bilan band bölib, Edit bilan jismoniy yaqinlikka intilmaydi. Eski mulk Editda taşviş uyğotadi: ğalati tovuşlar, şovqinlar, doimiy sovuq, devorlardan qonga öxşaş qizil loy oqadi. Qiz qonli arvohlarni köradi. Lyusilning qöşimça kalit yasaşdan boş tortişi va pastki qavatga tuşişni taqiqlaşi uni bezovta qiladi. Vaqt ötişi bilan qizning holati yomonlaşadi, u tunda uyğonib ketadi va qon yötalyapti.
Qizil loy qazib oladigan qurilmani sinab köriş paytida Tomas Editga qişda Allerdeyl mulkini «Crimson Peak» deb ataşlarini aytadi, çunki yerdagi qor qonga öxşaş rangga kiradi. Şu orada Amerikada Alan Makmaykl qizning otasi halokatini özi tekşirmoqda. Maʼlum böladiki, Kuşing xususiy detektiv yollagan va u Tomas hamda Lyusil Sharp haqida kompromat topgan. Alan darhol Editga haqiqatni aytiş uçun mulkka jönaydi. Edit va Tomas poçta bölimiga boradi, u yerda böronga tuşib, mehmonxona xonasida tunaşadi va ular örtasida yaqinlik yuz beradi. Edit esa Milanodan «missis Sharp uçun» deb yozilgan xatlar oladi, u yerda heç qaçon bölmagan.
Mulkka qaytgaç, Edit podvalda «E. Ş.» monogrammali sandiq topadi va Lyusildan «Enola» deb gravirovka qilingan kalitni öğirlaydi. Sandiqda konvertlar va vosk silindrli eski patefon bor. Konvertlarda Şarpning ötmişda homiy izlagan şaharlarida yaşagan boşqa ayollarning ismlari yozilgan. Yozuvlar esa Edit uçun Tomas Şarpning ötmişda bir neça marta uylanganini oçib beradi. Edit oldingi xotinlardan biri Enolaning yozuvlaridan bilib oladiki, Şarplarga faqat pul kerak, ular uning çoyiga zahar solib, uni öldirmoqçi. Edit özi ham tuzoqqa tuşganini tuşunadi va pullar ötkazilişi bilanoq uni öldirişadi. Tomas singlisini Editni zaharlaşdan töxtatişga urinadi, ammo muvaffaqiyatsiz böladi.
Tunda Edit qonli qiz arvohini köradi, u qölida çaqaloq uşlagan, va Edit undan nima xohlayotganini söraydi. Arvoh bir xonaga işora qiladi. Edit öşa xonaga kirganda Tomas bilan singlisi Lyusil örtasida qarindoşlar örtasidagi zino sahnasini köradi. Edit qoçmoqçi böladi, ammo Lyusil kelinining barmoğidan uzugini yulib oladi va uni zinadan itarib yuboradi. Qiz yiqilib, oyoğini sindiradi va huşidan ketadi. Şu payt uyga Alan Makmaykl kelib qoqadi. Edit keyinroq huşiga kelib, oldida Alanni köradi. U Şarplar huzurida özi bilgan hamma narsani aytadi: kiçkina Lyusil onasini vannada teşa bilan öldirgan, çunki ona ularning bolalar xonasida nima qilayotganini körib qolgan. Öşanda heç kim ikki bolaning qotillikda iştirok etişi mumkinligiga işonmagan. Lyusilni ruhiy kasalxonaga, Tomasni esa xususiy pansionga joylaştirişgan. Bir neça yil ötib ular otasi-zolimi tomonidan talon-taroj qilingan va ayançli holatdagi mulkka qaytib kelişgan. Juftlik pulga şoşilinç muhtoj edi. Tomas boy, yolğiz, şaxsiy muammolari bor qizlarni topib, ularga uylanişga majbur bölgan, Lyusil esa pul olingaç ularni öldirgan.
Alan va Edit mulkdan çiqib ketişga urinadi, ammo Lyusil tösatdan Alanga hujum qilib, uni piçoq bilan yaralaydi. U akasidan işni yakunlaşni söraydi, lekin Tomas Alanning özi yordamida uning ölimini soxta qiladi va keyinroq doktorga mulkdan çiqib ketadigan şaxta yölini tuşuntiradi. Lyusil esa Editni pul tölovlari uçun hujjatlarni imzolaşga olib boradi va u Tomasdan kasal bola tuğganini aytadi, uni Enola davolaşga urinib muvaffaqiyatsiz bölgan, bola esa vafot etgan (şu sababli çaqaloqli arvoh paydo bölgan).
Tomas imzolangan hujjatlarni, Editning pullari uçun yozilganlarini yoqib yuborib, Editni qutqaradi va singlisiga endi haqiqatan sevib qolganini aytadi. Ğazablangan, xiyonat qilinganini his qilgan Lyusil akasini piçoq bilan sançadi va Editni quvib boradi. Qiz liftda şaxtaga tuşişga urinadi, kuraş boşlanadi, ikki raqib ham yer yuziga çiqadi. Tösatdan Tomasning arvohi paydo böladi va Lyusil arvohga eʼtibor qaratganda, Edit uni belkurak bilan öldiradi. Qiz erining arvohiga uni doim eslaşini aytadi va Tomas ğoyib böladi. Edit va Alan qutqariladi. Böşab qolgan uyda Lyusilning arvohi pianino çalmoqda.
4Yaratilişi
Del Toro va Robbins «Panʼs Labyrinth» filmidan keyin, 2006-yilda, dastlabki ssenariy variantini yozişgan.…

Del Toro va Robbins «Panʼs Labyrinth» filmidan keyin, 2006-yilda, dastlabki ssenariy variantini yozişgan. Loyiha «Universal» kompaniyasiga sotilgan. Del Toro filmni rejissyorlik qilişni rejalaştirgan, ammo loyihani keçiktirib, «Hellboy II: The Golden Army» filmi, keyin esa «Hobbit» filmlari seriyasi bilan şuğullangan. «Pacific Rim» filmini suratga oliş paytida del Toro «Legendary Pictures» kompaniyasining Tomas Tull va Jon Jaşni bilan yaxşi munosabat örnatgan, ular undan keyingi rejalari haqida söraşgan. Del Toro ularga «At the Mountains of Madness» filmi, «The Count of Monte Cristo» filmi moslaşuvi va «Crimson Peak» ssenariylarini yuborgan. Prodyuserlar oxirgi filmni eng köp mos deb topişgan, şundan söng loyiha bilan «Legendary Pictures» kompaniyasi şuğullana boşlagan.
2013-yil oktabrda Fernando Velazkes filmga saundtrek yozişga rozi bölgan. Dastlab boş rollarga Benedict Cumberbatch va Emma Stone tanlangan, ammo keyinroq ular loyihani tark etişgan. Ularning örniga Tom Hiddleston va Mia Wasikowska taklif qilingan.
Saundtrek yaratişda sanoat Angliyasining XIX asr atmosferasini yetkaziş uçun «maşinalar asri» tovuşlaridan foydalanilgan: tramvaylarning taqillaşi, parovoz va kemalarning gudoklari. Rejissyorning niyatiga köra, malika uyi filmning tölaqonli iştirokçisi bölib, uni u «parçalaniş yoqasidagi tirik organizm»ga öxşatadi. Filmdagi arvohlar qizil rangda. Bu rejissyorning öziga xos yondaşuvi bölib, u öz filmidagi ruhlar oddiy şarpalarga öxşamasligini xohlagan.
Filmni suratga oliş 2014-yil aprelida boşlangan. Suratga oliş Kingston şahrida (Ontario, Kanada) ötkazilgan va 68 kun davom etgan.
5Tanqid
Film tanqidçilardan umuman ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida film 285 ta şarh asosida…

Film tanqidçilardan umuman ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida film 285 ta şarh asosida 73 % maʼqullaş reytingiga ega bölib, örtaça bahosi 10 balldan 6,6 ni taşkil etadi. Sayt tanqidçilar fikrini şunday umumlaştiradi: «„Crimson Peak“ hayratlanarli darajada qörqinçli atmosfera va rejissyor Guillermo del Toroning unutilmas vizual obrazlarga ustali yondaşuvi bilan hayajonli, garçi biroz yengil-yelpi bölsa-da, tomoşani taklif etadi». Film köpinça gotik romanlar va kino klassikasi, xususan, Daphne du Maurierning «Rebecca» romani va uning Alfred Hitçcock tomonidan suratga olingan ekranlaştirişi bilan taqqoslangan.
Rossiya matbuotida film maʼqullab kutib olindi, ammo kamroq darajada. Ijobiy baholarni «Afişa» (Anton Dolin), «Mir fantastiki» (jurnal keyinçalik filmni yil eng yaxşi filmlari röyxatiga qöşgan, eng yaxşi qörqinçli film sifatida), KG-portal, «Iskusstvo kino» (Nina Tsyrkun), Time Out, «Rossiyskaya gazeta» mualliflari berişdi. Ammo alohida salbiy baholar ham bölgan («Seans», Rolling Stone Russia, Darker).
2016-yilda film «Saturn» mukofotining «Eng yaxşi qörqinçli film», «Eng yaxşi ikkinçi darajali aktrisa» (Jessica Chastain) va «Eng yaxşi rassom-dekorator ishi» (Thomas E. Sanders) nominatsiyalarida ğolib bölgan, şuningdek, yana oltita nominatsiyada tanlangan.
6Mukofotlar va nominatsiyalar
Mukofotlar va nominatsiyalar…
Mukofotlar va nominatsiyalar röyxati
7Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB8Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Багровый пик» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
