«Ilon vodiysining laʼnati» (pol. Klątwa Doliny Węży) — sovet-polyak qöşma işlab çiqarişidagi fantastik badiiy film. Polyak yozuvçisi Veslav Gurnitskiyning taxallusi bölgan Robert Stretton ning «Doktor Travyenning xobbisi» qissasi asosida suratga olingan.
1Rollarda
Krzysztof Kolberger, Roman Wilhelmi, Ewa Sałacka
2Syujet
1954-yilda, Fransiya armiyasining kapitani Bernar Travyen (Roman Vilgelmi) Hindixitoydagi uruş paytida…
1954-yilda, Fransiya armiyasining kapitani Bernar Travyen (Roman Vilgelmi) Hindixitoydagi uruş paytida vertolyot uçuvçisi bölib xizmat qilganda, junglilar ustidagi razvedka parvozi vaqtida uning vertolyotiga laos partizani Browning pulemyotidan öq uzadi. Travyenning hamkasbi ölim xavfli yara oladi, lekin şunga qaramay vertolyotni junglida qönişga ulguradi, Travyen esa tirik qoladi. Vertolyotni palma şoxlari bilan yaşirib, Travyen yaşirin buddaviy ibodatxonaga yetib boradi va u yerda ruhoniylarni pistolet bilan qörqitib, marvarid va qimmatbaho toşlar qoplangan ilon boşi şaklidagi sandiqçani, yaʼni muqaddas yodgorlikni öğirlaydi. Yodgorlikda qadimiy sirli yozuvlar bilan bitilgan qölyozma bor edi. Şundan keyin kapitan monastirdan şoşilib çiqib ketadi va ruhoniylardan biri orqasidan nimadir yomon gaplarni baqirganini eşitmaydi…
Filmdagi asosiy voqealar paytida nafaqaga çiqqan Travyen Parijda yaşaydi, qadimiy sanʼat asarlarini yiğadi va taniqli antikvar sifatida tanilgan. Biroq Hindixitoydan olib kelgan ğalati topilma uni tinç qoldirmaydi.
Unga öşa doiralarda tanilgan yana bir şaxs — polyak professori Yan Tarnas (Krzysztof Kolberger) yordamga keladi. U unutilgan Xurumvanit ibodatxona madaniyati böyiça ixtisoslaşgan bölib, Travyenning qölyozmasidagi yozuvni öqiy oladi va hatto öşa öramda yaşirin böşliqni topadi. Tolalar içiga yaşirilgan xarita Ming ilon vodiysiga yöl körsatardi, matnga köra, u yerda şunday qurol saqlanardiki, uning egasi dunyo hukmdori bölişi mumkin edi. Maxfiy xarita topilgaç, ğalati voqealar boşlanadi: olim va kollektsionerni zaharli ilonlar doimo taqib yuradi — boğda, uyda, olimning kabinetida. Tasodifan ilonlarning qurboni boşqa begona odamlar böladi, professor va antikvar esa tirik qolaveradi. Ularning siriga «France Soir» gazetasining sergak jurnalisti Kristin Jober (Eva Salatskaya) ham aralaşadi, şuningdek, bu işda Briçer (Igor Pşegrodzkiy) boşçiligidagi yaşirin taşkilot ham bor. Uşbu taşkilotda işlovçi tadqiqotçilar qadimiy qölyozma ornamentida qotişmaning (seriy + lantan + neodim) şifrlangan molekulyar tuzilişini topadilar, uni faqat kosmik vakuum şaroitida oliş mumkin edi. Şu orada Travyen Tarnasga na ötmişi, na niyatlari haqida aytib, Laosga ekspeditsiya uyuştiradi. Yetib kelgaç, ular mehmonxonada töxtaydilar.
Laosda şeriklariga hamma joyda böladigan Kristin va mahalliy yölboşçi qöşiladi. Yölboşçining otasi, uning söziça, partizan bölgan va junglidagi barça yöllarni bilgan (ehtimol, filmning boşida aynan u körsatilgan). Ibodatxonaga boradigan yölda Tarnas özining eski dösti — u yerda işlaydigan sovet olimi Andrey Butурlin (Sergey Desnitskiy) bilan uçraşadi. Butурlin hamrohlarini öz lageriga taklif qiladi. Tunda ilonlar bilan sarguzaştlar davom etadi, biroq Andrey uyquga soluvçi gaz bilan töldirilgan şaşkalar yordamida ilonlarni töxtatişga muvaffaq böladi. Ertasi kuni sayohatçilar ibodatxonaga yetib boradilar. Ibodatxona ruhoniysi qölyozmaga almaştirib, hamrohlarga Ming ilon vodiysigaça yölboşçi sifatida bir rohibni ajratadi.
Bernar, Yan va Kristin vodiyni tekşirib, qadimiy yer osti zindoniga tuşib qolişadi. U yerda ilonlar bilan töla tuzoqlar, lazer qurilmalari va ulkan ilonsimon yirtqiç hayvonni yengib ötib, içida musofirning jasadi bor sarkofagni va amforaga öxşaş ğaroyib idişni topadilar. Yozuvga işonilsa, bu idiş içida qandaydir kuç va qudrat, yaxşilik va yomonlik, butun dunyo uçun tahdid yoki unga hukmronlik qiliş kaliti yaşiringan. Lekin çangalzor Travyenga bu baribir edi. Yer osti zindonidan çiqişda u hamrohlariga ularni taşlab ketişini aytadi, söngra amforani joyiga qaytarişni talab qilgan yölboşçini öldiradi. Söng u öljasi bilan mehmonxonaga qaytadi, u yerda uni yollangan qotil kutib oladi. Qotil amforani olib mehmonxonadan çiqib ketadi, lekin özi sirli rohibning qurboniga aylanadi — rohib uning boşiga jangovar yulduzça otadi.
Şu orada Tarnas va Kristin ruhoniylar yordamida yer osti zindonidan çiqib, junglidan çiqişda yana Butурlin bilan uçraşadilar, u ularni öz maşinasida mehmonxonagaça olib boradi. U yerda ular Travyenning jasadini, söngra uning qotilini topadilar. Öldirilgan odamning maşinasi yonida ular adaşib, Travyenning öğirlangan amforali xaltasini olib ketadilar. Samolyotda Tarnas xaltada amforani topadi va Yevropaga butun dunyoni vayron qila oladigan dahşatli qurolni olib ketayotganini tuşunadi… Aeroport avtoturargohida Tarnasni Briçer odamlari tutib, olib ketişadi, Kristin esa ularni mamnun nigoh bilan kuzatadi. U bundan zarraça ham afsuslanmaydi, çunki u Briçer taşkilotining yaşirin agenti edi.
Briçerning maxfiy laboratoriyasida Tarnasning eʼtirozlari va xavotirlariga qaramay, amforani batafsilroq tekşiriş uçun lazer bilan kesişadi va içidan sirli konteyner topişadi. Konteynerni tekşiriş ğayrioddiy natijaga olib keladi. Undan çiqqan suyuqlik tasodifan Briçerning yuziga tuşadi va uni dahşatli mutantga aylantiradi, xodimlar uni tirik holda yoqişga majbur böladilar. Tadqiqotlarni xavfsizroq hudud — Tinç okeanidagi Matayva atollига köçiriş rejalaştirilganda, konteyner solingan çamadon kuçaytirilgan qöriqlaş ostida olib ketilayotgan samolyot havoda izsiz ğoyib böladi.
Şu orada Tarnas öz kvartirasida öziga kelib, nima bölganini zörğa eslaydi. Qöllarida köplab ukol izlari bor. Uning ustiga Kristinning yuzi egiladi, u özini Ivonn deb taniştiradi va hayajon bilan Tarnasni bularning hammasi tuş bölganiga işontiradi. U Tarnasni tark etib, Briçer taşkilotining odamlari ötirgan maşinaga ötiradi. Kristin ularga Tarnas heç narsani eslamasligini aytadi, çunki u giyohvand moddaning taʼsirida edi. Şunda ulardan biri norozilik bilan aytadi: «Heç narsani faqat öliklar unutmaydi, u esa tirik — sening tufayli». Tarnas ketayotgan maşinani deraza orqali kuzatadi. Biroz vaqt ötib, u köçaga çiqib, krişnaçilarga duç keladi va Osiyo bilan endi heç qanday ish qilişni xohlamasligini aytib, qoçib ketadi.
3Badiiy xususiyatlar
Lenta turli janrlar elementlarini uyğunlaştiradi — sarguzaşt filmi, fantastik triller, mistik qörqinçli film,…

Lenta turli janrlar elementlarini uyğunlaştiradi — sarguzaşt filmi, fantastik triller, mistik qörqinçli film, detektiv. Yevgeniy Jarkov (Şkolazhizni.ru) bahosiga köra, bu «Indiana Jons» sarguzaştlari muvaffaqiyati tölqinida paydo bölgan, tipik kam byudjetli Gollivudga javob». Xususan, Travyen amforani kötarib, zalga suv oqa boşlaydigan lahza «Indiana Jons: Yöqolgan Ahd sandiğini izlab» (1981) filmining boşidagi şunga öxşaş lahzani takrorlaydi. 2002-yilda polyak kinotanqidçilari «Laʼnat»ni barça davrlarning eng yomon önta polyak filmi röyxatiga kiritişga ovoz berişdi.
4Rollarda
Krzysztof Kolberger — polyak olimi Yan Tarnas (ovozini Vladimir Yeryomin…

Krzysztof Kolberger — polyak olimi Yan Tarnas (ovozini Vladimir Yeryomin beradi)
Roman Vilgelmi — mayor Bernar Travyen (ovozini Sergey Şakurov beradi)
Eva Salatskaya — fransuz reporteri Kristin Jober (ovozini Galina Çiginskaya beradi)
Igor Pşegrodzkiy — Briçer (ovozini Mixail Kozakov beradi)
Zbigniev Lesen — Nuaré
Leon Nemçik — qora közoynakli odam
Zigmunt Belyavskiy — Morino (ovozini Valeriy Kravçenko beradi)
Sergey Desnitskiy — Andrey Butурlin
Henrik Bista — reporter
Mikk Mikiver — direktor
Tinu Saar — Saar
Margus Tuuling — Parij politsiyasi boşliği
5Syomka guruhi
Ssenariy mualliflari: Voytsex Nijinskiy, Marek Pestrak, Vladimir…
Ssenariy mualliflari: Voytsex Nijinskiy, Marek Pestrak, Vladimir Valutskiy
Rejissyor: Marek Pestrak
Operatorlar: Ryszard Lençevskiy, Yanuş Pavlovskiy
Rassomlar: Yejji Snejavskiy, Priit Vaxer, Eva Krauze
Kompozitor: Sven Grunberg
Film «Lenfilm» kinostudiyasida ovozlaştirilgan.
6Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB7Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Заклятие долины змей» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
