«Papa» — 2004-yilda Vladimir Maşkov suratga olgan rus dramatik badiiy filmi. U Aleksandr Galiçning «Matrosskaya tişina» pyesasi asosida yaratilgan.
1Rollarda
Egor Beroev, Vladimir Mashkov, Olga Krasko
2Syujet
1920-yillarning oxiri. Ukrainaning kiçik Tulçin şaharçasida yahudiy oila yaşaydi: Abram Iliç Şvarts va uning…
1920-yillarning oxiri. Ukrainaning kiçik Tulçin şaharçasida yahudiy oila yaşaydi: Abram Iliç Şvarts va uning 12 yoşli öğli David (Dodik). Ota kiçik ombor tutadi va open xatlar töplaşga qiziqadi. Öğli esa otasining qattiq nazorati ostida skripka çalişni örganadi, böş vaqtida köça bolalari bilan va qöşni qiz Tanya Siçevaga oşiq bölib yuradi.
Bir kuni Abramning eski dösti Meyer Volf keladi. U Quddusda bölib, Tulçinga qaytib kelgan edi. Meyer Abramga open xatlar olib keladi. Abram Meyerga qolgan töplamini körsatadi va uç dona fransuz open xatining yöqolganini aniqlaydi: Dodik ularni köça öyinlarida Lyonçik — mahalliy bezorilar boşliği bilan tikka qöyiş uçun öğirlagan edi. Abram öğlini köçada topadi va Meyer hamda barça qöşnilar köz öngida uni uradi. Meyer Dodikka otasidan xafa bölmaslikni maslahat beradi va «Yiğlaş devori» uni hayratga solmaganini aytadi. Keçqurun Abram qattiq mast böladi, bir neça marta janjallaşib, yaraşadi va öğlining muvaffaqiyatli hayotini başorat qiladi. Bir keça David poyezdda Moskvaga ketadi.
Ön yil ötadi. David — Moskva konservatoriyasining eng yaxşi talabasi, faol konsertlar beradi. Ayollar orasida maşhur, ijodkorlar doirasida döstlari bor. Tanya Siçeva esa uning fiancee. Bir kuni Tanya, döstlari va partiya kotibi Çernişov bilan bölgan ziyofat paytida Abram tösatdan yotoqxonaga keladi — öğlini köriş va Moskvani tomoşa qiliş uçun. Ammo Davidning unga xursandçiligi yöq: birinçidan, u otasining rözğorsiz qiyofasidan uyaladi; ikkinçidan, Abram Çernişov oldida hanuz Tulçinda savdo-sotiq bilan şuğullanayotganini aytadi, bu esa Davidni jiddiy muammolardan xavotirga soladi. David otasini haydaydi va u öğlini sönggi marta körganini bilmagan holda uyiga qaytib ketadi.
Voqea yana bir neça yilga oldinga suriladi. Uluğ Vatan uruşi. Davidga frontdan xat keladi: otasi Tulçin getosida natsistlar tomonidan öldirilgan. Keyinroq David kontuziya oladi, qöli yaralanadi va u harbiy poyezdga tuşib qoladi. U yerda hamşira bölib xizmat qilayotgan — uning eski tanişi, şoira va konservatoriya faoli Lyudmila Şutova. Undan David Tanya tirik ekanini va homilador holda uni uyda kutayotganini bilib oladi.
Davidning qölida gazli gangrena boşlanadi, unga amputatsiya xavfi tuğiladi. Lyudmila harbiy poyezd komendanti, jarroh polkovnik Georgiy Smorodinga Davidning qölini kesmaslikni iltimos qiladi, çunki bu uning musiqa karerasini barbod qiladi. Smorodin undan nega David uçun şunçalik qayğurayotganini söraganda, Lyudmila uni sevişini tan oladi. Şundan söng u Davidga qölini saqlab qolişlarini aytib yolğon gapiradi.
Poyezd töxtaganida Davidga isitmasi kötarilgan holatda otasining arvohi körinadi. Abram özini va Meyer Volfni natsistlar qanday otganini gapiradi, David esa ularning keyin vayron bölgan Tulçinni qanday ozod qilganini aytadi («u yerda taniş narsa yöq edi»). Davidga bolaligida örtoqlari bilan öynagan taniş devor körinadi va u Meyer Volfning «Yiğlaş devori» haqidagi hikoyasini eslaydi.
Lyudmilaning sözlariga qaramay, David amputatsiya kutilayotganini biladi va skripkada endi çala olmasligidan xavotirlanadi. Abram öğlini tinçlantiradi: u uruşdan qahramon bölib qaytadi, sevimli Tanyasiga uylanadi, kiçik öğli esa, xuddi bir paytlar Abram örgangani kabi, skripka çalişni örganadi.
David yotoqxonadagi janjal uçun otasidan keçirim söraydi. Abram esa buni allaqaçon unutganini va öğlini keçirganini aytadi, biroq open xatlarni öğirlagani uçun uni biroz koyiydi. Şundan söng ota öğli bilan abadiy xayrlaşadi va bir kun kelib yana tuşiga kirişini vaʼda qiladi. Poyezd jönab ketadi. David qiçqiradi: «Papa!»
Film «Naşim papalarimizga bağişlanadi» yozuvi bilan yakunlanadi.
3Reʼjissyor öz filmi haqida
«Bu filmda hikoya qilingan voqea — sevgi, xiyonat va keçirim haqidagi qadimiy abadiy hikoya. Bu hikoya…
«Bu filmda hikoya qilingan voqea — sevgi, xiyonat va keçirim haqidagi qadimiy abadiy hikoya. Bu hikoya ota-onaga bölgan muhabbat bizni yetaklaydigan hayot doirasiga joylaşgan. Ota-onalar — yer yuzidagi yagona insonlar, bizni heç narsasiz, beğaraz sevadiganlar. Ammo bu muhabbatning haqini tölaşga biz doim ham qodir emasmiz. Bolalar — bizning kelajagimiz, deb notöğri öylaymiz. Bu unday emas. Bizning kelajagimiz ota-onalarimizda, çunki biz ularga qarab boramiz, hammamizni bir xil yakun kutadi. Bu yölimiz ota-onalarimizga qançalik yaqin bölişi, u qançalik samimiy muhabbatga töla bölişi bizning farzandlarimiz bilan munosabatimizni belgilaydi. Bolalar biz ortimizdan ergaşadi, biz — ularning kelajagimiz». — Vladimir Maşkov.
4Boş rollarda
Vladimir Maşkov — Abram Iliç…
Vladimir Maşkov — Abram Iliç Şvarts
Egor Beroev — David Şvarts, Abramning öğli
Andrey Rozendent — David Şvarts (ön ikki yoşida)
5Rollarda
Ksenija Lavrova-Glinka — Lyudmila…
Ksenija Lavrova-Glinka — Lyudmila Şutova
Sergey Dreyden — Meyer Volf
Olga Krasko — Tanya Siçeva
Olga Miroşnikova — Xana
Anatoliy Vasilyev — Ivan Kuzmiç Çernişov
Andrey Kuziçev — Slavka Lebedev
Sergey Ugryumov — Mitya Juçkov
Zoya Terexova — Roza Gureviç
Artur Smolyaninov — Lyonçik
Nikolay Popkov — Georgiy Borisoviç Smorodin, harbiy poyezddagi jarroh-şifokor
Andrey Smolyakov — starşina Odintsov
Anna Ukolova — Arişa, harbiy poyezddagi hamşira
Lidiya Paxomova — Tanya Siçeva (12 yoşida)
Kseniya Barkalova — Xana (12 yoşida)
Pyotr Tomaşevskiy — Vasilyev
Ilya Rubinşteyn — Yakov Gureviç
Sergey Kolesnikov — harbiy poyezd boşliği
Grigoriy Bokovenko — stansiya boşliği
Sergey Krilov — Senya Gureviç
Nazariy Prokopov — Itzxak Gureviç
Vadim Kravçuk — Şlyoma Gureviç
Mixail Volodin — «Spirya»
Kirill Medvedev — «Seriy»
Konstantin Ivanoçkin — «Şurets»
Stanislav Babaev — «Bunya»
Aleksandr Oblasov — operatsiya xonasidagi yaralangan
Yuliya Aleksandrova — yotoqxonadagi talaba
Şuningdek: Boris Trenin, David Kudrenatskiy, Oleg Kudrenatskiy, Pavel Kudrenatskiy, Bogdan Kudrenatskiy, Vera Xaribina, Dmitriy Marin, Oksana Şelest, Yuriy Istomin, Ivan Besedin, Vadim Brozgol va boşqalar.
6Suratga oliş guruhi
Ssenariy mualliflari: Vladimir Maşkov va Ilya Rubinşteyn, Aleksandr Galiçning «Matrosskaya tişina» pyesasi…
Ssenariy mualliflari: Vladimir Maşkov va Ilya Rubinşteyn, Aleksandr Galiçning «Matrosskaya tişina» pyesasi asosida
Film reʼjissyori: Vladimir Maşkov
Reʼjissyor: Tamara Vladimirtseva
Boş operator: Oleg Dobronravov
Boş rassom: Vladimir Aronin
Tovuş muhandisi: Ekaterina Popova-Evans
Kostyum rassomi: Regina Xomskaya
Operatorlar: Vladislav Berkovets, Sergey Naugolnix
Prodyuser: Mixail Zilberman
Boş prodyuserlar: Vladimir Maşkov, Igor Tolstunov
7Saundtrek
Film musiqasi ğoyasi: maestro Vladimir…
Film musiqasi ğoyasi: maestro Vladimir Spivakov.
Kompozitor: Dmitriy Atovmyan.
Ijro etilgan asarlar:
D. Şostakoviç. 5-simfoniya (op. 47), kamer simfoniya (op. 110a);
P. Çaykovskiy. Skripka uçun orkestr bilan konsert (op. 35);
S. Raxmaninov. Vokalizi;
Egerskiy marşi (qadimiy rus marşi);
Do-minor tonallikdagi torli orkestr uçun kamer simfoniyasi op. 110a (Şostakoviç).
Ijroçilar:
«Moskva virtuozlari» davlat kamer orkestri (badiiy rahbar va dirijyor — Vladimir Spivakov);
Skripka yakkaxon ijrosi — Vladimir Spivakov, Aleksey Lundin, Andrey Rozendent.
Fortepiano partiyasi — Sergey Bezrodniy;
S. V. Raxmaninov nomidagi simfonik orkestr (dirijyor — Dmitriy Atovmyan);
Rossiya milliy filarmoniya orkestri (badiiy rahbar va dirijyor — Vladimir Spivakov).
Fon musiqasi:
«Leysya, pesnya» (musiqasi V. Puşkov, sözi A. Apsolon, ijrosi Leonid Utyosov va uning orkestri);
«Moskva mayskaya» (musiqasi Dm. va Dan. Pokrass, sözi V. Lebedev-Kumaç, SSSR GABT orkestri va xori ijrosida);
«Sport marşi» «Darvozabon» f/f dan (musiqasi I. Dunayevskiy, sözi V. Lebedev-Kumaç, SSSR GABT orkestri va xori ijrosida);
«Uçraşuvga şoşilayotgan qiz» f/f dagi qöşiq (musiqasi I. Dunayevskiy, sözi V. Lebedev-Kumaç, ijrosi Yefrem Flaks, ayollar ansambli va jaz-orkestr);
«Oxirgi yoz kuni» (musiqasi A. Tsfasman, A. Tsfasman boşçiligidagi orkestr ijrosida).
8Suratga oliş
Suratga oliş davri 2003-yil 24-may dan 16-noyabrgaça davom etdi. Suratga oliş Moskvada va…
Suratga oliş davri 2003-yil 24-may dan 16-noyabrgaça davom etdi. Suratga oliş Moskvada va Kamenets-Podolskiyda ötkazildi.
Kamenets-Podolskiyga ikki marta ekspeditsiya uyuştirildi: yozda (11-iyuldan 26-avgustgaça) 1929-yildagi Tulçin, kuzda (20-oktabrdan 16-noyabrgaça) Uluğ Vatan uruşi davridagi Tulçin suratga olindi.
Vladimir Maşkovning diplom ishi (Abram Şvarts roli) MXAT maktab-studiyasida, O. P. Tabakov ustaxonasida bölib, uning köp yillik muvaffaqiyatli aktyorlik karerasidagi eng yaxşi işlardan biriga aylandi. Tabakov şunday degan: «Volodya hayotga ham, teatrga ham kirib keldi, ikkalasining salbiy tomonlarini bilgan holda. Qiyin boşladi, maktabdan haydalgan, yana qaytib kelgan. Ammo öz işiga bölgan çeksiz intiliş hammasini yengdi… U Galiçning pyesasida qari Abram Şvartsni öynaganda, Aktyor dunyoga kelganligi ravşan böldi…».
Maşkov Abram Şvarts obrazini birinçi marta öynaganida atigi 24 yoşda edi va öşandan beri Oleg Tabakov rahbarligidagi Moskva teatr-studiyasi sahnasida bu obraz bilan tört yuzdan ortiq marta çiqqan.
Filmning işçi nomi «Matrosskaya tişina» edi. Keyinroq Maşkov uni «Papa»ga almaştirdi. Uning fikriça, bu variant filmning mazmunini yaxşiroq aks ettiradi: bolalar ota-onalarining hayotdagi rolini köpinça juda keç anglaydi. Maşkov bu mavzu hozir öziga heç qaçongidek yaqin ekanini tan oladi. U teatr bilan boğliq öquv yurtining ikkinçi kursida öqiganida ota-onasidan ayrilgan va vaqt ötgan sari bu yöqotişni köproq his qilmoqda. Uning aytişiça, undan ham yaqin odamlar bölmagan va bölmaydi.
«Matrosskaya tişina» pyesasi asosida film suratga olingan Aleksandr Galiçning qizi asarning «mavzulari» asosida filmni yaratiş va nomini özgartirişga ruxsat berilmaganini, Maşkov esa uni rejalari haqida xabar qilişni ham öylamaganini aytib xafa böldi.
9Texnik maʼlumotlar (DVD)
Naşriyotçi: Central…
Naşriyotçi: Central Partnership
Format: 16:9
Treklar: Dolby Digital 5.1, DTS
Mintaqa: 5
Til: Rus
Subtitrlar: Yöq
Davomiyligi: 94 daqiqa
Qöşimçalar: Yöq
10Şarhlar
«Nezavisimaya gazeta» muxbiri Ekaterina Barabaş filmni «teatrçilik»da ayblaydi va zal köz yoşlariga hamda…
«Nezavisimaya gazeta» muxbiri Ekaterina Barabaş filmni «teatrçilik»da ayblaydi va zal köz yoşlariga hamda Moskva festivalidagi tomoşabinlar simpatiyasi mukofotiga qaramay, film muvaffaqiyatli çiqmagan deb hisoblaydi (film baʼzi lahzalarda haqiqatan ham yuraklarni ezadi).
«Maşkov, göyo Abram obrazida nogiron keksalarning körgan barça taşqi belgilarini töplagandek: u behad kir, boşini qattiq silkitadi, meʼyoridan ortiq şoşiladi, intonatsiyalarini haddan taşqari ahmoqona qilib işlab çiqqan. Göyo hammasi: reʼjissyor, aktyorlar, rassomlar — Abram obrazini iloji boriça ravşan, teatrlaşgan, közga taşlanadigan qiliş uçun işlagandek. Haqiqatan ham, baʼzi lahzalarda ğamgin bölib ketiş mumkin edi va samimiy yiğlagan odamlarni tuşunsa böladi. Oxir-oqibat, hammada ota-onalar bor va har kim ularning oldida özini aybdor his qiladi. Yiğlamaslik gunoh.
Tabakovning teatrida Abram Şvarts roli Maşkovning birinçi haqiqiy roli edi, u öşa spektakldan olgan hamma narsani yengil köngil bilan filmga olib ötdi, hatto teatr makonini kino makoniga almaştirişga ham zahmat çekmadi. Bizning oldimizda aslida ekranga köçirilgan Tabakovning eski spektakli bor, xolos. Bu, aytgança, ota-bolalar haqidagi savolga ham tegişli. Maşkov öşa spektaklni, keyinçalik «Papa» filmiga aylangan spektaklni deyarli heç qayerda eslatmagan. Heç qayerda Tabakovga minnatdorçilik bildirmagan — aynan öşa yerda Abram Şvartsni öynagani va keyinçalik uni plyonkaga köçirgani uçun ham. Körinişidan, ota-bolalar muammosini Maşkov endi öz boşidan keçirgan. Aytgança, Dante böyiça, döstlarini sotganlar uçun jahannamning alohida doirasi bor».
Oxirgi daʼvolar heç bölmaganda bahsli, çunki filmning titrlarida reʼjissyorning minnatdorçiligi aniq aytilgan: «Ustozga, Xalq artisti Oleg Tabakovga».
11Mukofotlar
«Papa» filmi quyidagi kino mukofotlarini qölga…
«Papa» filmi quyidagi kino mukofotlarini qölga kiritdi:
2004 — Moskvadagi XXVI xalqaro kinofestivalda tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti.
2004 — Vyborgdagi «Yevropaga deraza» rus kinosi XII festivalida eng yaxşi erkak roli uçun mukofot (aktyor Vladimir Maşkov).
2004 — Vyborgdagi «Yevropaga deraza» rus kinosi XII festivalida «Vyborg hisobi» mukofoti (reʼjissyor Vladimir Maşkov).
2005 — Moskvada Rossiya Kinematografiya sanʼati va fanlari milliy akademiyasining «Oltin burgut» kinomukofoti, 2004-yil uçun «Eng yaxşi rassom-postanovşik ishi» nominatsiyasida (Vladimir Aronin).
2005 — Sankt-Peterburgdagi XIII Rossiya kinofestivali «Vivat, Rossiya kinosi!»da «Eng yaxşi erkak roli uçun» mukofoti (aktyor Egor Beroev).
Matn: maqola tarjimasi «Папа (фильм, 2004)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
