Dasavathaaram (tarjima: The 10 Avatars) — 2008-yilda Hindistonda tamil tilida suratga olingan epik jangari triller. Rejissyori K. S. Ravikumar, ssenariy muallifi Kamal Haasan, prodyuseri V. Raviçandran, işlab çiqargan kompaniya Aascar Film Pvt. Ltd.
Filmda Haasan 10 ta alohida rolni ijro etadi, Asin esa ikki rolda rol öynaydi. Şuningdek, filmda Jaya Prada, Mallika Şerawat, K. R. Vijaya, Rekha Harris, Nageş, P. Vasu, Raghuram, Napoleon va M. S. Bhaskar ham iştirok etadi.
Filmda biotexnologiya olimi Govind öz korrupsioner boşliğidan halokatli biologik qurol solingan şişa idişni öğirlaşga majbur böladi. Boşliq bu virusni terroristlarga sotmoqçi edi. Govind esa uni xavfsiz saqlaşi kerak. Şundan keyin voqealar zanjiri boşlanadi: Govindni amerikalik yollanma Christian Fletçer va telugu tilida gapiradigan politsiya ofitseri Balram Naidu ovlay boşlaydi. Govindning sayohatiga yana bir qança odam ham aralaşadi, ularning barça hikoyalari esa 2004-yilgi Hind okeani zilzilasi va sunamisidan keyin bir-biriga boğlanadi. Şu tariqa filmga falsafiy qaraşlar ham kiritiladi.
Film köplab ğoya va falsafalarni öz içiga oladi, jumladan teizm, vaişnavizm, Xudoning mavjudligi, determinizm, kastaçilik, xaos nazariyasi va "kapalak effekti".
Film deyarli uç yil davomida tayyorlangan. Uni V. Raviçandran tarqatgan. Asosiy suratga oliş joylari Amerika Qöşma Ştatlari va Hindistonning Tamilnadu ştati böylab bölgan.
Qöşiqlarni Himesh Reşammiya bastalagan, fon musiqasini esa Devi Sri Prasad yaratgan. Operatorlik işlarini Ravi Varman, montajni esa K. Thanigaçalam bajargan.
Postprodaksiyadagi keçikişlardan söng, "Dasavathaaram" 2008-yil 13-iyunda dunyo böylab taxminan 1300 ta kinoteatrda namoyiş etildi va tanqidçilardan ijobiy baho oldi. Hind tilidagi versiyasi örtaça muvaffaqiyatga erişgan bölsa-da, film kassada katta muvaffaqiyat qozondi. "Dasavathaaram" dunyo böylab kassa tuşumi ₹200 krore dan oşgan birinçi Janubiy Hindiston va tamil filmi böldi. Şuningdek, u Enthiran (2010) filmi uni ortda qoldirgunça, barça davrlar içida eng köp daromad keltirgan tamil filmi edi.
1Rollarda
Kamal Haasan, Asin, Mallika Sherawat
2Syujet
Prolog 12-asrda bölib ötadi. Unda taqvodor vaişnavit Rangarajan Nambi qirol Kulothunga II ning Vishnu butini…
Prolog 12-asrda bölib ötadi. Unda taqvodor vaişnavit Rangarajan Nambi qirol Kulothunga II ning Vishnu butini haqorat qiliş urinişlariga qarşi çiqadi. Nambi qatl etiladi, uning özi ham, buti ham suvga çökib ketadi. Bu voqea butun hikoya uçun mavzuiy fon yaratadi.
Deyarli 900 yil ötib, 2004-yilda AQŞda işlaydigan hind olimi Govindarajan Ramaswamy bioqurol sifatida işlatilişi möljallangan sunʼiy virus ustida işlaydi. Laboratoriya maymuni virusni yutib, nobud bölgaç, Govind uning xavfini anglaydi. Uning rahbari doktor Sethu virusni terroristlarga sotmoqçi ekanini bilib qolgaç, Govind şişa idiş bilan qoçadi. Tortişuv vaqtida idiş adaşib Hindistonga jönatiladi. Idişni qaytarib oliş uçun yollangan yollanma, sobiq CIA agenti Christian Fletçer quvğin paytida bir neça kişini, jumladan Govindning dösti Sureş va uning xotini Yukani öldiradi. Govind paketni taqib Çidambaramga boradi. U yerda paket keksa ayol Krişnaveni qöliga tuşadi. Krişnaveni bilmagan holda uni Vishnu butining içiga yaşiradi. Govindning paketni qaytarib oliş urinişlari Fletçerning taqibi, mahalliy politsiya va Krişnavenining taqvodor nevarasi Andal tufayli murakkablaşadi. Andal Govind butni öğirlamoqçi deb öylaydi.
Bir neçta qöşimça syujet çiziği oçiladi: Fletçerning tarjimon xotini va şerigi Jasmine yovvoyi fil bilan boğliq töqnaşuvda halok böladi. Yukaning akasi, yapon kuraşçisi Şingen opasining öçini oliş uçun keladi. Telugu RAW agenti Balram Naidu esa Govindning harakatlarini tekşiradi. Yölda Govind va Andal turli odamlar bilan uçraşadi, jumladan ijtimoiy faol Vincent Poovaraghan va baland böylik Khalifulla boşçiligidagi musulmon oila bilan. Virusli idiş tasodifan xonanda Avtaar Singhning dori-darmon saqlanadigan sovutgiçiga almaşib qöyiladi. Singh hanjuvar kasali bilan davolanmoqda. Oxir-oqibat Fletçer garovga olinganlarni öz içiga olgan voqealar ketma-ketligida virusni qaytarişni talab qiladi. Bir qator quvğinlar va töqnaşuvlardan, jumladan Avtaarning konsertidagi voqeadan söng, idiş yana butning içiga tuşadi.
Govind natriy xloridning virusni zaiflaştirişini bilib olgaç, uni okean suviga botirib zararsizlantirişga harakat qiladi. Quriliş maydonida Govind bilan Fletçer örtasida janjal boşlanadi, unga Şingen ham aralaşadi. Fletçer virusni yutadi, lekin qirğoqqa uriladigan ulkan sunami tufayli halok böladi. Tabiiy ofat tahdidni yöq qiladi, Fletçerni öldiradi va keng kölamli vayronagarçilikka sabab böladi. Govind, Andal va boşqalar omon qoladi. Poovaraghan içkarida çökib halok böladi, Krişnaveni esa uning jasadini vafot etgan öğli deb adaştiradi. Andal sunamini ilohiy aralaşuv deb hisoblaydi, lekin Govind racionalist qaraşda qoladi va qutqariş vositasi sifatida bunday vayronagarçilikning axloqiyligini şubha ostiga qöyadi. Şundan söng ular bir-birlariga muhabbatlarini izhor etişadi. Govind öz harakatlari uçun dunyo rahbarlari iştirok etgan tadbirda mukofotlanadi. Filmning sönggi kadrida Nambi va uning buti qirğoqqa yuvilib kelayotgani körsatiladi.
3Işlab çiqarişgaça bölgan bosqiç
Kamal Haasan asl syujet ğoyasini öylab topdi va filmni suratga oliş uçun bir qança rejissyorlarga, jumladan…
Kamal Haasan asl syujet ğoyasini öylab topdi va filmni suratga oliş uçun bir qança rejissyorlarga, jumladan Gautham Vasudev Menonga murojaat qildi. Oxir-oqibat taklifni K. S. Ravikumar qabul qildi. Loyiha Rajinikanth iştirokidagi "Sivaji: The Boss" filmi eʼlon qilingandan köp ötmay boşlandi. Ravikumar va Kamal Haasan oldingi uçta muvaffaqiyatli loyihasi — "Avvai Şanmughi", "Thenali" va "Pançatanthiram" dan keyin törtinçi marta birga işladi.
4Işlab çiqiş
V. Raviçandran filmni işlab çiqariş uçun şartnoma imzoladi va şu jarayonda tarqatiş huquqini ham oldi.…
V. Raviçandran filmni işlab çiqariş uçun şartnoma imzoladi va şu jarayonda tarqatiş huquqini ham oldi. Pyramid Film Fund loyihada 50 foiz uluşga ega edi.
Deyarli bir yillik işlab çiqarişgaça tayyorgarlikdan, aktyorlar va joylarni tanlaşdan söng, film 2006-yil 11-sentyabrda birinçi suratga oliş davriga kirdi.
5Rollarga tanlov
Asin tanlanişidan oldin boş ayol rolini Vidya Balan ijro etişi közda tutilgan edi. Loyiha işlab…
Asin tanlanişidan oldin boş ayol rolini Vidya Balan ijro etişi közda tutilgan edi. Loyiha işlab çiqarilayotgan vaqtda aktyorlar Jayaram va Vadivelu jadval bilan boğliq sabablarga köra filmdan voz keçişdi.
6Suratga oliş
Suratga oliş boşlanişidan oldin tayyorgarlik bosqiçi bölib ötdi. Unga AQŞda 25 kun davom etgan grim sinovlari…

Suratga oliş boşlanişidan oldin tayyorgarlik bosqiçi bölib ötdi. Unga AQŞda 25 kun davom etgan grim sinovlari kirdi. Kamalning turli qiyofalari uçun işlatilgan grim qiyinçiliklar tuğdirdi. Uni qöyiş töqqiz soat vaqt olar, uzoq vaqt turmasdi. Şu sababli u dam olişga va suyuqlikni nayça orqali içişga majbur bölar, protez grimni buzmaslik uçun yuz muşaklarini harakatlantirmaslikka harakat qilardi.
Filmning asosiy qismi çet elda, jumladan AQŞ, Tokio, Malayziya va Tailandda suratga olindi. Suratga oliş deyarli 2007-yil oktyabr boşida yakunlangan bölsa-da, filmning sönggi kadrlari 2007-yil 8-oktyabrda sohil qişloği Uthandida olingan.
7Saundtrek
Film dastlab A. R. Rahman musiqa muallifi sifatida eʼlon qilingan edi. Biroq u jadvaldagi ziddiyatlar tufayli…
Film dastlab A. R. Rahman musiqa muallifi sifatida eʼlon qilingan edi. Biroq u jadvaldagi ziddiyatlar tufayli loyihadan voz keçdi. Kamal tezda qöşiqlar kerakligini his qilib, Himesh Reşammiyani jalb qildi. "Dasavathaaram" uning tamil tilidagi debyuti va hozirgaça yagona tamil filmi böldi. Fon musiqasini Devi Sri Prasad yozgan. Film "uslubiy va ğarbona" musiqani talab qilgani uçun dastlab ikkita musiqiy parça yozilib sinovdan ötkazildi. Keyinroq reklama uçun ikki yarim daqiqalik mavzuiy qöşiq yaratildi. Filmning ikkinçi yarmidagi fon musiqasida skripkalar va xor köp işlatilgan. Butun musiqa partiturasi Çennayda bir oy davomida yozib olingan.
Saundtrek 2008-yil 25-aprelda Çennaydagi Jawaharlal Nehru stadionida taqdim etildi. Bu Janubiy Hindiston filmi uçun eng katta audio taqdimot böldi. Dunyoning turli mamlakatlaridan köplab maşhur kino arboblari tadbirda iştirok etdi. Xollivud vakili sifatida Jackie Chan özining birinçi bunday çiqişida qatnaşdi. Şuningdek, Amitabh Bachchan, Mammootty, Vijay va Madhavan kabi mintaqaviy hind sanʼatkorlari ham taqdimotga kelişdi. Tamilnadu ştatining öşa paytdagi boş vaziri M. Karunanidhi ham tadbirda qatnaşdi. Tadbirda odamlar haddan taşqari köp bölib ketdi, nazoratni tiklaş uçun Çennay politsiyasi köçalarda lathi (tayoq) bilan kuç işlatdi. Saundtrek albomining huquqlarini Sony BMG ₹20 million (US$210,000) evaziga sotib oldi. Bu kompaniyaning tamil filmi saundtrekini birinçi marta sotib olişi edi.
Rediff saytining bahosi 5 ballik şkalada 2 ball böldi. Şarhda albom "örtaça tinglaş tajribasi" deb baholandi.
8Kinoteatr prokati
Film bir neça marta keçiktirildi. Dastlab u 2007-yilda namoyiş etilişi rejalaştirilgan edi, keyin Pongal 2008…
Film bir neça marta keçiktirildi. Dastlab u 2007-yilda namoyiş etilişi rejalaştirilgan edi, keyin Pongal 2008 bayramiga köçirildi. Biroq 2008-yil fevralida V. Raviçandran postprodaksiyadagi keng kölamli işlar tufayli "Dasavaatharam" Tamil Yangi yili dam oliş kunlari arafasida dunyo böylab çiqişini eʼlon qildi. Keyinçalik Hindistonning birinçi Indian Premier League mavsumi muvaffaqiyati tufayli film yana keçiktirildi. Şu sababli, 2008-yil may oyida çiqişi rejalaştirilgan Suriyaning "Vaaranam Aayiram" filmi bilan ziddiyat bölmasligi uçun, premyera turnir yakunlanadigan 2008-yil 1-iyuniga qoldirildi. 2008-yil may oxirida işlab çiqaruvçilar filmning 13-iyun kuni tamil tilida, şuningdek telugu tiliga dublyaj qilingan versiyasi bilan çiqişini eʼlon qilişdi. Hind tilidagi dublyaj çiqişi esa 2008-yil 27-iyunga köçirildi. Prodyuser iltimosiga köra, film 2008-yil 8-iyunda Tamilnadu boş vaziri M. Karunanidhiga keyinroq körsatildi.
9Tarqatiş
Hind tilidagi versiyani Sony Pictures India tarqatdi. Angliya, Singapur va Fors körfazi davlatlaridagi…
Hind tilidagi versiyani Sony Pictures India tarqatdi. Angliya, Singapur va Fors körfazi davlatlaridagi kinoteatrlarga filmni Ayngaran International sotdi. Filmning Kanadadagi huquqlarini Walt Disney Studios Motion Pictures özining Buena Vista International brendi orqali sotib oldi. Bu işlab çiqaruvçi kompaniyaning hind filmi bilan birinçi tarqatiş tajribasi böldi. Film dunyo böylab 1300 ta kinoteatrda çiqdi: şulardan 275 tasi Tamilnadu, 80 tasi Karnataka, 410 tasi hind tilidagi versiya uçun, 260 tasi telugu versiyasi uçun (şundan 25 tasi faqat Haydarobodda), 85 tasi Kerala va 190 tasi çet elda böldi.
10Marketing
Filmning teatr treyleri 2008-yil 23-aprelda ommaga taqdim etildi. U maxsus mehmonlarga bu kundan bir kun…
Filmning teatr treyleri 2008-yil 23-aprelda ommaga taqdim etildi. U maxsus mehmonlarga bu kundan bir kun oldin körsatilgan edi. Filmning çiqişidan oldingi birinçi eksklyuziv körsatuv 2008-yil 25-aprel kuni ertalab audio taqdimot oldidan bölib ötdi. Unga kelgan Jackie Chan, Amitabh Bachchan, Mammootty va Vijay filmni maqtaşdi.
11Huquqiy masalalar
Yordamçi rejissyor Senthil Kumar filmga qarşi Madras Oliy sudida ish qözğadi. U "Dasavathaaram" syujetini…
Yordamçi rejissyor Senthil Kumar filmga qarşi Madras Oliy sudida ish qözğadi. U "Dasavathaaram" syujetini "Ardhanari alias Clones" nomli ssenariyda özi yaratganini daʼvo qildi. Kamal Haasan va V. Raviçandran ssenariyni "öğirlab", uni mualliflik röyxatidan çetlaştirgan, şu bilan mualliflik huquqi töğrisidagi qonunni buzgan, deb ayblandi. Şikoyat asosida Çennay politsiyasi aktyordan söroq qildi va keyin uning tuşuntirişini qabul qildi. Şundan söng Madras Oliy sudi Kamal Haasan va prodyuser V. Raviçandranga xabarnomalar yuborib, film prokatiga vaqtinça taqiq qöydi. Film işlab çiqariş va postprodaksiyani davom ettirişga ruxsat oldi, biroq ish 2007-yilgaça çözildi. 2007-yil sentyabrida sud Senthil Kumarning arizasini rad etib, film uçun huquqiy tösiqlarni bartaraf etdi.
2008-yil 25-aprelgi audio taqdimotdan söng Mallika Şerawatga tadbirda nomaqbul kiyim kiygani uçun politsiyaga şikoyat tuşdi. Hindu Munnani taşkilotidan ajralib çiqqan Hindu Makkal Katçi guruhi politsiyaga şikoyat qilib, Şerawatning "Dasavathaaram" audio-CDlarini taqdim etiş marosimidagi kiyimi "hindularning his-tuyğularini xafa qilgan" deb yozdi. Marosimda Tamilnadu boş vaziri M. Karunanidhi ham qatnaşgan edi. Aktrisaga boş vazir oldida mini yubka kiyib, orqasini oçib qöygani ayblangan. Ariza 2008-yil 29-mayda rad etildi. Madras Oliy sudi "Dasavathaaram" hind madaniyatini salbiy tarzda aks ettirmagani haqida bayonot berdi.
12Hindiston
"Dasavathaaram" 2008-yil 20-sentyabrda Çennaydagi törtta ekranda 100 kunlik prokatini yakunladi. Çennay şahar…
"Dasavathaaram" 2008-yil 20-sentyabrda Çennaydagi törtta ekranda 100 kunlik prokatini yakunladi. Çennay şahar hokimiyati prodyuserga kuniga beş seans ötkaziş uçun maxsus ruxsat bergan edi. Bu film muvaffaqiyatli start olişiga yordam berdi. Ikkinçi dam oliş kunlari ham film multipleks kinoteatrlarda kamida 95% va yakka ekranlarda 80% tomoşabin yiğdi. Çennaydagi 17 ta ekranda birinçi dam oliş kunlari film ₹96 lakh (2026-yil narxida ekvivalenti ₹2.9 krore yoki US$300,000) daromad keltirdi. Tamilnadu böylab birinçi dam oliş kunlari film ₹21 crore (2026-yil narxida ekvivalenti ₹64 crore yoki US$6.6 million) yiğdi. Janubiy Hindistondan taşqarida uç kunlik dam oliş kunlarida ₹60 lakh (2026-yil narxida ekvivalenti ₹1.8 crore yoki US$190,000) tuşum keltirdi. Mayajaal multipleksida ikki hafta içida film ₹91 lakh (2026-yil narxida ekvivalenti ₹2.8 crore yoki US$290,000) yiğdi. Sathyam Cinemas multipleksida esa ikki haftada ₹90 lakh (2026-yil narxida ekvivalenti ₹2.7 crore yoki US$280,000) daromad keltirdi. Film Çennay kassasida ketma-ket beş hafta davomida birinçi örinda turdi.
Hind tilidagi "Daşavtar" versiyasi deyarli bir yildan keyin çiqdi va 5–10% javob bilan kutib olindi. "Daşavtar" olti hafta davomida ₹1.93 crore (2026-yil narxida ekvivalenti ₹5.9 crore yoki US$610,000) yiğdi va örtaça muvaffaqiyat deb topildi. Filmning malayalam tilidagi versiyasi Keralada birinçi haftada ₹2 crore (2026-yil narxida ekvivalenti ₹6.1 crore yoki US$630,000) daromad keltirdi.
13Boşqa hududlar
"Dasavathaaram" birinçi haftada $4,632,719 yiğib, 7-örinni egalladi. Bu tamil filmi xalqaro kassada birinçi…
"Dasavathaaram" birinçi haftada $4,632,719 yiğib, 7-örinni egalladi. Bu tamil filmi xalqaro kassada birinçi marta Top 10 ga kirgani edi. Malayziyada film oçiliş haftasida ikkinçi örinni egalladi: birinçi dam oliş kunlarida 58 ta ekrandan $601,000 va töqqiz hafta davomida $1,720,780 yiğdi.
Film dunyo böylab ₹200 crore (US$45.97 million) daromad keltirdi va hozirda barça davrlar içida eng köp daromad keltirgan tamil filmlaridan biri hisoblanadi.
14Tanqidiy munosabat
Ayrim tanqidçilarning fikriça, "Dasavathaaram" syujeti biroz çalkaş bölgan, Kamal Haasanning ön roli esa…
Ayrim tanqidçilarning fikriça, "Dasavathaaram" syujeti biroz çalkaş bölgan, Kamal Haasanning ön roli esa majburiy körinişda bölib, ulardan faqat tört-beştasi syujetga tegişli edi.
Rediff filmni "ajoyib" va "favqulodda saʼy-harakat" deb maqtadi va 5 ballik şkala böyiça 4 ball qöydi. Şarhlovçi film "tijorat doirasida noyob tajriba sifatida hind kinosi tarixiga kirib qoladi" deb yakunladi. Sify esa filmni "örtaça" deb atadi va u "yaratilgan katta kutiş va şov-şuvga yetib bormaydi" deb yozdi. Şarhlovçi grimni ham tanqid qilib, "Kamalning protez grimi, ayniqsa Jorj Bush, Fletçer va Xon sifatida, bir oz zavqni buzadi" deya qayd etdi. Şu bilan birga, Brian Jenningsning maxsus effektlari, ayniqsa finaldagi sunami sahnasi, hind standartlari böyiça "yuqori darajada" ekanini taʼkidladi. Operator Ravi Varmanni ham maqtab, uning kamera ishi "yaltiroq va ajoyib" ekanini yozdi. Biroq Haasanning baʼzi qahramonlari, masalan Avatar Singh va Khalifullah Khan, "mukammal 10 ta" uçun "keraksiz ravişda birlaştirilgan" deb hisoblandi.
NDTV kanalining T S Sudhir şunday yozdi: "Afsuski, 'Dasavathaaram' özining 10 ta Kamal bilan savdo taklifiga ega bölgan oddiy film bölib qoladi. Bu Kamal Indian yoki Nayakan, Appu Raja, Mahanadi, Avvai Şanmughi yoki Thevar Magan filmlarida bölgani kabi oçilmaydi." U yana qöşdi: "Soha eng yaxşi aktyorlaridan biri filmning syujeti va ssenariysida qoqilib ketadi."
The Times of India gazetasining Nikhat Kazmi filmga 5 ballik şkala böyiça 2,5 ball qöydi va yozdi: "Tajribalar har doim ham muvaffaqiyatli bölmaydi. 'Dasavatharam' kabi, Kamal Haasanning bu ulkan loyihasida u ön xil rol ijro etadi, jumladan Jorj Buşning talqinida ham. Jasoratli, deb taʼkidlamoqçimiz; faqat grim va soxta qiyofa köproq komikslikka yaqinlaşadi."
Deccan Herald yozdi: "Ön rol juda xilma-xil: ular köproq pantomima qahramonlariga öxşaydi. Kamal juda şişgan va çarçagan körinadi. Keçirasiz, Appu Raja (yoki Michael, Madana, Kamarajan), endi yoşingizga mos harakat qiliş vaqti keldi. Boşdan oxirigaça Himesh Reşammiya tomonidan qöllab-quvvatlangan kuçli şovqin hujumi bor."
The Hindu gazetasining Malathi Rangarajan yozdi: "Agar syujet tanaffusdan keyin qattiqroq va maqsadliroq bölganida, film yanada yaxşi çiqardi." Şu bilan birga, u xulosa qildi: "Umuman olganda, 'Dasavathaaram' Kamal Haasan öz kino loyihalarini işonarli qiliş uçun yana bir bor katta mehnat qilganini körsatadi. Bu mehnat öz samarasini berdi." Ananda Vikatan filmni 100 ballik şkala böyiça 43 ball bilan baholadi.
15Bekor qilingan spin-off
Balram Naidu obrazi asosida "Sabaaş Naidu" nomli spin-off film rejalaştirilgan edi, ammo moliyaviy muammolar…
Balram Naidu obrazi asosida "Sabaaş Naidu" nomli spin-off film rejalaştirilgan edi, ammo moliyaviy muammolar tufayli u oxir-oqibat bekor qilindi.
Matn: maqola tarjimasi «Dasavathaaram» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.