Dead Man's Bluff

2005-yil. Universitet öqituvçisi kapitalning dastlabki töplanişi haqida maʼruza öqiydi va misol tariqasida 10 yil oldin Rossiyada bu qanday bölganini eslaydi.

Taxminan 1994-yil kuzi, Nijniy Novgorod. Patologoanatom, Jallod laqabli bandit navbatdagi qurbonini qiynaşga tayyorlanmoqda. Xonaga niqob kiygan uçta kişi miltiq bilan bostirib kiradi. Ular Jallodning garovdagi odamini öldirib, özini yaralaydi. Jallod hujumçilardan birini otib tuşiradi. U yetakçini tanib, uni «Legavyy» deb ataydi. Yetakçi Jallodga savol beradi, ammo u javob berişdan boş tortadi. Şunda «Legavyy» Jallodni ham, oxirgi hamkorini ham otib taşlaydi, söngra Jallodning çöntagidan qoğoz parçasini olib oladi.

Şu paytda stadionda omadi unçalik kelmagan banditlar Koron, Bala va Baklajan ötirib, qayerdan pul topiş mumkinligini öylaşmoqda. Baklajan terisining rangi tufayli hamkorlari uni doimo irqiy hazillar bilan masxara qiladi yoki şunçaki «Efiop» deb çaqiradi, bu esa unga juda yoqmaydi. Ular bir oy oldingi sönggi «ish»larida jasadlar toği qolgani sababli majburan «tagiga yaşirinişga» töğri kelgan. Koronga «Legavyy» qönğiroq qilib, hayvonot boğida uçraşişni taklif qiladi.

Ertasi kuni ikki yoş bandit — Sergey va Semyon (Saymon), ular avtoritet Sergey Mixayliç (Mixalyç) uçun işlaydi, xöjayinning navbatdagi topşiriğiga yöl olişadi. Mixalyç şahardagi giyohvand moddalar savdosini nazorat qiladi va şaharning asosiy «avtoriteti» hisoblanadi. Saymon va Sergey juda boşqaça, ammo bu ularga işda yordam beradi. Sergey böyi past va jismonan zaif, lekin maʼlum darajada aqlli, şuning uçun topşiriqlarning bajarilişiga javobgar va barça zarur muzokaralarni olib boradi; muomalasi oddiy, talabçan emas, hamma narsaning rusça bölişini yaxşi köradi, diniyligini namoyiş etadi. U heç qaçon charm papkasini qölidan qöymaydi, uning içidagi narsa haqida aniq gapirmaydi, ammo xavf tuğilganda uni instinktiv ravişda öziga bosadi. Saymon — böyi baland, kuçli, qöpol kuç va qurol işlatiş uçun javobgar: plaşining yengida miltiqlar yaşiringan, ular bilan u atrofdagilar kutmagan paytda öq uzişni biladi. Taşqi körinişi ahmoqqa öxşaydi, ammo bu soxta, çunki baʼzi vaziyatlarda Saymon Sergeydan köra yaxşiroq tuşunadi: komikslar orqali ingliz tilini örganadi, ğarb rok musiqasiga qiziqadi va umuman, çet elga oid hamma narsaga muhabbat bildiradi. Telefon daftarida yordam kerak bölganda tezda çaqiriş mumkin bölgan odamlarning raqamlari saqlangan.

Şaharga kelgan kimyogar «Doktor»ning laboratoriyasida giyohvand modda işlab çiqarişini «tomga oliş»ni xohlagan Mixalyç Saymon va Sergeyni vaziyatni hal qilişga yuboradi. Doktor haqorat bilan «tomga» ehtiyoji yöqligini aytadi va boşqa xonadan uning xizmatidagi miltiqli birodarlar çiqadi. Saymon ularni ikki qölidan öqqa tutadi. U va Sergey «Doktor» oldida keyingi şartlarni muhokama qiliş sahnasini öynab turganda, u kutilmaganda stol ostida yaşirilgan miltiqdan öq uzadi. Saymon beixtiyor javob öqi bilan uni öldiradi va özini hamda Sergeyni qutqaradi, ammo Doktor ölgani uçun topşiriq muvaffaqiyatsiz hisoblanadi. Birodarlar yangi giyohvandlik moddasini poyabzal qutisiga yiğişadi. Öldirilgan Doktorning uyi yonida ularni kulgili körinişdagi bir bandit kutib turadi va miltiq bilan tehdid qilib, giyohvand moddani tortib olmoqçi böladi. Saymon uni aniq öq bilan öldiradi. Ğazablangan Mixalyç giyohvand moddani olib, yigitlarni közidan uzoqlaştiradi. Bir neça marta jazo olgan Saymon va Sergey Mixalyç keçirar degan umidda bilyard zaliga borişadi.

Mixalyç Jallodning öldirilganini bilib, öz odami — katta leytenant Stepan Voronovni, Legavyy nomi bilan maşhur «öz» militsionerini çaqirişni buyuradi, u qotilni topişi kerak (Mixalyç hali Legavyy aslida qotil ekanini bilmaydi). Sergey va Saymonga esa oxirgi imkoniyat beriladi: advokat Borşçanskiyga borib, bir çemodan pulni beş kilogramm geroinli çemodanga almaştirişlari kerak. Advokatga boriş yölida ular McDonaldʼsʼga kirişadi va u yerda eski tanişlari, bandit Kaban bilan uçraşişadi. Kaban Mixalyç uçun işlaş istiqbolsiz ekanini, poytaxtda esa allaqaçon otişmalar yöqligini aytadi va ularni eski döstlik uçun yordam berişga vaʼda qilib, Moskvaga köçib ketişni öylab körişga maslahat beradi.

Saymon va Sergey Voronovning ularga topşirilgan ish böyiça allaqaçon Koron guruhini, Koron esa öz navbatida uning uzoq yillik duşmani, jinoyatçi avtoritet Mozg va uning guruhini izga solganini bilişmaydi. Komбинацияning maqsadi — Korон bilan bölişmaslik va uning guruhini yöq qiliş; bu guruh topşirilgan işlarni har doim iflos, jasadlar bilan hal qiladi. Borşçanskiy idorasidan çiqişi bilanoq Koron, Bala va Baklajan Saymon va Sergeydan çemodanni tortib olişadi, ammo unda geroin böladi, bandit esa pul kutgan edi.

Saymon va Sergey Mixalyçga bu haqda xabar beriş uçun kelganda, u ogohlantiriş uçun allaqaçon bilardi, ularni qattiq urişmadi, faqat ehtiyotsizlik uçun tanbeh berdi, çunki maʼlumot kimdan çiqqanini tuşungan edi. U Saymon va Sergeyga Voronovni topib, grabitelar haqida maʼlumot olgaç, uni öldirişni buyuradi. Ular Voronovning kvartirasiga boradi, uni huşidan ketkazib, boğlab qöyişadi va militsioner huşiga kelgaç, qattiq söroqni boşlaşadi. Stepan dastlab heç narsa bilmasligini inkor etadi, ammo Saymon uning köksiga piçoq uradi. Qonga bulangan Voronov advokat Mixalyçga pul tölaşini bilib, özi ham tez pul işlaşga qaror qilganini tan oladi. U Koronning kvartira manzilini aytadi, u yerda geroin bor edi. Gapini tinglagaç, Saymon Stepanni öldiradi. Sergey bilan birga ular Jallodni aynan u öldirgan degan xulosaga kelişadi.

Ular Koronning kvartirasiga borişadi, ammo u yerda faqat Baklajanni topişadi va uni boğlaşadi. Koron şu paytda Voronovga geroin pul örniga olinganini aytiş uçun ketgan edi, u Voronov allaqaçon öldirilganini bilmasdi, Bala esa sigaret oliş uçun çiqqan edi va hamkorlari bilan şahardan qoçişga tayyorlanardi. Sergey geroinni qidiradi, ammo şkafda qurol va uçta balaklava niqobi solingan sumkani topadi, bu esa ular aynan şu manzilga kelganini tasdiqlaydi. Tez orada Mozg hamrohlari bilan kvartiraga kirib keladi. Saymon va Sergey Mozgdan taşqari hammani öldiradi, Mozgni ham boğlab qöyişadi. Söng qöşni kiradi va qattiq ohangda musiqani pasaytirişni talab qiladi. Saymon uni şkafga kirişga majbur qiladi va söng eşik orqali öq uzib öldiradi. Şu orada Mozg örinsiz tahdid qila boşlaydi va haqoratli sözlar bilan qattiq sökinadi. Sergey bundan zerikadi va Mozgni çakkasidan öqqa tutib öldiradi, yonida ötirgan Baklajanni esa qon va miya bilan bulab qöyadi. Mozg öldirilgandan keyin kvartiraga Koron va Bala kiradi va adaşib kelganliklarini aytib, özlarini körsatişadi. Ammo Saymon va Sergey ularning niqobini tuşirişadi. Koron tezda geroinni topşiradi, Sergey esa ularni «jmurki» öynaşga taklif qiladi, aslida bu «rus ruletka»siga öxşaş öyin. «Maşq» paytida Sergey Baklajanning oyoğini yaralaydi. Sergey va Saymon banditlarni navbatma-navbat oşxonaga olib boradi. Koron qörquvini yaşirmay halok böladi. Söng Saymon olib kelgan Bala avval botirlik qiladi va Sergeydan öyinga qöşilişga tayyorligini (yaʼni özini özi otişga) yoki qörqib qolişini söraydi. Sergey rozi böladi, ammo öyin paytida doimo olib yuradigan papkasi bilan özini tösadi. Revolver öq uzmaydi. Şundan keyin qörquvdan titrab ketgan Bala ham halok böladi.

Şu orada yaralangan Baklajan böşab, Sergey tasodifan qoldirgan miltiqni oladi va uni qorniga otadi, ammo Saymonning qölidan halok böladi. Saymon bir paytlar punk-nformal Lyoşik telefonini topadi — u tibbiyot institutining talabasi edi. U Sinelnikovning inson anatomiyasi atlasini körib çiqib, giyohvand modda qabul qilgaç, Sergeyning tanasidan öqni çiqaradi. Şu payt Saymon Sergeyning unutilgan papkasini topadi, unda qalin pölat plastina böladi. U papkani Sergeyga qaytaradi va kvartirani tezroq tark etiş kerakligini aytadi — kimdir kelib qolişi mumkin, öqlar esa allaqaçon kam. Ularning dösti Kaban haq bölganini, Mixalyç bilan işlaş istiqbolsiz ekanini anglab, Sergey va Saymon geroinni olib, Moskvaga qoçib ketişadi, çunki dastlabki vaqt uçun ularga pul kerak edi.

2005-yil. Sergey Davlat Dumasi deputati bölib, Saymon uning yordamçisi. Ular birgalikda qimmatli qoğozlar savdosi bilan şuğullanadi. Ularning kotibasi Katya — ular tez-tez kiradigan bardagi ofitsiant. Mixalyç ularning idorasida vahiy bölib işlaydi, uning katta bölgan öğli Vladik esa «yugurdaq bola». Sergey Kabanning 10 yil oldin giyohvand modda sotib olişda ularni aldaganini aytadi, ammo Saymon unga qarşi çiqib, Kabanni öldiriş şart emasligini aytadi, Sergey bu bilan rozi böladi, Saymon esa 1990-yillarga nisbatan hozirgi Rossiyada yaşaş qiyinlaşganini öz fikri sifatida bildiradi.