Yaponça «Departures» (おくりびと, Okuribito — tarjimasi «kuzatuvçilar») — Yodziro Takita rejissyorligidagi 2008-yilgi yapon filmi. Kinokartina bir qator mukofotlarga sazovor bölgan, jumladan, 2009-yilda eng yaxşi çet tilidagi film uçun «Oskar» mukofotini olgan.
1Rollarda
Masahiro Motoki, Ryōko Hirosue, Tsutomu Yamazaki
2Madaniy fon
Yapon anʼanalariga köra, dafn xizmatlarini körsatuvçi şaxslar jamiyatda juda past maqomga ega. Qadimda bu…

Yapon anʼanalariga köra, dafn xizmatlarini körsatuvçi şaxslar jamiyatda juda past maqomga ega. Qadimda bu işni feodal Yaponiyaning sinfiy tuzumi tagida turgan, Hindistondagi daxlsizlar kastasiga öxşaş «eta» guruhi bajargan. Odatda dafn marosimi yaqin qarindoşlar tomonidan ötkaziladi. Dafn byurolari xodimlariga esa, ularning asosiy qismi eta avlodlari — burakumin bölib, marhumlarni ariqdan yiğib oluvçi evsizlar kabi munosabatda bölişadi. Filmning mavzusi juda grafik tarzda körsatilgan bölib, isteʼdodli inson — dafn byurosi egasi va rahbari Şoei Sasaki (Tsutomu Yamazaki) bu nufuzsiz biznesni hurmatli sanʼatga aylantirişi haqida hikoya qiladi.
3Syujet
Filmning boş qahramoni — violonçelçi Daigo Kobayashi (Masahiro Motoki) işlagan va butun vujudini bağişlagan…
Filmning boş qahramoni — violonçelçi Daigo Kobayashi (Masahiro Motoki) işlagan va butun vujudini bağişlagan orkestr tarqatilgandan söng, birdaniga hayotining maʼnosini yöqotadi. Professional musiqaçi sifatida karerasi muvaffaqiyatli bölmagaç, u yaqinda bölib-bölib, katta pulga (18 mln yen) sotib olgan violonçelini sotişga qaror qiladi va xotini bilan birga öz vatani — Yamagata prefekturasidagi Sakata şahriga qaytib, hayotni noldan boşlaşni rejalaştiradi. Uning xotini Mika (Ryoko Hirosue) eriga tuşkunlik tuşganini körib, uni har tomonlama qöllab-quvvatlaşga harakat qiladi.
Ish qidiriş jarayonida Daigo «NK agentligi»ning eʼlonini uçratadi. Agentlik ish tajribasi talab qilmaydigan, qisqa ish kuni bilan «sayohatlarda yordam» beriş uçun xodim izlamoqda edi. U suhbatga boradi. Agentlik rahbari rezyumeni bir çetga surib qöyib, faqat bitta savol beradi: Daigo köp işlaşga tayyormi? Şundan söng u hayratga tuşgan nomzodni yarim million yen gaça yetadigan ulkan maoş evaziga işga oladi. Uning agentligi dafn marosimlari bilan şuğullanadi («NK» — «tobutga joylaş» degan maʼnoni anglatadi, yapon tilida 納棺, nokan). Daigo eʼlonda tinç ish haqida yozilganini aytib eʼtiroz bildiradi, lekin NK rahbari bu eʼlondagi imloviy xato ekanini, aslida «tinç işlar» haqida gap ketayotganini aytadi. Xayrlaşayotganda rahbar Daigoning qöliga bir dasta pul tutqazadi. Uyiga qaytgaç, Daigo xotiniga qanday ish bilan şuğullanişini aytolmaydi va firma marosimlar bilan şuğullanadi, deb javob beradi.
Işning birinçi kunida Daigo tobutga joylaş jarayoni böyiça DVD qöllanmada ölik odam rolini öynaydi. Biroq uning birinçi çiqişi, yaʼni rahbari bilan dafn marosimiga tayyorgarlik körişi haqiqiy dahşatga aylanadi: ular uyda yolğiz vafot etgan va ikki haftadan keyin topilgan keksa ayolning kiyimlarini tozalab, tanasiga grim surtişadi. Çirigan tanasining körinişi va hididan bölgan jirkançlik hamda köngil aynişini zörğa yengib, lekin har kuni oxirida tölanadigan yaxşi pulni eslab, Daigo qadam-baqadam yangi kasbini özlaştiradi. Ajoyib professionalizmi va ehtiyotkorligi uçun marhumlarning yaqinlari va oila aʼzolari «NK agentligi» xodimlariga hurmat hamda minnatdorçilik bildiradi. Daigo ustozining mahoratiga qoyil qoladi va öz işidan qoniqiş his eta boşlaydi. Mika esa ularning stolining yaşigidan DVD-darslikni topib oladi va erini bu «jirkanç kasb»dan voz keçişga majbur qiladi. Daigo rad etadi, şunda hayoti davomida hamma narsada erini qöllab-quvvatlab kelgan, birinçi marta unga qarşi çiqqan xotini uni tark etib, ota-onasining uyiga qaytib ketadi. Daigoning eski maktab dösti Yamaşita (Tetta Sugimoto) uning orkestrda violonçelda çalişda davom etayotganiga işongan edi. Döstining yangi kasbi haqida bilib, u Daigodan çetlaşa boşlaydi. Keyingi marosimda janjal çiqadi: halok bölgan qizning otasi noloyiq kuyovga taşlanib, «Sen ham umrbod u (Daigo) kabi heç kim qölini urmaydigan ish bilan şuğullanasanmi?» deb baqiradi.
Daigo NK rahbariga işdan böşaş haqida xabar bermoqçi böladi, lekin rahbar keçki ovqat paytida unga özining vafot etgan xotinini tobutga joylaşga qanday tayyorlaganini gapirib beradi. Xotini uning birinçi mijozi bölgan ekan. Daigo işlaşda davom etadi. Bir neça oy ötgaç, xotini uning oldiga qaytib keladi. Maʼlum bölişiça, u homilador ekan va farzandi otasiz ösişini istamaydi, şuning uçun erini boşqa daromad manbasini topişni yana bir bor söraydi. Şu payt telefon jiringlaydi va agentlik menejeri unga yangi topşiriq haqida xabar beradi: mahalliy hammomni boşqargan Yamaşitaning onasi Tsuyako (Kazuko Yoşiyuki) vafot etgan. Şundan söng Daigo Yamaşita, uning oilasi va öz xotini oldida Tsuyakoning jasadini dafn qilişga tayyorlaydi va barça hozir bölganlarning hurmati hamda tuşunişiga sazovor böladi. Endi heç kim Daigoni kasbi uçun ayblamaydi, u qadam-baqadam «kuzatuvçi»lik mahoratini egallab boradi, xotini esa farzand kutmoqda va hammasi tuzalib ketgandek tuyuladi, lekin…
Ikki yil oldin vafot etgan onasining nomiga telegramma keladi: uzoq vaqt oldin oilasini taşlab ketgan otasi vafot etgani haqida xabar beriladi. Daigo qattiq larzaga tuşadi: u ota-onasining ajraşişini oğir keçirgan va otasining xiyonatini keçira olmagan. Aynan otasi uning bolaligidagi eng muhim inson bölgan, ammo bu yillar davomida u otasining yuzini qançalik urinmasin eslay olmagan. Yolğizlikda ölim otasi uçun juda yengil jazo, deb hisoblagan Daigo borişdan boş tortadi. Ofis menejeri Uemura uni köndirişga urinadi va öz hayotidan hikoya qiladi: u ham bir paytlar qisqa muhabbat uçun oilasini taşlab ketgan ekan. Buni eşitgan Daigo ğazablanadi. U ota-onalar qanday qilib şunçalik masʼuliyatsiz bölişi mumkinligini tuşuna olmaydi. Lekin işxonasiga kelgan Mika baribir uni otasini sönggi yöliga kuzatib qöyişga köndiradi. Otasi sönggi kunlarini ötkazgan kiçik xonaga kirgaç, Daigo u 70 yildan ortiq yaşaganiga qaramay, ortidan faqat bitta karton quti qoldirganini payqaydi. Tyufakda yotgan odamni u tanimaydi, çunki otasining yuzini hanuzgaça eslay olmaydi. Mahalliy dafn byurosi xodimlari jasadni olib ketiş uçun keladi, lekin Daigo otasini tobutga özi joylaşga qaror qiladi. Tobutga joylayotganda u bolaligida otasiga bergan «toş-xat»ni topadi. «Toş-xat» otasining qölida siqilgan holda turardi. Şu qatʼiy dalilni topgaç, Daigo birinçi marta hissiyotlarini oçiq namoyon etadi va «toş-xat»ni Mikaning qorni ustiga qöyadi.
4Rollarda
Masahiro Motoki — Daigo…
Masahiro Motoki — Daigo Kobayashi
Ryoko Hirosue — Mika Kobayashi
Kazuko Yoşiyuki — Tsuyako Yamaşita, sento (jamoat hammomi) egasi
Tsutomu Yamazaki — Şoei Sasaki, NK agentligi prezidenti
Kimiko Yo — Yuriko Uemura, NK agentligi xodimi
Takashi Sasano — Şokiçi Hirata, Tsuyakoning sento doimiy mijozi
Tetta Sugimoto — Yamaşita, Tsuyakoning öğli, Daigoning eski maktab örtoği
Tom Minegişi — Yoşiki Kobayashi, Daigoning otasi
Taro Işida — janob Sonezaki, orkestr egasi
5Mukofotlar
2008 — Gavayi kinofestivalining tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti (Yodziro…

2008 — Gavayi kinofestivalining tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti (Yodziro Takita)
2008 — Monreal kinofestivalining Grand Prix des Amériques mukofoti (Yodziro Takita)
2009 — eng yaxşi çet tilidagi film uçun «Oskar» mukofoti
2009 — Asian Film Awards mukofoti, eng yaxşi aktyor (Masahiro Motoki)
2009 — Yapon kinoakademiyasining 10 ta mukofoti: eng yaxşi film, eng yaxşi rejissyor (Yodziro Takita), eng yaxşi ssenariy (Kundo Koyama), eng yaxşi aktyor (Masahiro Motoki), eng yaxşi ikkinçi plan aktyori (Tsutomu Yamazaki), eng yaxşi ikkinçi plan aktrisasi (Kimiko Yo), eng yaxşi operatorlik ishi (Takeşi Hamada), eng yaxşi montaj (Akimasa Kawaşima), eng yaxşi yoruğlik (Hitoşi Takaya), eng yaxşi ovoz (Satoşi Ozaki, Osamu Onodera)
2009 — «Mainiçi» mukofotlari: eng yaxşi film, eng yaxşi ovoz (Satoşi Ozaki)
2009 — «Kinema Jumpo» jurnalining 2008-yilning eng yaxşi filmi uçun mukofoti
2009 — Palm-Springs xalqaro kinofestivalining hikoyaviy film uçun tomoşabinlar mukofoti (Yodziro Takita)
2009 — «Oltin xöroz» mukofotlarining uçtasi: eng yaxşi film, eng yaxşi rejissyor va eng yaxşi aktyor (Masahiro Motoki)
2010 — «Oltin Vityaz» xalqaro kinoforumining «Kumuş Vityaz» mukofoti
2010 — Hong Kong Film Awards mukofoti, eng yaxşi osiyo filmi uçun
6Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Ушедшие» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.