Avgust oyining jazirama kunida Bruklinda ikki omadsiz öğri — Sonny va Sal mahalliy bankni talon-taroj qilişga qaror qiladi. Puxta rejalaştirilgan ish tez orada nazoratdan çiqib ketadi: xazinada pul deyarli yoq, bank esa politsiya halqasida qoladi. Atrofda tomoşabinlar olomoni va jurnalistlar paydo bölib, talon-taroj asta-sekin medianing katta tomoşasiga aylanadi.
Film 1972-yilda Bruklinda sodir bölgan haqiqiy bank talon-tarojiga asoslangan. Rejissyor — Sidney Lumet, ssenariy muallifi — Frank Pierson. Boş rollarni Al Pacino, John Cazale va Charles Durning ijro etadi. Jinoiy drama Warner Bros. Pictures studiyasi tomonidan 1975-yilda çiqarilgan. Ssenariysi uçun «Oskar»ni qölga kiritgan, yana bir qator mukofotlarga, jumladan «Oltin globus»ga nomzod bölgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Al Pacino, John Cazale, Charles Durning
John Cazaleaktyor·Ensiklopediyadan
«It kuni peşin» (ingl. Dog Day Afternoon) — Sidney Lumet rejissyorligidagi, Frank Pierson ssenariysi asosidagi amerikalik jinoiy drama. Filmda boş rollarni Al Pacino, John Cazale, Charles Durning, Chris Sarandon, Penelope Allen, James Broderick, Lance Henriksen va Carol Kane ijro etadi. Filmning nomi «jazirama yoz kunlari» maʼnosini anglatuvçi iboraga mos keladi (lotin tilidagi «dog days» — «it kunlari» iborasidan kalka bölib, rusça «каникулы» söziga öxşaydi).
Film P. F. Kluge va Thomas Moorening «The Boys in the Bank» (ingl.) maqolasidan ilhomlangan. Maqola «LIFE» jurnalida çop etilgan bölib, 1972-yil 22-avgustda John Wojtowicz va Salvatore Naturale tomonidan Bruklindagi bankni talon-taroj qiliş voqeasini hikoya qiladi.
«It kuni peşin» tanqidçilar tomonidan ijobiy baholangan va bir qator mukofotlarga, jumladan «Oskar» va «Oltin globus» mukofotlariga nomzod bölgan. Oxir-oqibat u eng yaxşi asl ssenariy uçun «Oskar»ni qölga kiritdi. 2009-yilda film AQŞ Milliy film reyestriga «madaniy, tarixiy yoki estetik ahamiyatga ega» deb kiritildi.
3Syujet
1972-yil 22-avgustda uç nafar öğri — Sonny Wortzik (Al Pacino), Salvatore Naturale (John Cazale) va Stevie…
1972-yil 22-avgustda uç nafar öğri — Sonny Wortzik (Al Pacino), Salvatore Naturale (John Cazale) va Stevie (Gary Springer) Bruklindagi Birinçi jamğarma bankini talon-taroj qilişga urinadi. Ularning rejasi deyarli darhol nazoratdan çiqib ketadi: Stevie qörqib qoçib ketadi, Sonny esa xazinada faqat 1100 dollar naqd pul borligini bilib qoladi, çunki talon-taroj bank inkassatsiyadan köp ötmay sodir bölgan. Sonny sayohat çeklarini oladi va ularni kuzatib bölmasligi uçun kiritiş daftarini axlat savatida yoqib yuboradi. Biroq tutun taşqariga çiqib, şubha uyğotadi va köp ötmay bank politsiya, tomoşabinlar olomoni va telejurnalistlar tomonidan örab olinadi.
Politsiya detektiv-serjanti Eugene Moretti (Charles Durning) bankka qönğiroq qilib, Sonnyga politsiya kelganini xabar beradi. Sonny tuyuqsiz hujum bölgan taqdirda garovga olinganlarni öldiriş niyatida ekanini aytib qörqitadi, lekin Sal zarur bölsa öldirişga tayyor ekanini bildiradi. Moretti muzokaraçi rolini öz zimmasiga oladi, FQB agenti Sheldon (James Broderick) esa uning harakatlarini kuzatib boradi. Moretti yaxşi niyat belgisi sifatida garovga olinganlardan birini ozod qilişni söraydi va Sonny astmasi tutib qolgan bank qöriqçisi (John Marriott)ni çiqib ketişiga ruxsat beradi. Moretti şuningdek Sonnyni taşqariga çiqişga köndiradi. Bank boş kassiri Silvia (Penelope Allen)ni qalqon qilib olgan holda Sonny taşqariga çiqib, Moretti bilan muzokaralarni boşlaydi. Ularning suhbatining çöqqisi Sonnyning «Attica! Attica!» deb baqirişi böladi, bu sözlar yaqinda «Attica» qamoqxonasida bölib ötgan isyonga işora qiladi. Olomon esa uning baqiriğiga qöşilib, Sonnyni qöllab-quvvatlaydi.
Sonny özi va Sal uçun aeroportga olib boradigan transport vositasini talab qiladi, u yerda ularni samolyot kutib turişi kerak. Sonny şuningdek garovga olinganlar uçun bankka pitsa yetkazib berişni va xotinini olib kelişni talab qiladi. Sonnyning xotini Leon Şermer (Chris Sarandon) bölib çiqadi — u transgender ayol bölib, öğirlikka sabab uning jinsini özgartiruvçi jarrohlik amaliyoti uçun pul zarur bölganini aytadi. U şuningdek Sonnyning sobiq xotini Angie (Susan Peretz) va bolalari borligini ham maʼlum qiladi.
Keç kirib, vaziyatni öz zimmasiga olgan agent Şeldonning talabiga köra bankdagi çiroq öçiriladi. Sheldon Sonnyga heç qanday guzəşt qilişdan boş tortadi, ammo bank boşqaruvçisi Malveny (Sally Boyar)da qandli diabet xuruji boşlangaç, bankka şifokor (Philip Charles MacKenzie)ni kiritişga ruxsat beradi. Şifokor bankda turgan paytda Sheldon Leonni Sonny bilan gaplaşişga köndiradi. Suhbat davomida maʼlum böladiki, Leon Sonnydan qoçiş uçun öz joniga qasd qilişga urinib körgan, çunki Sonny unga qöl kötargan. U «Bellevue» kasalxonasiga yotqizilgan va öşa yerda politsiya tomonidan topilgan. Leon Sonny va Salning qoçişiga qöşilişdan boş tortadi. Sonny liniyani tinglayotgan politsiyaçilarga Leonning talon-tarojga aloqasi yöqligini aytadi.
Sonny Malvenyni ozod qilişga rozi böladi, ammo u xodimlarini taşlab ketişni istamay, çiqişdan boş tortadi. FQB Sonnyni yana taşqariga çaqirib, u onasi (Judith Malina) bilan gaplaşişi uçun şaroit yaratadi. Ona uni politsiyaga taslim bölişga undaydi, ammo Sonny rad etadi. Bankka qaytib kelgan Sonny qizlardan biriga vasiyatini aytib yozdiradi: suğurta puli Leon va Angiega qoldiriladi.
Bankka limuzin keladi, Sonny uni qurol yoki tuzoq yöqligini diqqat bilan tekşiradi. U haydovçi sifatida agent Murphy (Lance Henriksen)ni tanlaydi, u Sonny, Sal va garovga olinganlarni Kennedi aeroportiga olib boradi. Oldindan kelişuvga köra, garovdagi ayollardan biri ozod qilinadi. Sonny haydovçi yoniga ötirar, Sal esa garovga olinganlar bilan orqada ötiradi. Murphy Salga öz qurolini qurol uçi yuqoriga qaratgan holda uşlab turişni söraydi, bu tasodifiy otişmaning oldini oliş uçun.
Politsiya kortej va limuzin aeroportga yetib keladi. Samolyot kelişini kutayotganda garovdagi ayollardan biri, Mariya (Amy Levitt) ozod qilinadi va Salga birinçi parvozidan oldin tasbeh beradi. Murphy yana Salga miltiqning uçini yuqoriga qaratib turişni söraydi, Sal buyruqqa amal qiladi, ammo şu paytda agent Sheldon Sonnynning miltiğini uşlab oladi; bu çalğişdan foydalanib, agent Murphy öz qöltiğining tirgagida yaşirilgan revolverni olib, Salning boşiga aniq öq uzadi. Garovdagilar ozod qilinadi, Sonny esa hibsga olinadi.
Film Sonnyning Salning ölik tanasi olib ketilayotganini kuzatişi bilan yakunlanadi. Yakuniy titrlarda Sonnyga 20 yil qamoq jazosi berilgani, Angie bolalari bilan nafaqa olgani, Leon esa ismini Elizabeth deb özgartirib, jarrohlik amaliyotidan ötgani aytiladi.
4Tarixiy işonçlilik
Film P. F. Kluge va Thomas Moorening 1972-yil sentabrda «LIFE» jurnalida çop etilgan «The Boys in the Bank»…

Film P. F. Kluge va Thomas Moorening 1972-yil sentabrda «LIFE» jurnalida çop etilgan «The Boys in the Bank» maqolasiga asoslangan bölib, 1972-yil 22-avgustda sodir bölgan talon-taroj voqeasining asosiy faktlariga sodiq qolgan.
John Wojtowicz 1973-yilda 20 yil qamoq jazosiga hukm qilingan, 1978-yilda şartli ravişda muddatidan oldin ozod etilgan. Qamoqda turgan paytda u The New York Times naşriga xat yozib, filmda körsatilganlarning faqat 30 foizi haqiqat ekanini taʼkidlagan, şu bilan birga Lumet, Pacino va Sarandonning işlarini maqtagan. Wojtowicz 7500 dollar ($38 900 hozirgi [qaysi?] narxlarda) oldi, şuningdek hikoya huquqlarini sotişdan olingan film daromadining 1 foizini oldi va bu pulni Elizabeth Eden jinsini özgartiriş operatsiyasi uçun berdi. Eden 1987-yilda OITS asoratlaridan vafot etdi. Wojtowicz esa 2006-yilda saraton kasalligidan vafot etdi.
5Tanqidçilar baholari
Film tanqidçilardan ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes internet-agregatorida u 42 ta şarh asosida 95 %…

Film tanqidçilardan ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes internet-agregatorida u 42 ta şarh asosida 95 % reytingga ega. Metacritic 15 ta şarhga asoslanib filmga 100 ballik şkala böyiça 86 ball berdi, bu «umumiy eʼtirof» holatiga töğri keladi.
Vincent Canby filmni «Sidney Lumetning eng aniq va eng yorqin Nyu-York filmi» deb atadi va butun aktyorlar tarkibining «ajoyib xarakterlarini» maqtadi. Roger Ebert Sonny obrazini «zamonaviy kinodagi eng qiziqarli personajlardan biri» deb taʼriflab, filmga törtdan uç yarim yulduz qöydi. Keyinçalik u filmni özining «buyuk filmlar» röyxatiga kiritib, reytingini tört yulduzgaça oşirdi. Gene Siskel filmga törtdan tört yulduz qöyib, uni 1975-yilning eng yaxşi filmlari orasida törtinçi öringa joylaştirdi va uni «ajoyib» deb atadi. U Pacinoni maqtadi, uning aktyorlik ishi unga «imkonsizga işoniş»ga majbur qilgan. «The Washington Post» gazetasidan Gary Arnold filmni «Amerika kinosi naturalizmining zafarli yangi klassikasi» deb atadi.
6Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB7Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Собачий полдень» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.

