Downsizing

Yaqin kelajak. Olimlar sayyoradagi aholi ortiqça köpayişi muammosiga kutilmagan yeçim topişdi. Norvegiyalik olim Asbyorsen odamlarni kiçraytiriş usulini ixtiro qildi. Çiziqli ölçamlari taxminan 12 sm gaça kamayadi, hajmi va massasi esa taxminan ming marta kamayadi. Birinçi kiçik odamlar kommunasi paydo bölganidan keyin ğoya tez orada maşhurlikka erişadi. Kayfavil (Leisureland) — kiçik odamlar şahrida hayot juda jozibali körinadi: «kiçik» valyutaga aylantirilganda oddiy fuqarolar boyga aylanadi va hatto orzu qilmagan hayotni özlariga ravo köradilar. Er-xotin Pol va Odri Safranek qiyin hayotni tark etişga, yaʼni bank kreditlariga qaramlikdan qutulişga va kiçrayişga qaror qiladi. Oxirgi daqiqada Odri fikridan qaytdi, Pol esa allaqaçon qaytarib bölmaydigan muolajani ötkazgan edi. Ular örtasida nizo çiqadi, keyin ajraşişadi. Polga yolğiz yaşaşga töğri keladi — va «mitti»lar mavjudligining haqiqati unçalik yorqin bölib çiqmadi. Pol Vetnamdan kelgan qoçqin Nguk Lan Çen bilan tanişadi; uning vatani hukumati uni majburan kiçraytirgan edi. AQŞga qoçib, quti içida — televizor qutisida — ketayotganda u oyoğini şikastladi va uni kesib taşlaşga töğri keldi. Nguk Polning boy qöşnisi Duşan uyida tozalovçi bölib işlaydi. Pol Kayfavildan taşqarida, xuddi katta şaharlardagidek, şahar fuqarolariga bebaxt hayot taʼminlaydigan odamlar yaşaydigan truşçobalar borligini bilib oladi.

Polning qöşnisi Duşan uni doktor Asbyorsenning birinçi kommunasi joylaşgan Norvegiyaga taşrif buyurişga taklif qiladi. Pol Nguk bilan birga sayohatga çiqadi. Pol kiçraytiriş muolajasi ixtiro qilinişining haqiqiy sababi yaqinlaşib kelayotgan global ekologik falokatda omon qoliş zarurati ekanligini bilib oladi. Asbyorsen fyordlardan birining qoyalarida boşpana taşkil qilgan, çunki global isiş oqibatida yuz beradigan halokatda Yer aholisi omon qolmaydi, deb hisoblaydi. U Pol va Nguk ni omon qoliş jamoasiga qöşilişga taklif qiladi. Nguk rad etadi, u bilan birga Pol ham rad etadi. U Kayfavilga qaytadi va truşçobalarda yaşayotgan odamlarga yordam berişga özini bağişlaydi.