Не — the heading "Kiriş" isnʼt in source; do not add. Translation begins below.
«Doktor Jekill va mister Hayd» (ingl. Dr. Jekyll And Mr. Hyde) — Robert Lyuis Stivensonning «Doktor Jekillning ğalati hikoyasi va mister Haydning» qissasi asosidagi, Ruben Mamulyan tomonidan 1931-yilda suratga olingan ekranlaştiriş. Ikki tomonlama boş rolni Fredrik Març ijro etgan va şu rol uçun u «Oskar» mukofotiga sazovor bölgan.
Bu film birinçi Venetsiya xalqaro kinofestivalida namoyiş etilgan birinçi film böldi.
Byudjeti 535 ming dollar bölgan kartina prokatda 1,25 million dollar yiğdi va kassa muvaffaqiyatiga aylandi, hatto uning byudjeti öşa davr qörqinçli filmlari uçun yuqori bölganiga qaramay.
1Rollarda
Fredric March, Miriam Hopkins, Rose Hobart
Rouben Mamoulianrejissyor
Fredric Marchaktyor
Miriam HopkinsaktyorRHRose HobartaktyorHHHolmes HerbertaktyorHHHalliwell HobbesaktyorSHSam HarrisaktyorDWDouglas WaltonaktyorENEdgar NortonaktyorPHPercy Heathssenariy muallifi
Johann Sebastian Bachkompozitor2Syujet
Doktor Jekill (Fredrik Març; u mister Hayd rolini ham ijro etadi) sevgilisi Myuriel (Rouz Xobart)ga iloji…
Doktor Jekill (Fredrik Març; u mister Hayd rolini ham ijro etadi) sevgilisi Myuriel (Rouz Xobart)ga iloji boriça tezroq uylanmoqçi. U ikkilanadi. Uning otasi, qatʼiyatli general Keryu (Xellivel Gobbs) «odob yuzasidan» sevişganlar öz töylarini 8 oyga keçiktirişni, özining töy yilligida turmuş qurişni talab qiladi.
Şu keçqurun, Londonning qoronği tumanida qisqa yöldan uyga ketayotganda, generalning qaysarligidan jahli çiqqan Jekill, dösti uning uyi eşigi oldida urgan fohişa Ayva (Miriam Xopkins) bilan uçraşadi. U uni yuqoridagi xonaçasiga olib boradi, Ayva uni barça qoidalar böyiça yoldiradi (qiziq «kodli» sahna bor, unda Ayva köngiloçar tarzda paypoqlarini yeçadi) va uni öziga, aniqroği, töşagiga sudrab ketişga tayyor bölganda, tösatdan uning dösti doktor Lenyon (Xolms Xerbert) paydo böladi (u ular bilan birga balddan qaytayotgan edi), ularni öpişayotganda köradi, uning közini boşqa tomonga çalğitib, fohişani qölidan tortib oladi. Endi Jekill özining «puritan dunyosi» «yengil xulq qizlari» bilan muloqotni qabul qilmasligini anglaşi kerak.
Şundan söng u laboratoriyasida özini doiradan çiqariş va jinsiy qobiliyatlarini rivojlantiriş maqsadida tajribalar ötkaza boşlaydi. U şunday içimlik tayyorlaydiki, uni içgandan söng boşqa holatga ötadi va xitob qiladi: «Erkinman! Nihoyat erkinman! Lenyon! Keryu! Siz hayotni inkor etuvçi ikkiyuzlamaçilar! Agar hozir meni köra olsangiz edi!» Maymunsimon (faqat taşqi körinişi emas, balki orangutan kabi harakatlanuvçi) Hayd qiyofasida Jekill Ayvani topib, uni yoldiradi. Endi unga içimlik kerak emas. Lekin tez orada yana Jekillga aylanadi va Ayvaga 50 funt jönatadi. Ayva uning oldiga kelib, Jekilni öziga qaytariş uçun yordam söraydi. U Haydni tanimaydi. Ammo parkdagi quşça ölimi taʼsirida transformatsiya yana öz-özidan sodir böladi va Jekill Haydga aylanib, Ayvaning oldiga boradi va uni böğadi.
Qotillik oçilmay qoladi, Jekill esa aqldan oziş yoqasida. U Xudodan yordam söraydi. U «tavba sifatida» sevgisi va kelinidan voz keçmoqçi. Jekill qiyofasida doktor uning oldiga voz keçiş uçun keladi, lekin allaqaçon ketayotganda birdan derazaning tagidagi boğda Haydga aylanadi. Hayd xonaga bostirib kirib, Myuriel ustiga taşlanadi. Uning otasi general paydo bölib, jang boşlanadi. Hayd uni öldirib qoçadi, lekin politsiya quvib yetib, uni otib taşlaydi. Hayd polda yotadi. Jon taslim qilar ekan, asta-sekin Jekillga aylanadi.
3Yaratiliş
Bir kadrda olingan Jekillning mister Haydga aylaniş jarayoni öşa davr kinematografiyasining texnik…
Bir kadrda olingan Jekillning mister Haydga aylaniş jarayoni öşa davr kinematografiyasining texnik taraqqiyoti çöqqisi edi. Uni suratga olişda rangli filtrlar murakkab tizimi qöllanilgan bölib, u grimning alohida elementlarini navbatma-navbat yoritiş, yuz harakatlari va uning qiyofasida sodir bölayotgan özgarişlar illyuziyasini yaratiş imkonini bergan. 26 yildan söng Mario Bava «Vampirlar» filmida rangli filtrlar usulini qaytaradi.
Jekillning Haydga aylanişi psixiatr Çezare Lombrozo nazariyasiga töliq mos keladi, u şaxsning jinoiy moyilliklarini taşqi körinişidan aniqlaş mumkin deb hisoblagan. Lombrozo asarining keyingi naşrlaridan birida rasm sifatida uşbu filmdan kadr işlatilgan.
4Meros
Oynaga yopişgan, hayvonsifat Haydning kadri Igor Maslennikovning «Şerlok Xolms va doktor Vatson» filmida…
Oynaga yopişgan, hayvonsifat Haydning kadri Igor Maslennikovning «Şerlok Xolms va doktor Vatson» filmida Şerlok Xolmsning jinoyatçilar kartotekasidagi suratlardan biri sifatida işlatilgan.
Ilf va Petrovning yöl eslatmalarida Ilya Arnoldoviçning 1935-yil 13-dekabrda xotiniga yozgan xatidan yozuv bor, unda körgan film taassurotlari aks etgan: «Bugun bizga Mamulyan özining ikki kartinasini körsatdi: Stivenson asari asosidagi «Doktor Jekil» va tolstoyça «Tiriliş». «Jekil» aʼlo darajada suratga olingan».
Jekill va Hayd «Bir zamonlar ertakda» serialida 5-mavsum oxirida paydo böladi.
5Tanqid
Kartina çiqqandan söng, asosan, ijobiy şarhlar…
Kartina çiqqandan söng, asosan, ijobiy şarhlar oldi.
«The New York Times» gazetasidan Mordaunt Xoll filmga ilhomlangan şarh yozib, uni Jon Berrimor versiyasi bilan ijobiy soliştirgan va bu film «ança keskin roman» deb atagan. U Marçni boş rolning «yulduz ijroçisi» deb atagan, şuningdek, butun aktyorlar tarkibining işini yuqori baholagan va kostyumlar hamda dekoratsiyalar yordamida yaratilgan eski uslubdagi atmosferani «juda yoqimli» deb topgan.
Rotten Tomatoes saytida film 27 ta tanqidçi şarhi asosida 93 % reytingga ega, örtaça ball — 10 balldan 8,3. Saytning tanqidçilar konsensusi şunday deydi: «Klassika. Robert Lui Stivensonning 1931-yilgi yakuniy versiyasi, innovatsion maxsus effektlar, atmosferali operatorlik ishi va haddan taşqari aqldan oziş bilan».
6Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Доктор Джекилл и мистер Хайд (фильм, 1931)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.