_Kosmos kak predçuvstviye_ — Aleksey Uçitel rejissyorligidagi badiiy film.
1Rollarda
Yevgeny Mironov, Irina Pegova, Yevgeny Tsyganov
2Syujet
1950-yillar oxiri. Sputnik allaqaçon uçirilgan, ammo birinçi kosmonavt hali yöq. Film qahramonlari Kola yarim…
1950-yillar oxiri. Sputnik allaqaçon uçirilgan, ammo birinçi kosmonavt hali yöq. Film qahramonlari Kola yarim orolidagi, Norvegiya çegarasiga yaqin portli şaharda yaşaydi.
«Konyok» (Viktor Konkov, asosiy qahramon — Yevgeniy Mironov) doimo kimgadir foyda keltira oladigan odam bölişni istardi. U oşpaz bölib işlardi, ofitsiantka qizni sevardi va şahar bölab velosipedda yurardi, şunga qaramay özining va umumiy buyuk kelajagiga chin dildan işonardi.
Bir kuni uning xira hayotiga çuqur provinsiya uçun ğalati ismli sirli odam — German (Yevgeniy Tsiganov) kirib keldi. U radiopriyomnikda çet el «ovozlarini» va ğayrioddiy musiqani tinglaydi, tillarni örganadi, özi uçun sport bilan şuğullanadi, sovuq dengizda suzadi va boks qila oladi. Umuman olganda German «ajoyib yigit», ammo nimagadir atrofdagilar bilan muloqotdan qoçadi. Samimiy Konyok unga döst bölib olişga va uni gapga solişga muvaffaq böldi. German ajoyib gaplarni aytadi: butun mamlakat böylab maxsus odamlarni yaşirin tanlaş ötkazilmoqda, ular orasida uning özi ham bor, ularni tez orada Qöstanayda yiğib, kosmosga yuborişadi. Hozirça esa u bu yerda inkognito yaşaşi, çaqiruvni kutişi, maşq qilişi va öz-özini tarbiyalaşi kerak. Konyok şunday odamga öxşaşga intiladi.
German köproq tajribali aşulaçi sifatida Konyokning qizi — Larani (Irina Pegova) öziga öğirib oladi. Konyok uzoq xafa bölmay, uning singlisi Rimmaga (Yelena Lyadova) eʼtibor qaratadi. German esa tez orada özining haqiqiy rejasini amalga oşiradi: tanasini sovuqqa örgatib, suzib norvegiyalik plavbazaga yetib boradi va siyosiy boşpana söraydi. Ammo uzoq vaqt reydda turgan plavbaza aynan şu soatda langarlarini kötarib, xayrlaşuv gudogini çaldi va harakatlana boşladi. Ketayotgan kemaga yetişga umidsiz urinib, German tobora uzoqlaşib Barens dengizi tomon suzadi va sovuq tungi zulmatda ğoyib böladi.
Konyok Germanning ğoyib bölişidan hayron emas — axir u tez orada çaqirişlarini aytgan edi. Hayotni qiziqarliroq va foydaliroq qilişga intilib, Germanning taʼsiri bilan Viktor institutga kirişga qaror qiladi va Rimma bilan Moskvaga jönaydi. Poyezdda u kupe hamsayasi bilan suhbatlaşib qoladi — bu kulimsiragan va uyatçan yoş harbiy uçuvçi Yuriy bölib, uning öng poyabzal boğiçi doimo yeçilib ketardi. Filmning finalida maʼlum böladiki, qoçoqning yengil-elpi öylab topgan gapi amalga oşgan: hamsaya hali heç kimga taniş bölmagan Yuriy Gagarin edi, u Şimoldan yangi xizmat joyiga çaqirilgan edi. Koinotni zabt etuvçilarga qarab yurgan Konyok esa xronikadagi öşa hayajonlangan odam bölib çiqadi — u kortejga yetib borib, birinçi kosmonavtga gul tutgan edi.
3Kinoartstudiya bilan nizo
Film yaratuvçilari «Rossiya» kanaliga filmning telekörsatuvdagi premyera huquqini sotgan edi, premyera…

Film yaratuvçilari «Rossiya» kanaliga filmning telekörsatuvdagi premyera huquqini sotgan edi, premyera 2005-yil 15-noyabrdan keyin bölişi kerak edi. Ammo film birinçi marta öşa yilning 21 va 22-sentyabr kunlari ikki qismli formatda «Pervyy kanal»da, bosma teleprogrammalarda eʼlon qilinmasdan va efirda anonslarsiz namoyiş etildi. Bunga sabab şuki, filmni işlab çiqarişning dastlabki bosqiçlarida iştirok etgan, ammo keyinçalik loyihani tark etgan «Kinoartstudiya» kinokompaniyasi TPO «Rok»ka filmga töliq hajmda pul ajrata olmagani uçun, filmni noqonuniy ravişda ikki qismga bölib yuborgan, titrlardan Uçitel va uning studiyasining prodyuserlik qilgani haqidagi maʼlumotlarni öçirib taşlagan, şundan keyin kartinani Moskva şahrining Telekommunikatsiya va OAV qömitasiga topşirgan, qömita esa premyera huquqini «Pervyy kanal»ga sotgan. Natijada Moskva Arbitraj sudi mualliflik huquqlarini buzgani uçun «Kinoartstudiya»dan 2,5 million rubl, Moskva Telekommunikatsiya va OAV qömitasidan esa 500 ming rubl undirdi.
4Mukofotlar
«Nika» kinomukofoti…
«Nika» kinomukofoti (2005)
Eng yaxşi operator — Yuriy Klimenko
Eng yaxşi aktyor — Yevgeniy Mironov
«Oltin burgut» (2005)
Eng yaxşi rejissyorlik ishi — Aleksey Uçitel
Eng yaxşi ssenariy — Aleksandr Mindadze
«Oltin Qöçqor» (2005)
Eng yaxşi ssenariy — Aleksandr Mindadze
Eng yaxşi erkak roli — Yevgeniy Mironov
XXVII Moskva xalqaro kinofestivali
Eng yaxşi film uçun boş mukofot «Oltin Georgiy» — Aleksey Uçitel
«Leningfilm» kinostudiyasining kasbiy mukofotlar tanlovi «Mis çavandoz» (2005)
Eng yaxşi rejissyor — Aleksey Uçitel
Matn: maqola tarjimasi «Космос как предчувствие» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.