Dusha

Sofiya Rotaru — Viktoriya Viktorovna Svobodina, qöşiqçi (ovozini Larisa Danilina beradi)

Mixail Boyarskiy — Vadim Staryçev, guruh solisti

Roland Bykov — Albert Leonidoviç Grob, Svobodinaning administratori

Vyaçeslav Spesivtsev — Sergey, Svobodinaning eri

Ivar Kalninʼş — Karl Norman, tarjimon

Leonid Obolenskiy — dengiz böyidagi keksa odam

Aleksandr Stefanoviç — Sev, rejissyor, Svobodinaning dösti (ovozini Aleksandr Belyavskiy beradi)

Tatyana Aksyuta — kompozitor xotini

Larisa Danilina — mehmonxona administratori

Anatoliy Evdokimenko — ansambl rahbari

Aleksandr Zatsepin — studiyadagi tovuş muhandisi

«Maşina vremeni» guruhi:

Andrey Makareviç — vokal, gitara

Aleksandr Kutikov — vokal, bas-gitara

Valeriy Efremov — zarbli asboblar

Pyotr Podgorodetskiy — vokal, klaviş asboblari

Ssenariy mualliflari: Aleksandr Borodyanskiy, Aleksandr Stefanoviç

Rejissyor: Aleksandr Stefanoviç

Kompozitorlar: Aleksandr Zatsepin, Andrey Makareviç, Aleksandr Kutikov

Operator: Vladimir Klimov

Tovuş rejissyori: Viktor Babuşkin

Boş rassom: Alina Speşneva

Kostyum rassomi: Vladimir Ptitsyn

Aleksandr Zatsepin musiqasiga yozilgan qöşiqlar:

«Moya pesnya» — Robert Rojdestvenskiy sheʼrlari (ijrosi S. Rotaru)

«Jivu nadejdoy» — Igor' Kohanovskiy sheʼrlari (ijrosi S. Rotaru)

«Delo ne v pogode» — Igor' Kohanovskiy sheʼrlari (ijrosi S. Rotaru va M. Boyarskiy)

«Maşina vremeni» guruhi qöşiqlari — musiqasi A. Kutikov va A. Makareviçniki, sheʼrlari A. Makareviçniki:

«Pravo» (ijrosi M. Boyarskiy, A. Makareviç va A. Kutikov)

«Beg po krugu» (kadr ortida «Maşina vremeni» ijrosida eşitiladi)

«Kogo ty hotel udivit'» (ijrosi M. Boyarskiy va A. Kutikov)

«Barʼyer» (ijrosi S. Rotaru)

«Kostyor» (ijrosi S. Rotaru)

«Put'» (ijrosi S. Rotaru)

«Za tex, kto v more» (ijrosi S. Rotaru, M. Boyarskiy, «Maşina vremeni»).

Bundan taşqari, filmda D. Tuxmanov — Ye. Yevtuşenko qöşiğining «Lyubimaya, spi» qisqa kuylanişi R. Bykov (Svobodinaning administratori) ijrosida eşitiladi.

Filmning rejissyori Aleksandr Stefanoviç boş rolda öşa paytdagi xotini Alla Pugaçyovani körgan edi. Biroq Alla Borisovna haqiqiy injiq yulduz kabi harakat qildi. Kostyum rassomlari tayyorlagan kiyimlar Pugaçyovaga yoqmadi, u özi sotib olgan palto bilan suratga tuşişga qaror qildi. Natijada boş rolni boşqa maşhur sovet qöşiqçisi — Sofiya Rotaru ijro etdi, buning uçun ssenariy qayta işlandi.

Syujet qisman haqiqiy voqealarga asoslangan — öşa paytda Sofiya Rotaru haqiqatan ham kasal edi. Qöşiqçining kasalligi haqidagi miş-mişlar muxlislar orasida tarqaldi va bu suratga olinayotgan filmning maşhurligini oşirdi.

Sofiya Rotaru filmda yangi imijga ega böldi. Kino suratga oliş jarayonida rejissyor bir neça qiziqarli usullardan foydalandi, jumladan SSSR tarixidagi ilk video-kliplardan bir neçtasi suratga olindi.

Biz SSSRda suratga olingan ilk video-kliplardan birini tuşirdik. Qiziq narsa şundaki, sanʼatkorlarimizni oltin va kumuş kostyumlarda kiyintirdik. Ular batutda sakrardi, biz esa ularning havoda uçib yurganday suzib yurganini suratga oldik. Bu tomoşabinlar uçun hayratlanarli sahna edi — heç kim buni qanday qilganimizni tuşunmasdi.

Filmga öşa paytda hali yarim taqiqlangan maqomga ega bölgan «Maşina vremeni» rok-guruhi taklif qilindi. Guruhning plastinkalari çiqmasdi, ular televideniyeda va poytaxtning markaziy konsert maydonlarida çiqiş qilişdan mahrum edi. Şu bilan birga, guruhning yoşlar orasidagi maşhurligi katta edi, çunki ular guruh musiqasini magnitofon yozuvlaridan tinglaşardi. Şuning uçun guruh aʼzolarining kino ekranida millionlab tomoşabinlar oldida paydo bölişi ularning butparastlarini körişning birinçi imkoniyati böldi.

Film premyerasi 1982-yil bahorida «Zvyozdniy» kinoteatrida (Moskva) bölib ötdi.

Filmning suratga olinişi 1981-yilda Moskvada, Moskva daryosining Berejkovskaya qirğoğida, Krasnaya Presnya dagi yoşlar teatr-studiyasida, «Olimpiyskiy» sport majmuasida ötdi. Qrimda — «Livadiya» boğida va Yalta atrofida. Bu yerda S. Rotaruning uyi joylaşgan edi, özi esa Qrim filarmoniyasining xodimi edi, uning direktori V. A. Yurkin suratga olişga kömaklaşdi.

Xalqaro musiqa festivalining epizodlari Polşaning Sopot şahrida suratga olindi.

Suratga olişdan söng Sofiya Rotaru ijodida yangi davr boşlandi, uning repertuariga Andrey Makareviç qöşiqlari kirdi. 1982-yil yangi yil «Kök çiroq» dasturida u «Za tex, kto v more» qöşiğini kuyladi.

Film yaratuvçilarining fikriça, ular sovet gazetalarida filmga qarşi maxsus uyuştirilgan kampaniyaga duç kelişgan, çunki mamlakatning musiqiy andegraund yetakçilarining ekranda paydo bölişi rasmiy hokimiyat tomonidan qöllab-quvvatlanmagan. Qanday bölmasin, tanqidçilar rejissyorning zaif işini, şablonlarga töla ssenariyni va noaniq aktyorlik öyinini qayd etdilar. «Film yaratuvçilari … qiyinçiliklardan çöçib, … beixtiyor ruhni yöqotdilar»; «primitiv ssenariy va rejissura».

«Krokodil» jurnalida quyidagi epigramma çop etildi (muallif — Vladimir Volin):

Butun aktyorlar ansamblidan faqat Roland Bykovning öyini ajralib turardi. U 1980-yillar boşidagi sovet ekrani uçun ğayrioddiy konsert administratori obrazini yaratdi — sovuqqon sanʼat tadbirkori, estradadagi sanʼatkorlarni faqat pul topiş vositasi sifatida köradi.

Muxlislar orasida film qarama-qarşi qabul qilindi. Rotaru muxlislari Sofiya va «Maşina vremeni» rok-guruhining ijodiy ittifoqini hayajon bilan qabul qildilar. SSSR rok-musiqa muxlislari esa sevimli guruhlarining ikkinçi darajaga surilib, estrada qöşiqçisiga jörnavoz bölib çiqqanidan norozi böldilar.

Andrey Makareviç, Aleksandr Kutikov va boşqa musiqaçilarga aniq rollar berilmadi, filmda ularning atigi bir neça esda qolmaydigan replikasi bor. Ssenariy böyiça guruh rahbari Andrey Makareviç ijro etgan qahramon emas, balki Mixail Boyarskiy ijro etgan Vadimdir.

Ekranga juda zaif «Duşa» filmining çiqişi, unda «Maşina vremeni» musiqaçilari qöşiqçi Sofiya Rotaruni jörlagani, Makareviç va uning hamkasblarini nonkonformistlikdan anʼanaviy pop-jamoaga aylanişiga olib keldi. Ularning konsertlariga endi radikal yoşlar örniga, ruffli köylak kiygan «yaxşi qizlar» va ularning ota-onalari kela boşladi. Şu bilan «Maşina vremeni» davri tugadi.

Pyotr Podgorodetskiy ham filmning past sifatiga munosabat bildirdi:

«Duşa» filmining badiiy fazilatlari haqida gapirişga arzimaydi, deb öylayman, çunki ularning yöqligi sababli. Şunga qaramay, «Maşina» iştiroki filmni prokat yetakçisiga aylantirdi. Lekin hatto özimizni ham rejissyor Stefanoviçga xos «beparvoliklar» ranjitardi. Guruh aʼzolariga kadrda biror replika aytişga ruxsat berilgan juda kam hollarda, uni boşqa aktyorlar ovozlaştirardi.

Kinotanqidçi Neya Zorkaya «Sovetskiy ekran» jurnalida filmni şunday baholadi:

Bizning oldimizda murakkab, heç qanday oddiy bölmagan hodisa turibdi, u ehtiyotkor xulosalar bilan öylaşga, toifali «ha» yoki «yöq», çeksiz quvonç yoki aççiq masxaraga loyiq.

Heç bölmaganda, bu yerda aynan kino bor, «tayyor» maşhurlik bilan reklama lentasi emas. «Duşa» bunday filmlarda kam uçraydigan professional darajada va kinematografik madaniyat bilan suratga olingan. Menimça, tanqidiy maktublar muallif­lari operator Vladimir Klimovning ajoyib, erkin va noodatiy kamerasini, rassom Alina Speşnevaning qiziqarli işini payqamagani, rejissyorning keng ekranni mohirona özlaştirganidan xursand bölmagani ğalati. Bu yerda havo, ranglar va estrada yorqin çaqnaşlari bilan tölib-toşgan. «Tomoşami»? Ha, albatta! Lekin agar filmning asosiy materiali tomoşa, estrada, yorqinlik va jozibali çiroqlar bölsa, u qanday bölişi kerak? Bu havodor hajmda, «Duşa»ning bu stereofoniyasida, hatto fonogrammasining ovozi balandligida ham kölam, uslub va jozibadorlik bor.

«Duşa» filmi tasviriy qismida taassurot qoldiradi. Buni ikkinçi darajali deb aytişadi-mi? Yöq. Kino uçun «qanday» bölişi muhim emas, deb öylaş befoyda. «Qanday» bevosita «nima» bilan boğliq, şakl — mazmun bilan. Filmda «estrada yulduzi haqidagi film» kanonini buzişga uriniş, izlanişlar va sinovlar aniq körinadi. <…> «Duşa» filmi mualliflari boşqaça hikoya öylaşgan, yulduzni nafaqat muvaffaqiyat çöqqisida, balki ijodiy çorrahada ham obʼektivga olişgan. Ular şuhrat oğir yukini, sanʼatkorning abadiy qoniqmasligini, sanʼat oldidagi burç ongini, çarçoq, mehnat va ruhiy yaralar bilan töla ijod kundalik hayotini ham aytib berişni niyat qilişgan, bularni esa «rampa çiroqlari»ga çiqadigan artist unutişi kerak.