Final Fantasy: The Spirits Within

«Final Fantasy: The Spirits Within» ingliz tilidagi loyiha sifatida yaratilgan. Dastlabki ssenariy varianti «Gaia» deb nomlangan bölib, uni Final Fantasy öyin seriyasi muallifi Hironobu Sakaguçi yozgan. Bu material keyinçalik ssenariyçilar Al Reinert va Jeff Vintar tomonidan qayta işlangan. Motonori Sakakibara loyihani Sakaguçi bilan birgalikda rejissyorlik qildi, Jun Aida va Chris Lee esa uning prodyuserlari böldilar. Lee fotorealistik grafikali birinçi töliq metrajli animatsion film bölgan «Ruhlar içida»ni töliq metrajli çizma animatsiyaga asos solgan Uolt Disneyning «Oq qor va yetti kiçkina odam» multfilmi bilan soliştirgan. Reinert va Vintar ssenariyni bir neça marta qayta işlagan bölsalar ham, ular Sakaguçining dastlabki ğoyasini saqlab qolişlari kerak edi. Özgarişlarning aksariyati işlab çiqarişning dastlabki bosqiçlarida kiritilgan. 2000-yil aprel oyiga kelib, Square vakillari Columbia Pictures xodimlari bilan birgalikda loyiha ustida işlaşni boşladilar. Columbia uçun bu kartina 1986-yildagi «The Care Bears Movie II: A New Generation» filmidan keyin birinçi töliq metrajli animatsion film böldi. Kompaniya filmni Osiyodan taşqarida jahon miqyosida tarqatiş huquqini oldi.

Taxminan 200 nafar mutaxassis «Ruhlar içida»ni tört yil davomida yaratdi. Dastlabki bir yarim yil davomida mualliflar SQFleş nomli öz dasturiy taʼminotini yaratdilar. U Autodesk Maya va RenderMan paketlari bilan integratsiyalaşgan edi. Keyingi yillarda asosiy eʼtibor animatsiyani yaratişga qaratildi. Işlab çiqariş davomida Square xodimlari törtta SGI Origin 2000 serverlaridan, törtta SGI Onyx2 tizimidan va 167 ta SGI Octane ish stansiyasidan foydalandilar. Asosiy render-ish Gavayi orollaridagi render-fermada amalga oşirildi. Ferma Square Pictures mutaxassislari tomonidan yaratilgan bölib, 933 MGs soat çastotali Pentium III protsessorli 960 ta ish stansiyasidan iborat edi. Personajlar harakatlarini yozib oliş uçun harakatni tutib oliş texnologiyasi işlatilgan. Animator Matthew Hackettning aytişiça, texnologiya köpçilik sahnalar uçun yaxşi mos kelgan bölsa ham, baʼzi hollarda animatorlarga personajlarning harakatlarini, xususan qöl animatsiyasi va mimikani, qölda qayta işlaşga töğri kelgan. General Hein obrazining baʼzi xususiyatlari Hackettning öz taşqi körinişiga asoslangan. Yaratuvçilar filmda haqiqiy fotosuratlardan foydalanişni istamaganlari uçun barça fon tasvirlari çiziş orqali yaratilgan. Film uçun raqamli personajlar bilan 1327 ta animatsion sahna yaratilgan. Loyiha 141 964 kadrdan iborat bölib, ularning har birini hisoblab çiqiş örtaça 90 daqiqa davom etgan. Işlab çiqariş yakuniga kelib, film uçun yaratilgan grafik materiallar hajmi 15 TB ga yetdi.

Yaratuvçilar Aki Ross rolu uçun aktrisa Ming-Na Wenni taklif qildilar, çunki ularning fikriça, u qahramonga öxşar edi. Wen loyiha haqida matbuot agenti orqali bilib oldi va keyinçalik ovoz beriş orqali personajga «hayot ato etganini» his qilganini tan oldi. Aktrisaning aytişiça, vaqt ötişi bilan u boşqa ijroçilar bilan bevosita muloqotsiz işlaşga örganib qoldi. U ovoz yoziş uzoq vaqt olmaganini ham taʼkidlagan: «Ruhlar içida» işlab çiqarilgan butun davr mobaynida uni oyiga bir-ikki marta studiyaga keliş kifoya qilgan, grim va kostyumga vaqt sarflanmagan. Qulay jadval tufayli filmda iştirok etiş uning «Şoşilinç yordam» teleserialidagi suratga olişlariga tösqinlik qilmagan.

Sakaguçining aytişiça, natija uning umidlarini oqlagan, şuning uçun u yakuniy versiyada heç narsani özgartirmagan bölardi. Şunga qaramay, işlab çiqariş yakuniga kelib xarajatlar dastlabki limitlardan ança oşib ketdi. Ösib borayotgan xarajatlarni qoplaş va xodimlarning maoşini saqlab qoliş uçun kompaniya qöşimça moliyalaştirişni jalb qilişga majbur böldi. Natijada kartina byudjeti $137 million ga yetdi, bunga Columbia Pictures tomonidan filmni reklama qilişga sarflangan taxminan $30 million ham kiradi. Tasdiqlanmagan maʼlumotlarga köra, dastlabki byudjet taxminan $70 million bölgan, şuning uçun yakuniy xarajatlar deyarli ikki baravar oşgan. Qolgan $45 million Square xodimlari tomonidan Gavayidagi studiya qurilişiga sarflangan.

Sakaguçi boş qahramonga onasi Akining şarafiga ism qöygan. Onasi filmga ish boşlanişidan bir neça yil oldin baxtsiz hodisa natijasida halok bölgan. Uning ölimidan keyin rejissyor ölimdan keyin ruh bilan nima sodir bölişi haqida öylay boşlagan. Keyinçalik bu öylar ssenariyga asos bölgan va Geya gipotezasiga murojaat qilişda namoyon bölgan. Sakaguçi keyinroq hayot, ölim va ruh haqida «murakkabroq tasavvur» berişga intilganini taʼkidlagan. Uning fikriça, bu mavzuni eng yaxşi tarzda filmni Yerda joylaştiriş orqali oçiş mumkin, Final Fantasy seriyasidagi öyinlar esa xayoliy olamlarda bölib ötadi. Sight & Sound jurnalidan Dan Myers filmda Final Fantasy seriyasiga xos mavzu rivojlanganini taʼkidlagan: «Qahramonlar guruhi özlarining noyob qobiliyatlaridan foydalanib, yaqinlaşayotgan global falokatning oldini oladi. Köplab sinovlarni yengib, ular yangi tajriba orttiradilar va oxir-oqibat ğalaba qozonib, bir-birlariga hurmat va çuqurroq tuşunişga erişadilar». «Robot Ghosts and Wired Dreams» kitobida Livia Monnet filmning hayot tuşunçasini Lynn Margulisning neovitalistik evolyutsion biologiyasi va sunʼiy hayot haqidagi zamonaviy nazariyalar prizmasi orqali qayta körib çiqişini yozgan. Uning fikriça, Geya gipotezasiga murojaat qiliş kinematograf, raqamli media, zamonaviy hayot fanlari, kibernetika, falsafa va ilmiy fantastika kontekstida hayot va ölim haqida qiziqarli savollar tuğdiradi. Monnet şuningdek sunʼiy hayot va tiriliş motivlarini ham körib çiqqan va ularni «Locus Solus» romanidagi şunga öxşaş mavzular bilan soliştirgan. Uning fikriça, Fantomlar hayot kasb etadi turli kuçlar taʼsirida: avval öz tuğilgan sayyorasining qizil Geyasi, söngra insoniyatning ruhiy energiyasi taʼsirida.

Har bir personajning asosiy uç ölçamli modeli 100 000 dan ortiq poligonni öz içiga olgan, kiyimlarni modellaştiriş uçun esa yana 300 000 dan ortiq poligon işlatilgan. Aki modelida 60 000 soç bölib, ularning har biri alohida animatsiya qilingan va alohida hisoblab çiqilgan. Personajlarni yaratişda rassomlar navbat bilan PowerAnimator, Autodesk Maya va harakatni tutib oliş bilan RenderMan dasturlaridan foydalanganlar va işlab çiqarişning turli bosqiçlarida ulardan biridan ikkinçisiga ötganlar.

Akining dizaynini loyihaning yetakçi animatori Roy Sato işlab çiqqan. U bir neça konsept-art tayyorlagan, ulardan Sakaguçi bitta variantni tanlagan va u keyinçalik qahramonning uç ölçamli modeliga asos bölgan. Satoning aytişiça, dastlab Aki supermodelga öxşar edi, şuning uçun u yorqin makiyajdan voz keçdi va soçlarini qisqartirdi, şunda personajga köproq intellektual qiyofa berilib, tomoşabinlarga u olim ekanligiga işonç hosil qilinadi. Satoning bir intervyusida aytişiça, u Akini imkon qadar realistik qilişni xohlagan, unga öz xarakteri va mimikasi xususiyatlarini berib. Satoning sözlariga köra, oxir-oqibat qahramon köp jihatdan unga öxşab qolgan, faqat «u ança çiroyliroq». Akining uç ölçamli modeli inson qiyofasini imkon qadar işonçli takrorlaş asosida yaratilgan. Sakaguçi taʼkidlaganidek, u tomoşabinlar Rossga qarab, uni haqiqiy odam deb osongina işonişlarini xohlagan.

Square Pictures vakillari «Ruhlar içida» ustida ish tugaşidan oldin ham filmning davomini yaratiş ğoyasidan voz keçgan bölsalar ham, Sakaguçi Akini kompaniyaning asosiy yulduziga aylantirişni rejalaştirgan edi. Taxmin qilinişiça, personaj kompaniyaning keyingi öyinlari va filmlarida paydo böladi, raqamli tabiati tufayli esa uning taşqi qiyofasini zarur bölganda, masalan, yoşini tuzatiş uçun, özgartiriş mumkin edi. Wen öz navbatida, agar bunday taklif olsa, Akiga yana ovoz berişga tayyor ekanini aytgan. Film çiqqanidan keyin Aki faqat bir marta paydo böldi: 2002-yilda personaj Square Pictures «Animatrix» loyihasi doirasida Wachowski akalari uçun «The Final Flight of the Osiris» qisqa metrajli filmi ustida ish boşlanişidan oldin tayyorlagan namoyiş roliklarida işlatilgan. DVD-ning qöşimça materiallariga kiritilgan bu rolikda Aki biroz özgargan qiyofada «Matrix» olamidagi robot bilan jang qilayotgani körsatilgan. Şundan köp ötmay Square Pictures tarqatib yuborilib, Square bilan birlaştirildi va personaj keyinçalik boşqa media mahsulotlarida işlatilmadi.

Filmning saundtreki Sony Music yorliğida 2001-yil 3-iyulda çiqarildi. «Ruhlar içida»ning kompozitori Elliot Goldenthal bölib, u butun partituriyani yozgan, şu jumladan boş mavzu «The Dream Within»ni. Qöşiq matnini Richard Rudolph yozgan, ijro etgan esa Lara Fabian. Sakaguçi kompozitor sifatida Final Fantasy seriyasi öyinlari musiqasi muallifi Nobuo Uematsu örniga Goldenthalni tanlagani franşiza muxlislarini ranjitgan, çunki köplari Goldenthal ijodi bilan taniş emas edi. Albomning yakuniy kompozitsiyasi yapon rok-guruhi LʼArc-en-Ciel ning «Spirit Dreams Inside» qöşiği böldi, u «The Dream Within»dan keyingi yakuniy titrlar paytida ham yangraydi.

Film musiqasini Belgiyalik dirijyor va kompozitor Dirk Brossé boşçiligidagi London simfonik orkestri ijro etgan. Yozuv Angliyada — Uotford Koliseyida va Londondagi AIR Lyndhurst studiyasida ötkazilgan, aralaştiriş esa Amerikadagi Manhattan Center studiyasida amalga oşirilgan. Albom haqidagi izohlarda Goldenthal partituriyani yaratişda XX asrning ikkinçi yarmidagi polşa musiqiy avangardining orkestr usullarini, «Çujoy 3» filmi saundtrekini yoziş paytida işlatilgan öz işlanmalarini hamda Richard Strauss asarlariga xos orkestrovka xususiyatlarini, ayniqsa mis puflovçi va torli çolğular partiyalarida, birlaştirganini taʼkidlagan. Işlab çiqariş haqidagi hujjatli filmda Goldenthal Fantomlarning paydo böliş sahnalari uçun «şabahli xor tovuşidan» foydalanganini aytgan, çunki u yer usti bölmagan muhit hissini yaratişni xohlagan. Jangovar sahnalarda u mis puflovçi çolğularning past akkordli klasterlariga va tayko ritmlariga urğu bergan. Akining ölayotgan qiz haqida hikoya qiliş epizodida kompozitor begona muhitda uy issiqligi hissini yetkaziş uçun pianinodan foydalangan. Geya bilan boğliq barça sahnalarda flyuta yangraydi, uni Goldenthal eng «insoniy» musiqa asbobi deb hisoblagan.

Saundtrek musiqa tanqidçilaridan ijobiy şarhlar oldi. AllMusic saytining Neil Shirley albomni 5 ballik şkala böyiça 4 ball bilan baholab, filmning muvaffaqiyati kattaroq bölganda, albom «Oskar» mukofotiga nomzod bölişi mumkin, deb taxmin qilgan. Soundtrack Express şarhlovçisi ham şunga öxşaş fikrda bölib, saundtrekka maksimal baho — 5 ball qöygan. Tracksounds uçun şarhda Christopher Coleman albomga 10 balldan 10 ball berib, uning «keng kölamli va buyuk» ovozini taʼkidlagan hamda musiqa filmni tomoşa qilişni yanada taassurotli qilişini qayd etgan. Filmtracks şarhlovçisi saundtrekni 5 ballik şkala böyiça 4 ball bilan baholab, uni «şubhasiz tavsiya qiliş mumkin bölgan albom» deb atagan. Soundtrack.net saytining Dan Goldwasser ham saundtrekka 4 ball qöyib, uni «majburiy tinglaş uçun» deb taʼriflagan.

2001-yil 28-iyulda albom Billboard jurnalining saundtreklar çartida 19-örinni, Billboard 200 çartida esa 193-örinni egalladi. 2002-yilda «The Dream Within» kompozitsiyasi World Soundtrack Awards mukofotiga «Filmga maxsus yozilgan eng yaxşi original qöşiq» nominatsiyasida nomzod böldi, ammo mukofot «Monsters, Inc.» multfilmidagi «If I Didnʼt Have You» kompozitsiyasiga berildi.

Filmning premyerasi 2001-yil 2-iyulda Los-Anjelesdagi (Kaliforniya) Mann Bruins kinoteatrida bölib ötdi. Film AQŞ prokatiga 11-iyulda çiqdi va birinçi dam oliş kunlari davomida $11,4 million yiğdi, boks-ofisda «Legally Blonde», «Snatç» va «Cats & Dogs» filmlaridan keyin 4-örinni egalladi. Rossiyada premyera şu yilning 2-noyabrida bölib ötdi, tarqatuvçi kompaniya «Kaskad Film» böldi, dublyaj uçun esa «Nevafilm» studiyasi javob berdi. Rossiya prokatini «Gorod-Info» reklama kampaniyasi qöllab-quvvatladi, u «Kaskad Film» va «Sentral Partnership» buyurtmasi bilan amalga oşirildi.

Filmning ikki diskli DVD naşri 2001-yil 23-oktabrda sotuvga çiqdi, Blu-ray versiyasi esa 2007-yil 7-avgustda çiqarildi. DVD çiqişidan ikki hafta oldin u Amazon saytida eng kutilgan relizlar qatoriga kirgan edi, şu sababli uning sotuvlari filmning past kassa yiğimlari tufayli körilgan zararning bir qismini qoplaş imkoniyati sifatida qaralgan. Dastlab DVD yaxşi sotilgan, ammo 2002-yil fevralida Aida, barqaror körsatkiçlarga qaramay, Square Pictures ni yopilişdan saqlab qoliş uçun mablağ yetarli bölmaganini taʼkidlagan. Ikkala naşrda ham ikkita töliq formatli audioşarhlar yöli bölgan: birinçisini Sakakibara, sahnalar böyiça supervayzer Hiroyuki Hayaşida, boş rassom Tatsuro Maruyama va mavjudotlarni işlab çiqiş rahbari Takao Noguçi yozgan; ikkinçisini animatsiya rejissyori Andy Jones, montajçi Chris S. Capp va sahna qöyuvçi Tani Kunitake yozgan. Bundan taşqari, disklarda izohli alohida musiqa yöli, filmning dastlabki varianti — asosiy kompyuter animatsiyasi va eskizlar, ustiga çiqadigan izohlar funksiyasi bilan mavjud edi. Qöşimça materiallar orasida Michael Jacksonʼs Thriller klipidagi raqsni ovoz beruvçi aktyorlar ijro etgan yaşirin bonus ham bor edi. Naşrga şuningdek, ettitasi personajlarga bağişlangan ön beşta hujjatli qisqa metrajli film, uçtasi transport vositalarini soliştirişga bağişlangan hamda film yaratilişi haqidagi interaktiv film kiritilgan. Şuningdek, naşrga Akining tuşining töliq versiyasi, filmning asl kiriş sahnasi va maxsus tayyorlangan muvaffaqiyatsiz dublyajlar ham kiritilgan. High-Def Digest şarhlovçisi Peter Bracke DVD ni «qöşimça materiallarga şunçalik boy-ki, ularning soni deyarli hayratga soladi» deb atagan va Sony filmning moliyaviy yöqotişlarini qoplaş uçun sotuvlarni oşirişni közlab, naşrni tayyorlaşda heç narsani ayamagan, deb taʼkidlagan. 2002-yil 27-avgustda qöşimça materiallari ança kam bölgan bir diskli naşr çiqarildi.

2001-yil dekabriga kelib, filmning AQŞ dagi uy videoprokatidan tuşgan daromad $26,6 million ni taşkil etdi, bu uning AQŞ dagi kassa yiğimlarining 83,4 foizi edi. DVD naşri «Saturn» mukofotiga «Eng yaxşi maxsus DVD naşri» nominatsiyasida nomzod böldi. DVD Talk şarhlovçisi Aaron Beierle DVD naşrini ijobiy baholab, uning ovoz, tasvir va qöşimça materiallari uçun 5 ballik şkala böyiça har biriga 4½ ball qöydi. Blu-ray.com şarhlovçisi Dustin Sumner Blu-ray naşriga tasvir sifati va qöşimça materiallari uçun maksimal 5 ball, ovoz sifati uçun esa 4½ ball berdi. Bracke Blu-ray naşriga 5 ballik şkala böyiça 4 ball qöydi. 2021-yil noyabrida film Dolby Atmos/TrueHD 7.1 formatidagi yaxşilangan ovoz bilan 4K ruxsatdagi Ultra HD Blu-ray naşrini oldi.

Film çiqişidan oldin ham jurnalistlar uning tijorat istiqbollari haqida şubha bildirgan edilar. Time jurnalining Chris Taylor kompyuter öyinlari asosidagi ekranlaştirişlar prokatda anʼanaviy ravişda muvaffaqiyatli bölmaganini qayd etgan, şuningdek, bu kartina Sakaguçi uçun töliq metrajli kinodagi rejissyorlik debyuti bölganini aytgan. Prokat yakunlariga köra, film Şimoliy Amerikada $32 million yiğib, u yerda 5 961 378 ta çipta sotilgan. Jahon kassa yiğimlari $85,1 million ni taşkil etdi. Fransiyada 1 456 523 ta çipta, boşqa Yevropa mamlakatlarida 4 299 604 ta, Braziliyada esa 446 728 ta çipta sotilgan. Janubi-Şarqiy Osiyoning köpçilik mamlakatlarida film pastroq kassa natijalariga ega bölgan, ammo Avstraliya, Yangi Zelandiya va Janubiy Koreyada muvaffaqiyatdan bahramand bölgan: masalan, Seulda 160 100 ta çipta sotilgan. 2006-yilda Boston.com filmni kinematograf tarixidagi eng yirik kassa muvaffaqiyatsizliklari qatoriga kiritib, uni 4-öringa qöygan va prokatdan zarar $94 million dan ortiq deb baholagan. 2012-yil martida kartina CNBC telekanalining şunga öxşaş eng yirik kassa muvaffaqiyatsizliklari reytingida 9-örinni egalladi.