Gadar: Ek Prem Katha (tarjimasi: «Isyon: Muhabbat hikoyasi») — 2001-yilda suratga olingan, hind tilida yaratilgan, Anil Şarma rejissyorligidagi hind epik davr jangari dramasi bölib, Şaktimaan Talvarning hikoyasi asosida yaratilgan. Hikoya 1947-yildagi Hindistonning bölinişi fonida bölib ötadi. Filmda Sanni Dеol va Ameşa Patel boş rollarni, Amriş Purі, Vivek Şauq, Lillet Dubey va Utkarş Şarma yordamçi rollarni ijro etadi. Haqiqiy voqea — Buta Sinx hayotidan ilhomlangan bölib, syujet sikx yuk haydovçisi Tara Sinx atrofida rivojlanadi. U musulmon ayol Sakinaga oşiq bölib, uni turmuşga oladi, lekin oila uni Pokistonga qaytarib olgaç, ajraliş va siyosiy ğalayonlarga duç keladi.
Film 190 million rupiy (4,03 million AQŞ dollari) byudjet evaziga suratga olingan va 2001-yil 15-iyunda Aşutoş Govarikerning «Lagaan» filmi bilan bir vaqtda ekranlarga çiqqan. Asosiy suratga oliş Şimoliy Hindistonning turli joylarida bölib ötgan. Operatorlik işini Najib Xon, dekoratsiyani Nitin Desai bajargan. Musiqani Uttam Sinx bastalagan, qöşiq matnlarini Anand Bakşi yozgan. Saundtrek öşa yilning eng muvaffaqiyatli albomlaridan biriga aylangan.
Ekranga çiqqaç, «Gadar: Ek Prem Katha» ijobiy baholarga sazovor bölgan. Tanqidçilar uning dramatik kuçini, jangovar sahnalarini va ijroçilik sanʼatini, ayniqsa Deol, Patel va Purining öyinini maqtaşgan, ayrimlari esa filmning melodramatik ohangini qayd etgan. Film yirik tijorat muvaffaqiyatiga aylangan: dunyo böylab 1,33 milliard rupiy (28,19 million AQŞ dollari) yiğib, öz davrining eng köp daromad keltirgan hind filmi bölgan va «Hum Aapke Hain Koun..!» (1994) filmining rekordini yangilagan. Hindistonda 50 milliondan ortiq tomoşabin yiğib, 2017-yilgi «Baahubali 2: The Conclusion»dan keyin 1980-yillardan beri eng köp tomoşa qilingan ikkinçi hind filmi bölgan. Box Office India maʼlumotlariga köra, 2017-yilga kelib uning içki bozordagi moslaştirilgan yalpi daromadi 4,86 milliard rupiy (103 million AQŞ dollari) bölgan.
47-chi «Filmfare» mukofotlarida film töqqizta nominatsiyaga sazovor bölgan, jumladan «Eng yaxşi film», «Eng yaxşi rejissyor» (Şarma), «Eng yaxşi erkak rol» (Deol), «Eng yaxşi ayol rol» (Patel) va «Eng yaxşi musiqa rejissyori» (Sinx) nominatsiyalari bölgan. Patel «Filmfare» maxsus ijro mukofotini olgan. Vaqt ötişi bilan film vatanparvarlik mavzulari va katta kölamli hikoya uslubi tufayli kult maqomiga erişgan.
«Gadar 2» davomi 2023-yil 11-avgustda ekranlarga çiqqan, unda Deol, Patel va Şarma öz rollarini qayta ijro etişgan. Davom ham tijorat jihatdan katta muvaffaqiyat bölgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Sunny Deol, Ameesha Patel, Amrish Puri
Sunny Deolaktyor
Ameesha Patelaktyor
Amrish PuriaktyorLDLillete Dubeyaktyor
Om PuriaktyorUSUttam Singhkompozitor3Syujet
1947-yilda Hindistonning bölinişi paytida odamlar yangi taşkil topgan Hindiston va Pokiston örtasida köçib…
1947-yilda Hindistonning bölinişi paytida odamlar yangi taşkil topgan Hindiston va Pokiston örtasida köçib yurganda, jamoaviy zöravonlik avj oldi. Tartibsizlik içida sikx yuk haydovçisi Tara Sinx dastlab hindu va sikx olomonlari bilan birga musulmon qoçoqlarga hujum qilişga qöşiladi. U Şimlada kollej va maktab davridan tanigan Sakina Alini Aşraf Ali va uning oilasiga hujum qilayotganda köradi va ularni öz taqdiriga taşlab ketadi. Biroq öşa keçasi Sakina bir neçta xaltalar orasida yaşirinib uyğonadi, Tara esa boşqa odamlar bilan birga stansiyani tekşiradi. Hindu va sikx olomonining bir yigiti Sakinaning marjonini körib qoladi va qolgan olomon bilan uning ortidan quvadi. Tara Sakinaga duç keladi, uni qutqaradi va olomondan himoya qiladi. Uning kimligini yaşiriş uçun u peşonasiga qon surtadi va şu bilan uni özining sikx xotini sifatida körsatadi.
Hikoya 1945-yildagi Bölinişdan oldingi Lohur şahriga qaytadi: Tara Sakina öqiydigan kollejga taʼminot olib boradi. Dastlab Sakinaning döstlari uning mehnatkaş oilasidan bölganini masxara qilişadi, lekin Tara qöşiqçilik isteʼdodi bilan ularning hurmatini qozonadi. Sakina uning samimiyligidan taʼsirlanadi va uni kollej tadbirida çiqiş qilişga undaydi. Ikkalasi örtasida yaqinlik paydo böladi va Sakina bitiruvçi bölganida Tara xayrlaşuv sovğasi sifatida unga kiçik Tojmahal tuhfa qiladi.
Hozirgi zamonga qaytsak, ular Tara yaşaydigan uyga kelişadi. Sakina uning boşidagi qonni körib xavotirga tuşadi, lekin Tara uni olomondan qutqariş uçun şunday qilişga majbur bölganini aytib tinçlantiradi. Ertalab, Sakina uyquda oilasining çaqiriqlarini deyarli eşitadi, şu payt olomon uni izlab qaytadi. Tara ularni töxtatadi va nazorat qilişga urinadi, lekin qatʼiy olomon uning saʼylariga quloq solmaydi. Şu orada Sakina uyğonadi va olomondan oilasi, şu jumladan nogiron akasi, halok bölganini bilib, qattiq larzaga tuşadi. Tara olomonning Sakinaning xonasiga kirişiga yöl qöymaydi va ular bilan urişib, ularni haydab yuboradi. Ular stansiyaga boradi, Sakina oilasining qonga bulangan narsalarini köradi va oilasi ölganiga işonib, özini öldirişga qaror qiladi, lekin Tara uni qutqaradi. Sakina Tarадan nega uni qutqarganini söraydi, axir u özi ham musulmonlarga hujum qilgan edi va uni ölim holatida taşlab ketişi kerak edi.
Tara Sakinaga özining fojiali ötmişini aytib beradi: Bölinişdan keyin Tara oilasi Hindistonga köçişga urinadi, lekin musulmon olomonining qasos hujumida ular öldiriladi. Qattiq qayğuga botgan Tara musulmonlarga qarşi zöravon qasoskorlik harakatlariga qöşiladi.
Hozirgi vaqtga qaytib, u Sakinani öz uyida joylaştiradi. Sakina Tara kundaligini körib çiqadi va u yerda özining suratini hamda Tarаga bergan atirgulni topadi. Tara Sakinaning barça ğamxörligini öz zimmasiga oladi, hatto bir payt uni kuldirişga harakat qiladi. Taraning qarindoşlari unga şubha bilan qaraşadi: uning xolasi uni tekşiradi va körib tasdiqlaydi, lekin uning yetim qolganini bilgaç, unga hamdardlik bildiradi, şu bilan birga Taraga uni qoçoqlar lageriga olib borişni taklif qiladi. Xolasining taklifidan xabar topgan Sakina Taraga yuk bölmaslik uçun lagerga ketişga qaror qiladi. Lekin öz hislarini anglab, qaytib keladi. Taraning amakisi dastlab bu oilaviy ittifoqqa qarşi çiqadi, lekin keyinçalik Sakinani kelin sifatida qabul qiladi, ikkalasi turmuş quradi, baxtli hayot keçiradi va Çaranjeet ismli öğil köradi (uni erkalab «Jeete» deb çaqirişadi).
Yetti yil ötgaç, 1954-yilda Holi bayrami nişonlanayotganda Sakina gazeta parçasidan oilasi tirik ekanini va Lohurda yaşayotganini bilib qoladi: uning otasi Aşraf Ali hozir meri bölib xizmat qilayotgan edi, ular öğillaridan faqat hindu va sikx olomonlari tufayli ayrilgan edilar. Viza çeklovlari sababli u yolğiz özi oilasi bilan uçraşiş uçun ketadi va qaytib kelişga vaʼda beradi. Biroq oilasi nikohga qarşi çiqadi va uni musulmon erkakka turmuşga berişni rejalaştiradi. Sakina bunga qarşilik körsatib, Hindistonga va öğliga qaytiş istagini bildiradi.
Sakinani qaytarib olişga qatʼiy qaror qilgan Tara öğli Jeete va dösti Darmiyaan bilan çegarani noqonuniy kesib ötadi. Ular Sakinani topib, uning majburiy nikohini buzişadi. Jamoatçilik noroziligidan qoçiş uçun Aşraf Ali ularning birlaşişiga şart bilan rozi böladi: Tara islomni qabul qilişi va Pokistonda yaşaşi kerak. Keyingi keçasi ommaviy yiğilişda Tara şartlarni qabul qiladi, lekin Hindistonni rad etişdan boş tortadi, bu esa zöravon töqnaşuvga olib keladi.
Oila qoçib çegara yaqinidagi kulbada boşpana topadi. Ularning joylaşuvi oşkor bölgaç, Aşraf Ali va uning odamlari ularni quvib yetadi. Tara, Sakina, Çaranjeet va Darmiyaan Hindistonga ketadigan poyezdga çiqişadi, lekin ularni töxtatişadi. Şunda Tara qurollangan qöşinlarning köpçiligini yiqitib, poyezdni yanada tezroq haydaydi. Töqnaşuv çoğida Sakina tasodifan otasi tomonidan otib yuboriladi. Bu Tarani Aşraf Ali bilan töqnaşişga undaydi, lekin u janjalni töxtatib, şifokor çaqirişni talab qiladi. Şifokor Sakina operatsiya qilinganiga qaramay, komaga tuşib qolganini aytadi. Jeete ularning oilaviy qöşiğini kuylab, onasini uyğotişga harakat qiladi va Sakina tösatdan dahşatli tuş körib uyğonadi, şu tariqa komadan çiqadi. Tuzalgaç, u Tara va Çaranjeet bilan uçraşadi. Ularning sevgisi va sadoqatini körgan Aşraf Ali yuragi özgarib, Tarani kuyov sifatida qabul qiladi. Oila birlaşgan holda Hindistonga qaytadi.
4Rollarga tanlov
Dastlab Sakina rolini Kajolga taklif qilişgan, lekin u filmning öz qaraşlariga mos kelmasligini aytib,…
Dastlab Sakina rolini Kajolga taklif qilişgan, lekin u filmning öz qaraşlariga mos kelmasligini aytib, taklifni rad etgan. Aişvarya Rai ham nomzodlar qatorida körilgan. Rol oxir-oqibat öşa paytda yangi yuz hisoblangan Ameşa Patelga berilgan. Patel 12 soatlik sinovdan ötgan va 500 dan ortiq boşqa nomzodlar orasidan tanlangan. «Gadar: Ek Prem Katha» uning debyut filmi bölişi rejalaştirilgan edi, ammo u iştirok etgan «Kaho Naa...Pyaar Hai» (2000) avval ekranga çiqqan.
5Suratga oliş
Asosiy suratga oliş Hindistonning turli joylarida bölib ötgan. Bir qator sahnalar Şimlada, jumladan Bishop…
Asosiy suratga oliş Hindistonning turli joylarida bölib ötgan. Bir qator sahnalar Şimlada, jumladan Bishop Cotton maktabida va şahardagi boşqa joylarda suratga olingan. Qöşimça sahnalar Dalhousie şahridagi Sacred Heart Senior Secondary maktabida tasvirga olingan. Film 1947-yilda bölib ötişiga qaramay, unda dastlab 1956-yilda çiqarilgan «Que Sera Sera» qöşiği ijrosi ham mavjud.
Işlab çiqariş guruhi Uttar-Pradeşda ham keng kölamda suratga olgan. Lohurni, Pokistonni ifodalaş uçun Lakxnau va Rudauli şaharlarining qismlari işlatilgan, asosiy sahnalar La Martinière kollejida va Irşad Manzil saroyida suratga olingan. Bölinişdan azob çekkan Hindiston atmosferasini yaratiş uçun Pathankot, Sarna va Amritsarda ham sahnalar tasvirga olingan, bu esa Bölinişda paydo bölgan jismoniy va hissiy bölinişni taʼkidlagan.
6Musiqa
«Gadar: Ek Prem Katha» musiqasini Uttam Sinx bastalagan, qöşiq matnlarini Anand Bakşi yozgan. Saundtrekda…
«Gadar: Ek Prem Katha» musiqasini Uttam Sinx bastalagan, qöşiq matnlarini Anand Bakşi yozgan. Saundtrekda asosan Udit Narayan va Alka Yagnik ijro etgan qöşiqlar bor, ular mos ravişda Sanni Deol va Ameşa Patel obrazlarining ovoziga aylangan.
Box Office India maʼlumotlariga köra, saundtrek taxminan 2,5 million nusxada sotilgan va 2001-yilda eng köp sotilgan Bollivud albomlaridan biriga aylangan.
7Kassa natijalari
2001-yil 15-iyunda ekranlarga çiqqaç, «Gadar: Ek Prem Katha» yirik tijorat muvaffaqiyatiga erişgan va Box…
2001-yil 15-iyunda ekranlarga çiqqaç, «Gadar: Ek Prem Katha» yirik tijorat muvaffaqiyatiga erişgan va Box Office India tomonidan «Barça davrlar bloklbasteri» deb eʼlon qilingan. Film 2001-yildagi dastlabki prokat davrida 1,33 milliard rupiy (16 million AQŞ dollari) yiğgan va Hindistonda 50 milliondan ortiq tomoşabinni jalb qilgan. 2017-yilga kelib, çiptalar sotuvi asosida moslaştirilgan yalpi daromadi 4,86 milliard rupiy (57 million AQŞ dollari) deb baholangan, bu uni barça davrlarning eng köp tomoşa qilingan hind filmlaridan biriga aylantirgan.
Film uzoq muddat prokatda davom etgan, sakkizinçi haftasining özida 40,2 million rupiy (4,02 crore rupiy) yiğgan.[6] Birlaşgan Qirollikda film çet eldagi prokat davrida taxminan 280 000 funt sterling yiğgan.
8Tanqidiy qabul
2001-yil 15-iyunda ekranlarga çiqqaç, «Gadar: Ek Prem Katha» tanqidçilardan umuman ijobiy baholar olgan.…
2001-yil 15-iyunda ekranlarga çiqqaç, «Gadar: Ek Prem Katha» tanqidçilardan umuman ijobiy baholar olgan. Rediff.com saytining muharriri Ruçi Şarma filmni «ajoyib bölişga yaqin» deb taʼriflagan, şu bilan birga baʼzi qismlari «haddan taşqari qizib ketgan» deb qayd etgan. IndiaFM (hozirgi Bollywood Hungama) saytining muharriri Taran Adarş filmga 5 balldan 3 ball qöygan, uning «ajoyib dramatik va töqnaşuv sahnalari, ajoyib ijrosi va taʼsirçan lahzalarini» maqtagan, lekin xronometrajini va musiqasini tanqid qilgan. Keyinçalik DNA India naşri filmni Hindistonning bölinişini aks ettiruvçi «albatta köriş kerak bölgan Bollivud filmlari» röyxatiga kiritgan.
9Bahs-munozaralar
Film ekranga çiqqan paytda, ayniqsa Mumbay, Ahmadobod va Bhopalda, ayrim musulmon guruhlari filmda…
Film ekranga çiqqan paytda, ayniqsa Mumbay, Ahmadobod va Bhopalda, ayrim musulmon guruhlari filmda tasvirlangan sikx erkagi va musulmon ayolning dinlararo nikohiga qarşi çiqib, norozilik namoyişlari, jumladan öt qöyiş va zöravonlik holatlarini uyuştirgan. Filmning Bölinişdagi zöravonlikni aks ettirişi musulmonlarga nisbatan xolis emasligi ham daʼvo qilingan. Maharaştra ştati boş vaziri Vilasrao Deşmukhga ham guruhlardan biri ştatda taqiqlaş joriy etiş haqida ariza bergan, ammo bu amalga oşmagan.
Film bundan bir yil oldin Lakxnaudagi Bara Imambarada (diniy yiğiliş joyi) suratga olinayotganda ham bahs-munozaraga duç kelgan, bu yerda şia musulmonlari norozilik bildirgan va sahnani yaqin atrofdagi Rumi Gateʼda qayta suratga olişga töğri kelgan.
Mahalliy siyosatçi Arif Masud Bhopaldagi norozilik olomonining yetakçisi bölgan, u norozilik çoğida politsiya xodimini oğir jarohatlagan. Zöravonlikka javoban Deol şunday degan: «Norozilik namoyişlarining açinarli tomoni şundaki, ularni qörqoqlar boşlagan, lekin aziyat çekayotganlar begunoh odamlardir». Aktrisa Şabana Azmi filmning namoyiş etiliş huquqini himoya qilib dedi: «Film har bir musulmon pokistonlik degan yolğon fikrni mustahkamlaydi. U milliy öziga xoslik va millatçilik masalalarini aralaştirib yuboradi, bularni nozik tarzda hal qiliş kerak. Lekin u Senzura kengaşi tomonidan ruxsat olgan va namoyiş etiliş huquqiga ega». Şu paytdagi Shiv Sena rahbari Bal Thackeray ham «Saamana» gazetasida yozib, filmda «heç qanday eʼtiroz uyğotadigan narsa topilmadi» deb taʼkidlagan.
10Davomi
«Gadar 2» nomli davom 2021-yil 15-oktabrda rasman eʼlon qilingan, unda Sanni Deol, Ameşa Patel va Utkarş…
«Gadar 2» nomli davom 2021-yil 15-oktabrda rasman eʼlon qilingan, unda Sanni Deol, Ameşa Patel va Utkarş Şarma öz rollarini qayta ijro etgan motion-poster taqdim etilgan. Rejissyori Anil Şarma, prodyuseri Zee Studios bölgan film 2023-yil 11-avgustda ekranlarga çiqqan.
11Qayta prokat
Davomi oldidan filmning merosini nişonlaş maqsadida «Gadar: Ek Prem Katha»ning 4K ruxsatli va Dolby Atmos…
Davomi oldidan filmning merosini nişonlaş maqsadida «Gadar: Ek Prem Katha»ning 4K ruxsatli va Dolby Atmos ovozli, qisqartirilmagan va raqamli usulda qayta işlangan versiyasi Zee Studios tomonidan 2023-yil 9-iyunda çeklangan miqyosda qayta prokatga çiqarilgan.
Matn: maqola tarjimasi «Gadar: Ek Prem Katha» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.