Galaxy Quest

1978-yildan 1982-yilgaça tomoşabinlar «Himoyaçi» yulduz kemasi ekipajining sarguzaştlarini qiziqiş bilan kuzatib borişgan. Bu «Galaxy Quest» ilmiy-fantastik serialining qahramonlari edi. Serialning suratga olinişi 18 yil oldin tugagan, şundan beri uning yulduzlari faqat konvent va dökonlardagi taqdimotlarda qatnaşadi: na yangi loyihalar bor, na munosib daromad. Aktyorlar özlariga yopişib qolgan obrazlardan çarçagan, filmdagi bir xil replikalarni aytişdan toliqqan va ularni «ösmirlar uçun öyinçoqqa» aylantirişgani alam qiladi. Bu şuhratdan hanuz zavq olayotgan yagona aktyor — Jason Nesmith (Allen), yulduz ekipajining «komandiri».

Bir konventda Jasonga inopplanetyanliklarga öxşab böyalgan muxlislar guruhi yaqinlaşadi va u ulardan qandaydir juda muhim işda yordam söraydi. Jason ularni öz iştirokida şaxsiy video suratga olmoqçi bölgan muxlislar deb öylaydi va osonlik bilan rozi böladi. Ular uni limuzin bilan olib kelişadi va özlarining «kinostudiyasi»ga olib borişadi. U yerda Jasonni maketlarning realligi va detallarning puxtaligi, hatto kemada yurib yurgan begona mavjudotlar hayratga soladi. U tez orada kapitan rolini öziga singdirib oladi, unga vazifa tuşuntiriladi — Serrus boşçiligidagi uruşqoq begona kema bilan mojarони hal qiliş kerak. Köp öylamay, Jason ekipajga Serrus kemasiga öt oçişni buyuradi. Şu bilan uning roli tugagan deb hisoblab, uyiga qaytarişni söraydi, lekin limuzinda emas, balki sayyoralararo fazo orqali yelatinli transport «kapsulasi»da Yerga yöl oladi. Şundagina u haqiqatan ham kosmosda bölganini tuşunadi. Maʼlum böladiki, Matasar va boşqa «muxlislar» — termianlar, yaʼni tinç va sodda boşoyoqli mavjudotlar irqi. Ular Yerdan yigirma yillik «Galaxy Quest» efirlarini qabul qilib, badiiy adabiyot haqida tasavvurga ega bölmagani uçun serialni «tarixiy xronika» deb öylaşgan. «Himoyaçi» ekipajining hayajonli sarguzaştlarini va yerliklarning eng oğir vaziyatlardan qançalik ajoyib çiqib ketişini kuzatib, termianlar ularning buyukligiga işonib qolişgan. Öşandan beri ular jamiyatlarini serialning «taʼlimotlari»ga köra özgartirişgan, hatto «Himoyaçi»ning aniq nusxasini ham qurişgan. Maxsus qurilmalar ularga odamga öxşaş köriniş beradi, lekin ularning nutqi va odatlari baribir insoniylikdan uzoq.

Jasonga termianlar tomonidan berilgan aloqa vositasi (mobil telefonga öxşaş aloqa qurilmasi) orqali u tasodifan serialning qizğin muxlisi Brandon (Long) bilan aloqaga çiqadi. «Himoyaçi» haqiqiy bölgani uçun Serrus ham uydirma emas. Serrus — şafqatsiz reptiloid voevoda bölib, termianlarni genotsid qilmoqda. Termianlarga yordam beriş uçun aktyorlar öz rollarini haqiqatda öynaşlari kerak. Termianlarning xavfsizligi evaziga Serrus «Omega 13»ni talab qiladi — termianlar kema içida qurgan va yana serialdan nusxa köçirilgan qurilma. «Omega 13» serialning eng oxirida bir marta eslatilgan, şuning uçun uning vazifasini heç kim bilmaydi.

Serrus kemasi bilan jangdan söng «Himoyaçi» zörğa qoçib qutuladi, duşman raketalari va ötib ketişga töğri kelgan mina maydoni tufayli qattiq şikastlangan. Energiya tizimlarini tiklaş uçun ekipajga yangi berilliy sferasi kerak. Jamoa boşqa sayyoraga qönadi, u yerda kiçik, goblinsimon yirtqiçlardan qoçişga majbur böladi. Qoçayotganlar orasida oxirgisi bölgan Jason yirtqiç mavjudotlar qöliga tuşib qoladi, ular uni toşdan yaratilgan dahşatli mavjudotga qurbon qilişadi («gorignak» — ularning tilida «toş» degan maʼnoni anglatadi). U imkon qadar hujumdan qoçadi va oxir-oqibat serialda texnik-serjant rolini öynagan aktyor Fred (Şalhoub) uni teleportatsiya qurilmasi yordamida qutqaradi.

Kutilmaganda «Himoyaçi» Serrus askarlari tomonidan qölga olinadi. Jason döstlarini qutqarişga urinib, «Galaxy Quest» kino ekanini tan oladi. Serrus «Omega 13» faqat uydirma ekanini anglab, leytenantiga reaktorni haddan taşqari yuklaşni va termianlar saqlanadigan xonalarda havoni çiqarib yuborişni buyuradi (termianlar — öz irqining sönggi vakillari, çunki ularning ona dunyosi Serrus tomonidan vayron qilingan). Keyin Serrus aktyorlarni kosmosga taşlaşni buyuradi. Biroq, eng hal qiluvçi lahzadan oldin aktyorlar serialning «..ön yettinçi..» qismidagi epizodni eslab, janjal boşlaşadi va şu bilan konvoyning eʼtiborini çalğitişadi. Serialda doktor Lazarus rolini öynagan aktyor Aleksandr (Rickman) Jason bilan hisob-kitob qilmoqçi böladi; erkaklar qöl ostiga tuşgan oğir buyumlarni uşlaşadi, lekin bir-birini uriş örniga, bunday burilişni kutmagan begona mavjudotlarga taşlanişadi. Şundan söng ekipaj asta-sekin kemani qaytarib olişni boşlaydi, reaktor portlaşi va termianlarning böğilib ölişining oldini olişga harakat qiladi. Buning uçun ular bölinadi: Jason va Gven (Weaver) reaktor bölimiga yöl olib, reaktorni töxtatişadi; Aleksandr va termianin Kvellek boşqa termianlarni qutqarişga urinadi; Fred va uning yordamçisi Guy (Rockwell) (serialning bir qismida rol öynagan va tasodifan boş qahramonlar bilan birga qolib ketgan aktyor) Serrus askarlariga qarşi kuraşadi, Tommi (Mitchell) esa kemani boşqarişni maşq qiladi.

Jason aloqa vositasi orqali Brandon va uning döst muxlislari bilan boğlanadi, ular «Himoyaçi» haqida termianlarning özidan ham köproq narsani bilişadi. Brandon Jason va Gvenga kemaning xavfli içki tizimlari orqali reaktor bölimiga yölni ketma-ket körsatadi. Yölda ular «Omega 13» qurilmasini topişadi va Jasonning savoliga Brandon bu asbob vaqt maşinasi ekanini, u kemani ekipaj bilan birga 13 soniya orqaga qaytarişini, Serrus öylaganidek 13 soniyada koinotni yöq qilmasligini aytadi. Heç bölmaganda Brandon va uning döstlari kemani uzoq örganib, şunday xulosaga kelişgan. Komandir va Gven reaktorga yetib boradi, lekin teskari hisobni töxtata olmaydi. Maʼlum böladiki, serialda ular har doim portlaşdan 1 soniya oldin töxtatişgani uçun, bu yerda ham hisob faqat sönggi lahzada töxtaydi, xuddi kinoda bölgani kabi.

Şu orada Aleksandr va Kvellek boşqa termianlarni qutqarişga muvaffaq bölişadi, lekin Kvellek Serrus askarlari tomonidan ölimga olib keladigan darajada yaralanadi. Begona mavjudotning öz xayoliy qahramoniga bölgan sadoqatidan çuqur taʼsirlangan Aleksandr doktor Lazarus rolini jiddiy öynay boşlaydi va filmdagi «sahnaviy» iborasini aytib, «Graptör boşqonining şarofati bilan, sen qasos olasan!» deya termianlarni bosqinçilarga qarşi qözğolonga kötaradi. Fred va Guy gorignakni — Jasonni ölimdan qutqarib qolgan toş odamni — teleportatsiya qilib, Serrus askarlarining bir qismini yöq qilişga muvaffaq bölişadi.

Kemani qaytarib olgan ekipaj ekranda yana Serrusni köradi. Avvalgidek, Serrusning flagmani «Himoyaçi»dan ança kuçli, lekin Jason Tommiga ilgari tark etgan mina maydonidan ötişni buyuradi, butun energiyani hujumga emas, himoyaga sarflaydi. Energiya deyarli tugagaç, komandir kemani burib, Serrus kemasiga taran zarbasi berişni buyuradi. Kema komandiri bilan Serrus örtasidagi qisqa, taʼsirçan dialogdan söng, ğalabasidan mağrurlangan Serrus bilan, kiçik va çaqqon «Himoyaçi» mina maydonidan ötadi, burilib, öziga ergaştirib olgan öziyurar magnit minalar röttaga kelib, duşman kemasiga urilib portlaydi.

Ğalabani nişonlaş uçun ekipaj boşqaruv xonasiga qaytadi. Aleksandr ekipaj eʼtiborini duşman kemasidan portlaşdan oldin ajralib çiqqan energiya bulutiga qaratmoqçi böladi, lekin aktyorlar juda hayajonlangan. Freddan niqob ostida kemaga yaşirinça kirib olgan Serrus boşqaruv bölimiga kirib, yulduz ekipajining barça aʼzolarini tösiqsiz otib taşlaydi. Ölayotgan Jason Matasarga «Omega 13»ni işga tuşirişni buyuradi. Qurilma haqiqatan ham komandirni 13 soniya orqaga qaytaradi va bu vaqt Jasonga Matasar yordamida — u Jasonga çeksiz işonadi — jamoani qutqarişga yetarli böladi.

Kema Yerda qönolmaydi, şuning uçun komandirlikni Matasarga topşirgan Jason va uning jamoasi boşqaruv bölimini ajratib, konvent binosiga favqulodda qönişadi. Aynan şu vaqtda ularning navbatdagi uçraşuvi muxlislar bilan bölişi kerak edi. Ekipaj birin-ketin sahnaga çiqadi, lekin ular ortidan Serrus ham çiqadi — u «kino» odatiga köra, faqat yaralangan, öldirilmagan edi. Jason uni hayajonlangan tomoşabinlar köz öngida bластер bilan dezintegratsiya qiladi. Tomoşabinlar bu ajoyib şouning davomi deb işonadi. Qolgan termianlar «Himoyaçi»ning yangi ekipaji sifatida sarguzaştlarini davom ettiradi. Termianka Lalial Fred bilan qoladi — u Fredga oşiq bölib qolgan.

Bu voqealardan söng, nihoyat, «Galaxy Quest» serialining davomi ekranga çiqadi. Yangi ekipajda ikki yangi aʼzo bor — Lalial (texnik-serjantning yordamçisi) va Guy (xavfsizlik boşliği).