Gentlemen Prefer Blondes

«Gentlemen Prefer Blondes» (ingl. Gentlemen Prefer Blondes) — 1953-yilda suratga olingan, Howard Hawks rejissyorligidagi amerikalik musiqiy komediya. Film Anita Loosning şu nomdagi romani va uning Broadwayʼdagi sahna talqini asosida yaratilgan. Boş rollarni 1950-yillar Amerikasining sekс-ramzlari Jane Russell va Marilyn Monroe ijro etgan.

Dastlab Lorelei Leening rolini Betty Grable ijro etişi kerak edi, biroq unga filmga 150 ming dollar tölaşga töğri kelardi. «Niagara» filmining muvaffaqiyati va kamroq haq talab qilgani tufayli bu rol Marilyn Monroega berildi.

Aktrisaning haqi atigi 11 ming dollar (haftasiga 500 dollar) bölgan, holbuki Jane Russell film uçun 200 ming dollar olgan.

Suratga oliş davomida Marilynning hatto öz gardemobi ham yöq edi. Oxir-oqibat aktrisa norozilik bildirib şunday dedi: «Qarang, film nomi „Jentlmenlar sariqlarni afzal köradi“ emas, „Gentlemen Prefer Blondes“, men esa sariqman-ku!»

Filmning reklama kampaniyasi doirasida Monro va Russell 1953-yil iyun oyida Graumanʼs Chinese Theatre oldidagi betonga qöllarining izini qoldirişgan.

Hawks filmning yagona rejissyori hisoblansa-da, Russell va xoreograf yordamçisi Gwen Verdon Monroning kultga aylangan «Diamonds Are a Girlʼs Best Friend» musiqiy raqamini aslida xoreograf Jack Cole töliq sahnalaştirgani haqida gapirişgan. Russell şunday deb eslagan: «Howard Hawks musiqiy raqamlarga umuman aloqasi yöq edi. U hatto öşa yerda ham bölmagan». Hawksning özi bu gapni yozuvçi Joseph McBridega bergan intervyusida tasdiqlagan va bunday qilişga heç qanday istagi yöqligini aytgan.

Filmning premyerasi 1953-yil 1-iyulda Atlantic Cityʼda bölib ötdi, 15-iyulda film Nyu-Yorkda, 31-iyulda esa Los-Anjelesda prokatga çiqdi.

2,3 mln dollar xarajat qilingan film jahon prokatida 5,3 mln dollar yiğdi va 1953-yilning eng foydali filmlari röyxatida yettinçi örinni egalladi.

Film kino tanqidçilaridan umuman olganda ijobiy baho oldi, Monro va Russellning öyini hatto filmdan unçalik taassurot olmagan retsenzentlar tomonidan ham maqtovga sazovor böldi. Keyinçalik uşbu aktrisalar ijro etgan qahramonlar pop-madaniyatning ramziga aylandi.

The New York Times tanqidçisi Bosley Crowther Howard Hawks rejissurasini «noqulay, qöpol va sekin» deb atadi, Russell uçun yozilgan hazillarni esa «xarakter va jozibadan mahrum» deb topdi, biroq şunday xulosaga keldi: «Şunday bölsa-da, miss Russell va miss Monroda nimadir borki, ularning qahramonlari deyarli yoki umuman heç narsa qilmayotgan paytda ham ularni hayrat bilan kuzatişga majbur qiladi».

Variety naşri yozdi: «Hawks mazali uslubni saqlab qoladi, u musiqiy filmni aʼlo darajada tezlaştiradi va filmning nisbatan yengil, lekin jozibali ekanligini yaşirişga yordam beradi. Şunga qaramay, tomoşabinlar Russell va Monroning texnikolor kostyumlaridagi haşamatli şakllariga tikilib qaraşi uçun köp narsa talab qilinmaydi».

Harrisonʼs Reports naşri yozdi: «Jane Russell ham, Marilyn Monroe ham boş rollarda şunçaki sensatsiya. Ular nafaqat yaxşi öynaşadi, balki qöşiqlarini, raqslarini, gözalligini va jozibasini namoyiş etiş usuli ekran deyarli yonib ketadigan darajada, va albatta, har bir yaxşi sahnalaştirilgan musiqiy raqamdan keyingi olqişlardan bilinib turganidek, tomoşabinlarga yoqadi».

The New Yorker tanqidçisi John McCarten yozdi, ikki boş qahramon «katta iştiyoq bilan işlaydi va baʼzan bu iştiyoqning mölligi anatomik hazil mavzusidagi uzun sahnaning zerikarliligini qoplaydi, bu sahna Minsky mijozlarini oldin çeksiz qiziqtirgan edi».

Britaniyalik oylik kino byulleteni Jane Russellni «yoqimli Dorothy uçun, u jozibali va xuşmuomala», deb maqtadi, lekin filmda Marilyn Monroe tanlanişi va 1920-yillar formatidan voz keçilgani tufayli spektaklga nisbatan zarar körganini, şuningdek, baʼzi yorqin, zukko qöşiqlarni zamonaviy, dahşatli darajada şirin raqamlarga aylantirgan örinsiz zamonaviy talqinni taʼkidladi. Bularning barçasi ikki sevgi çiziğining baxtli yakuniga olib keladi. Howard Hawksda ham tutqiçlik yöq: u uzuq-yuluq va noijodkor.

1955-yilda ekranga «Gentlemen Marry Brunettes» filmi çiqdi. U Anita Loosning yana bir kitobi asosida yaratilgan bölib, syujeti butunlay yangi voqeani boşqa qahramonlar bilan hikoya qiladi. Boş rollardan birini ham Jane Russell ijro etgan. Birinçi film iliq kutib olingan bölsa-da, ikkinçisi tomoşabinlar orasida muvaffaqiyat qozonmadi va uning prokati kassa jihatidan muvaffaqiyatsizlikka uçradi.