Germany, Year Zero

Edmund Mesçke — Edmund

Ernst Pittsçau — ota

Ingetraud Hinze — Eva

Franz-Otto Kruger — Karl-Hayns

Eriç Guhne — öqituvçi

Hans Sangen — janob Rademaxer

Heidi Blänkner — xonim Rademaxer

Kristl Merker — Kristel

Film rejissyor tomonidan suratga oliş boşlanişidan oz oldin vafot etgan 8 yoşli öğli Romano xotirasiga bağişlangan. Deyarli barça rollarni noprofessionallar ijro etgan. Asosiy rol ijroçisini Rossellini nemis sirkçilari oilasidan topgan. Bolaning marhum öğli bilan taşqi öxşaşligi uni hayratga solgan. Ayrim epizodlar rejissyorning öğli xulqi haqidagi xotiralariga asoslangan; jumladan, bolaning quvur bölagini töpponça sifatida işlatişi ham şularga kiradi. Filmning ayrim sahnalari (xona içidagi sahnalar) Berlinda emas, Rimda suratga olingan. Rossellini suratga oliş maydonçasida uzoq vaqt bölmagan, şuning uçun ayrim sahnalarni uning yordamçilari suratga olişgan. Rejissyorning özi filmda faqat yakuniy sahna uni qiziqtirişini aytgan.

«Enjoy your symptom!» traktatida faylasuf Slavoy Jizhek bu kartinani Lakan psixoanalizi nuqtayi nazaridan tahlil qiladi. Otasini öldiriş orqali Edmund nafaqat iblisona murabbiyining vasiyatini bajaradi, balki otasining oçiq aytilgan öliş istagini ham amalga oşiradi. Uning harakatlarida eng yuqori şafqatsizlik va sovuqqonlik çeksiz mehr va muloyimlik bilan uyğunlaşadi: u otasining irodasini bajariş uçun jinoyatga ham boradi. Paradoks şundaki, otasini öldirayotganda Edmund begunohligini saqlab qoladi va, aytiş mumkinki, muqaddaslikka yaqinlaşadi. Bu yerda eng katta jinoyat eng katta fidoyilik bilan tenglaştiriladi.

Filmning pessimistik kayfiyatini birinçi kadrlardayoq bola qabristonda qabr qazayotgan sahna belgilaydi. Filmning öziga xos jihatlari: ekspressionistik uslubdagi keskin yoritiş, montaj yeçimlaridagi qattiqlik, zahar oliş va zaharlaş sahnalarida dramatizmni ongli ravişda pasaytiriş, kameraning boş qahramonni töxtovsiz kuzatib borişidagi «tajovuzkorlik». Fon sifatida bombalangan binolarning ulkan skeletlari xizmat qiladi; ular bolaning depressiv holatini yana bir bor taʼkidlab, Antonioni filmlaridagi bezovta şahar dekorlarini oldindan körsatadi. Metaforik maʼnoda bu dunyoning boşqa belgilari ham öqilişi mumkin, masalan, köplab quruq favvoralar va quloğni tirnaydigan ğiyqillagan tramvaylar. Modernistik musiqiy jörliği ham noaniq xavotir hissini kuçaytirişga xizmat qiladi.

1948-yilda film Lokarnodagi kinofestivalda boş mukofot — «Grand-pri» va eng yaxşi ssenariy uçun mukofotga sazovor böldi.

«Faşizmning jamiyat va alohida odamlar uçun oqibatlariga qarata qörqmas, azob bilan qaralgan nigoh» (Criterion Collection).

«Kino tarixida markaziy örinni kattalar emas, balki bolalar egallagan birinçi holat» (Fransua Truffo).

«Ehtimol, qirqinçi yillardagi bolalar haqidagi eng yaxşi film» (Maykl Atkinson, Village Voice).

«Neorealizm davrining eng umidsiz filmi» (Filip Frenş, The Guardian).

Fransua Truffo «Germania anno zero»ni tomoşa qilgandan keyin taassurot ostida Fransuz yangi tölqini tarixini boşlab bergan «400 zarba» (1959) filmini suratga oldi. Truffoning fikriça, Rossellini Vigodan keyin bolalarni sentimentallik izisiz suratga olgan birinçi rejissyor bölgan.

Bernardo Bertolucci «Yil nolinçi»ni özining uçta sevimli filmi qatoriga kiritadi va har bir filmi otasini öldiriş ekanligini taʼkidlaydi. «Konformist» (1970) filmida u faşistik jinoyatlar bilan boş qahramonning bolaligida pedofil tomonidan yetkazilgan ruhiy jarohat örtasidagi boğliqlikni ham kuzatadi. Boş qahramon Edmundning harakatini takrorlab, boşiga öyinçoq töpponça tutadi.

Avstriyalik rejissyor Michael Haneke özini bu film muxlislari qatorida hisoblaydi. «Oq lenta» filmida, «Oltin palma şoxi» sovrinini olgan asarida ham faşizmning psixologik ildizlari, ijtimoiy yovuzlikdan bolalar qalbida yovuzlik uruğlari qanday ösib çiqişi körsatiladi.