Gladiator 2

= Syujet =

Film Marcus Aureliusning vafotidan 16 yil ötgaç boşlanadi. Rimni aka-uka Caracalla va Geta boşqarmoqda. Lucillaning öğli Lucius Numidiyaning sönggi erkin şahrida heç kim uni tanimasdan yaşaydi. Rim armiyasi bu şaharga hujum qiladi. Armiyaga Marcus Acacius, yaʼni Lucillaning eri boşçilik qiladi. Jangda Lucius xotinini yöqotadi, asirga tuşib gladiatorga aylanadi. Öyinlarning birinçi kunida Lucilla öğlini tanib oladi. Lusiusning egasi Macrinus respublikaçilar fitnasi Lucilla va Acacius tomonidan uyuştirilganini aniqlaydi va buni imperatorlarga aytadi. Şu sababli u imperatorlarning işonçli odamiga aylanadi.

Acaciusni Kolizey arenasiga olib çiqişadi, u yerda unga Lucius bilan kuraşişga töğri keladi. Acacius xotinining öğliga zarar yetkazmaslik uçun ataylab yengiladi, Lucius ham öç olişdan voz keçadi. Geta buyruği bilan Acaciusni öqqa tutişadi, bu esa Rimda norozilik tölqinini keltirib çiqaradi. Macrinus buni Caracallani aka-ukasini öldirişga undaş uçun işlatadi. Getani yöq qilgaç, Caracalla Macrinusni ikkinçi konsul va pretorian gvardiyasi qömondoni etib tayinlaydi.

Lucius Rimni korrupsiya va terrordan xalos qilişni xohlaydi. Şu sababli u dösti doktor Ravi orqali Ostiyada joylaşgan Acacius armiyasiga Rimga yuriş buyruğini yetkazişni topşiradi. Özi esa sönggi gladiator öyinlari kunida Lucillani pretoriyaliklardan himoya qilişga majbur böladi. Lucius zindonbandlar qözğolonini kötarib, Kolizeyni egallaydi. Biroq Lucilla uning köz öngida Macrinusning öqidan halok böladi. Macrinus esa Caracallani ham öldirib, imperiya hokimiyatini qölga oladi.

Macrinus pretoriyaliklarni Acacius armiyasiga qarşi yuboradi. Lucius uni quvib yetib, yakkama-yakka duelda öldiradi. Şundan söng u Marcus Aureliusning «adolatli Rim» haqidagi orzusini eslatuvçi nutq sözlaydi. Şu tariqa Lucius fuqarolar uruşining oldini oladi.

= Rollarda =

Paul Mescal — Lucius

Yuval Gonen — Arişat

Denzel Washington — Macrinus

Connie Nielsen — Lucilla

Derek Jacobi — senator Gracçus

Tim McInnerny — senator Fraxus

Joseph Quinn — imperator Geta

Fred Heçinger — imperator Caracalla

Pedro Pascal — Marcus Acacius

Alec Utgoff — Darius

May Calamawy — Macrinusning kanizagi

Rory McCann — pretoriya prefekti

Lior Raz — lanista Viggo

Peter Mensah — numidiyalik gladiator Jugurta

Alexander Karim — rudiariy va doktor Ravi

Yan Gaël — Bostar

Matt Lucas — marosim boşqaruvçisi

= Yaratilişi va relizi =

«Gladiator»ning davomi haqidagi rejalar haqida birinçi marta 2001-yil iyun oyida maʼlum böldi. Bu haqda prikvel yoki sikvel bölişi mumkin edi, birinçi «Gladiator» singari, stsenariy muallifi bölişi mumkin edi David Franzoni. 2002-yilda John Loganning stsenariysi asosida davom ustida ish boşlanişi eʼlon qilindi. Filmning voqealari 15 yil keyin bölişi kerak edi: öşa paytda Rimni pretoriyaliklar boşqarardi, Lucius esa biologik otasi haqiqatini bilişga harakat qilardi. Franzoni loyihada prodyuser sifatida Douglas Wick va Walter Parkes bilan birga şartnoma imzoladi. 2002-yil dekabrida maʼlum böldiki, filmda birinçi «Gladiator»dan oldingi voqealar, Luciusning kelib çiqişi bilan boğliq hodisalar, şuningdek, tirilgan Maximus iştirok etadigan keyingi voqealar ham körsatiladi. Prodyuserlar va Russell Crowe harakatni qadimgi rimliklarning ölimdan keyingi hayot haqidagi tasavvurlariga muvofiq qurmoqçi edilar. 2003-yil sentabriga kelib stsenariy yakunlandi, Ridley Scott esa Luciusning filmning markaziy qahramoni bölişini tasdiqladi.

2006-yil mayida Scott filmning syujeti hali aniq emasligini va loyiha ustida ish davom etayotganini aytdi. Rejissyorning sözlariga köra, Crowe Maximusni qanday tiriltiriş haqida öylar ekan, fentezi motivlarini afzal körişga tayyor edi, Scott esa tarixiy-fantastik yondaşuvni asosliroq deb hisoblardi. Imperiya korrupsiyasini körsatadigan murakkabroq stsenariyga muhtoj bölgan Scott qoralama variantni Nick Caveʼga buyurdi. Bu variant «Christ Killer» ish nomi ostida yozilgan edi. Unda Maximus poklaniş joyida böladi, lekin abadiy jangçi sifatida tirilib, Yer yuziga qaytadi va Iso Masih hamda uning şogirdlarini öldirib, xristianlikning tarqalişini töxtatişi kerak böladi. Bu missiya davomida Maximusni aldab, öz öğlini öldirişga majbur qilişadi. Keyin abadiy hayotga mahkum bölgan boş qahramon salib yurişlarida, Ikkinçi jahon uruşida va Vetnam uruşida qatnaşadi, finalda esa zamonaviy Pentagonda xizmat qiladi. Caveʼning stsenariysi oxir-oqibat rad etildi. DreamWorks Pictures studiyasi 2006-yilda Paramount Picturesʼga sotildi, «Gladiator» davomining huquqlari bilan birga, şu sababli sikvel ustidagi ish töxtatildi.

2018-yil noyabrida Paramount loyihani maʼqulladi. Scott rejissyor va prodyuserlardan biri böldi (Doug Wick, Lucy Fisher, Walter Parkes va Laurie MacDonald bilan birga). Işlab çiqarişda Paramount bilan birga Scott Free Productions va Parkes/MacDonald Productions şuğullandi, Universal esa hamkor sifatida qatnaşdi. 2023-yil fevralida rejalaştirilgan prokat sanasi maʼlum böldi — 2024-yil 22-noyabr. Marokaşda olib borilgan suratga oliş iyul oyida SAG-AFTRA kasaba uyuşmasi grevi sababli töxtatildi, dekabrda davom ettirildi va 2024-yil yanvarida yakunlandi.

2024-yil sentabrida Ridley Scott filmning davomi — «Gladiator 3» bölişi mumkinligini aytdi.

«Gladiator 2»ning premyerasi 2024-yil 30-oktabrda Sidneyda bölib ötdi. 14-noyabrda film Avstraliya, Yangi Zelandiya va Italiyada teatr prokatiga çiqdi, 15-noyabrda — Buyuk Britaniyada, 22-noyabrda esa AQŞ va Kanadada. Umumiy kassa daromadi 462,2 mln dollarni taşkil etdi.

= Baholar =

Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida «Gladiator 2» 70 % reytingga ega böldi, örtaça baho esa 10 balldan 6,6 ni taşkil etdi. Şarhlovçilar rejissyorlikni, aksiyani va aktyorlik öyinini (ayniqsa Paul Mescal va Denzel Waşingtonnikini) yuqori baholadilar. Şu bilan birga, film juda «Gladiator»ga öxşaydi, lekin undan ustun kela olmagan, degan fikrlar ham bildirildi. Tanqidçilar filmda bir qator tarixiy noaniqliklarni topdilar: Kolizeyda navmaxiya ötkaziş mumkin emas edi, Numidiya III asrga kelib allaqaçon Rimning bir qismi edi, haqiqiy Lucilla va uning öğli Lucius esa hali Commodus davrida vafot etgan edilar. Çikago universitetining tarixçisi Şadi Bartsç «Gladiator 2»ni «gollivudça bema-bema gap» deb atadi.

Kartina 2025-yilgi «Oltin globus» mukofotiga ikkita nomzodlik oldi: film eng yaxşi kinematografik va kassa yutuqlari uçun, Denzel Washington esa Macrinus rolidagi ishi uçun kinofilmdagi eng yaxşi erkak ikkinçi plan roli nominatsiyasida. Biroq mukofotlarning birortasini qölga kiritmadi.