Goya's Ghosts

1792-yil. Film Karl IV hukmronligi davrida voqea böladi, uning saroy rassomi maşhur Francisco Goya edi. Napoleon uruşlari boşlanayotgan paytda Ispaniyada muqaddas inkvizitsiya faollaşadi.

Boşqalar qatorida uning zindoniga bir boy savdogar Tomazo Belbatuaning qizi Ines tuşadi. Goyaning muzasini hatto şunday deb ataş mumkin, çunki rassom uning yuzini kartinalarida va freskalarida muntazam ravişda tasvirlagan. Yoş qiz yahudiylikka yaşirinça ergaşişda ayblanadi, çunki u tavernaʼda çöçqa göştini yeyişdan boş tortgan va muqaddas otalar eʼtiboriga tuşib qolgan. Uni dorga osib qiynaşadi va ozod qilişmaydi.

Ines otasi qizini qutqariş uçun Goyaga murojaat qiladi. Goya öşa paytda nufuzli inkvizitor ruhoniy Lorenzoning portretini çizmoqda. Lorenzo inkvizitsiya qamoqxonasida qizni yöqlaydi va uni zörlaydi. Tomazo Goya yordamida ruhoniyni keçki ziyofatga jalb qiladi va qiynoq ostida uni özini maymun ekanligini tan olgan compromising eʼtirofnomani imzolaşga majbur qiladi. Ruhoniy azoblarga çidolmay imzolaydi va özi uçun qiynoq ostida olingan eʼtirof bilan Inesʼning öz eʼtirofi örtasida heç qanday farq yöqligini tuşunadi. U qizni ozod qilişga vaʼda beradi, lekin inkvizitsiya uni qöyib yubormaydi, çunki bu barça qoidalarga zid bölardi. Uning imzolagan eʼtirofi oşkor etilgaç, Lorenzo şoşilib yaşirinadi.

Qiynalgan Ines inkvizitsiya zindonidan faqat 15 yildan keyin, Ispaniyaga Napoleon armiyasi kirib, inkvizitsiyani bekor qilgaç çiqadi. Napoleonning ukasi, Ispaniya noibi bilan birga sobiq ruhoniy Lorenzo ham qaytib keladi. U endi rohib emas, balki namunali oiladorlik qiladigan, Volter va Didroning sodiq izdoşi hamda Napoleon rejimining nufuzli amaldori. (Bu Lorenzoning prototipi real tarixiy şaxs — Xuan Antonio Lloyente bölganligini taxmin qilişga imkon beradi.)

Şaharda bosqinçilar battar avj oldirişgan. Ines oilasi öldirilgan. U özi Goyaning oldiga kelib, qamoqda tuğilgan qizini topişda yordam söraydi. Endi Goyaning muzasi — qiynoqlar bilan qiyofasi buzilgan, yarim aqldan ozgan ayol. Qarib qolgan va quloqi eşitmaydigan, lekin hali ham nufuzli rassom Lorenzoga murojaat qiladi. Lorenzo Inesʼni ruhiy kasalxonaga jönatadi, özi esa nikohsiz tuğilgan qizini qidirişni boşlaydi.

Goya tasodifan Inesʼning qizi Alisiya bilan uçraşadi — u öşa 15 yil oldingi onasiga juda öxşaydi. U fohişalik bilan kun keçiradi. Goya bu haqda Lorenzoga gapirib beradi, Lorenzo esa boşpana bilan boğlanib, u haqida sörab-suriştiradi. Lorenzo Alisiyaga pul berib, uni Amerikaga jönatmoqçi böladi, lekin uning otasi ekanligini aytmaydi. Uning bosimidan qörqqan qiz undan qoçib ketadi. Goya Inesʼni ruhiy kasalxonadan sotib olişga muvaffaq böladi va uni qizi bilan uçraşuvga olib boradi, lekin Lorenzoning buyruği bilan tavernaga reyd boşlanadi va unga Alisiya ham tuşib qoladi. Uni boşqa fohişalar bilan birga Amerikaga jönatiş uçun olib ketişadi. Ona va qiz bir neça daqiqaga bir-birini soğinib qoladi.

Fransisko Lorenzoni u sodir etgan ish uçun ayblaydi, lekin ularning bahsini töxtatişadi: kelgan elçi Portugaliya tomondan Ispaniyaga Wellingtonning ingliz qöşinlari kirib kelayotgani, mahbuslarni qamoqdan ozod qilayotgani va çerkov hamda qirol hokimiyatini tiklayotganini xabar qiladi. Lorenzo oilasi bilan qoçişga urinadi va Amerikaga jönatilayotgan qizlarga qöşilib ketadi, lekin inglizlar konvoyni töxtatib, ularni şaharga qaytarib olib kelişadi. Ines reyddan keyin yolğiz qolgan yangi tuğilgan çaqaloqni Lorenzoning uyiga olib keladi. U bu bolani öz qizi deb hisoblaydi va uni «otasi»ga körsatmoqçi böladi.

Lorenzoning ilgari qatl qilinişiga kömaklaşgan inkvizitsiya aʼzolari ozod etilgan va sobiq hamkasblaridan qasos olişga tayyor — ular uni nafaqat xoin, balki imonidan qaytgan sifatida ham körişadi. Unga tavba qilib, çerkov bağriga qaytiş va hayotini saqlab qoliş taklif qilinadi, lekin u rad etadi.

Yakuniy sahna — Lorenzoning ommaviy qatl etilişi. Uni eşakka mindirib, ahmoqona qalpoq kiydirib olib borişadi. U xoçni qölidan taşlab, yana bir bor voz keçadi. Qatlni balkondan qirol va uning yaqinlari, şuningdek, ingliz zobitlari orasida örnaşib olgan Alisiya kuzatadi. Olomon orasidan esa bolasini qölida kötarib olgan telba Ines çiqadi va uni Lorenzoga tabassum bilan körsatadi. Lorenzo olomon orasida kömir bilan tabiatdan eskiz çizayotgan Fransiskoni ham köradi.

Lorenzo qatl etiladi. Ines tabassum bilan, qölida bola bilan, hayotida bilgan yagona erkagi jasadini olib ketayotgan aravaning ortidan közi körmay ketib boradi va jasadning qölidan uşlab turadi. Atrofda bolalar yugurib yurib, quvnoq qöşiq aytişadi. Ularning orqasidan Goya ham boradi.