«Grossmeyster» — 1972-yilda rejissyor Sergey Mikaelyan suratga olgan, ssenariysi Leonid Zoringa tegişli sovet kinofilmi. Filmda grossmeyster Mixail Tal, Yuriy Averbax, Mark Taymanov va Viktor Korçnoy rol öynagan. Oxirgi uşbu 1976-yilda çet elga qoçib ketganidan söng film tokçaga qöyildi va kam tanilgan bölib qoldi.
1Rollarda
Andrey Myagkov, Larisa Malevannaya, Emmanuil Vitorgan
Andrey MyagkovaktyorLMLarisa MalevannayaaktyorEVEmmanuil Vitorganaktyor
Viktor KorchnoiaktyorMKMikhail KozakovaktyorLKLyudmila KasatkinaaktyorASAnatoly SolonitsynaktyorYKYefim KopelyanaktyorLZLeonid Zorinssenariy muallifiVBVeniamin Basnerkompozitor2Syujet
Film şaxmat partiyasi bilan boşlanadi, uni tomoşabinlarga, ular orasida kiçkina Seryoja Xlebnikov öz otasi…
Film şaxmat partiyasi bilan boşlanadi, uni tomoşabinlarga, ular orasida kiçkina Seryoja Xlebnikov öz otasi bilan birga, efirga uzatişadi. Partiya tahlili bilan band bölgan otasi qaytayotganida maşina ostida qolib halok böladi. Hatto dafn marosimida ham bola çalğimasdan şaxmat etyudini yeçadi. Keyinroq Sergey onasi bilan qolgaç, butunlay öyinga eʼtibor qaratadi. Bolaligida Sergey qiz Lena bilan döst bölgan. Yigit bölgaç, u uni yana uçratadi. Lena va «Xlebuşok» örtasida romantik his-tuyğular paydo böladi, lekin Yelenaning köçib ketişi ularni ajratib yuboradi.
Bir neça yildan keyin köp taxtali simultan seansida u öynayotganlar orasida Lenani, hozir tarjimon Yelena Andreyevna Dontsovani köradi. Ular munosabatlarini tiklaydi, turmuş quradi, lekin oilaviy hayot yurişmaydi, çunki Sergey barça eʼtiborini sevgan ayoli emas, şaxmatga qaratişga majbur böladi. Ular ajraşadi. Tört yil ötadi. Sergeyning murabbiyi Viktor uni partiyaning gözalligiga berilib ketmasdan, natijaga qaratib, pragmatikroq harakat qilişga işontiradi. Xlebnikov grossmeyster normativini bajaradi, turnirlarda muvaffaqiyatli çiqadi. Eski dösti Gena Orlov uning çiqişlarini kuzatib boradi va xalqaro musobaqalar paytida Sergeyni topadi. Gena Sergeyga Lena bilan boğlanişni taklif qiladi. Çet eldan qaytib, Sergey Lenaning oldiga boradi, lekin ular til topişolmaydi va ajraşişadi.
Asosiy qahramon Moskvada ötadigan jahon toji uçun nomzodlar matçining finalida iştirok etadi. Mamlakat bahs jarayonini zör qiziqiş bilan kuzatadi. Lena matçga kirişga harakat qiladi, lekin köçadan kuzatişga majbur böladi. Turnirning hal qiluvçi partiyasida, sayoz vaqt şaroitida, asosiy qahramon (qora donalar bilan öynab) raqibning materialdagi ustun ustunligiga qaramay, mat qöyib, uçraşuvni ğalabaga olib boradi. Finalda Sergey va Viktor köçada ham qurbonlikning töğriligini qiziğib tahlil qilişadi. Ularni çetdan Lena kuzatib turadi.
3Rollarda
Andrey Myagkov — Sergey Aleksandroviç Xlebnikov,…
Andrey Myagkov — Sergey Aleksandroviç Xlebnikov, grossmeyster
Viktor Korçnoy — Xlebnikovning murabbiyi, Viktor
Larisa Malevannaya — Yelena Andreyevna Dontsova, Xlebnikovning xotini, tarjimon
Emmanuil Vitorgan — Gena Orlov
Mixail Kozakov — Vladimir
Lyudmila Kasatkina — Sergeyning onasi
Anatoliy Solonitsyn — Sergeyning otasi
Yefim Kopelyan — Pavel Maksimoviç, öqituvçi
Nikolay Volkov — parkdagi şaxmat paviloni çol
Tamara Sovçi — Anya
Vladimir Tatosov — Sergey Aleksandroviç, kurortdagi simultan seansi taşkilotçisi
Anna Tvelenyova — Mariya
Pyotr Şelokhonov — Fyodor Matveyeviç, grossmeyster Xlebnikovning otasi örnini bosuvçi
Igor Varpa — xorijlik şaxmatçi, Xlebnikovning final bellaşuvidagi raqibi
Roman Filippov — şaxmat muxlisi
Mixail Tal, Yuriy Averbax, Mark Taymanov, Aleksandr Kotov, Paul Keres, Mikael Tariverdiyev — kameo
4Mukofotlar
V Butunittifoq sport filmlari festivalida Tallinda kumuş medal va diplom…
V Butunittifoq sport filmlari festivalida Tallinda kumuş medal va diplom (1974).
V Butunittifoq sport filmlari festivalida sport kemasozlik eksperimental verfining mukofoti (1974).
SSSR Vazirlar Kengaşi huzuridagi jismoniy tarbiya va sport qömitasi hamda SSSR Sport kino federatsiyasining mukofoti.
VI Butunittifoq kinofestivalida (1973) aktyorga (A. Myagkov) Qozoğiston SSR Vazirlar Kengaşi huzuridagi jismoniy tarbiya va sport qömitasining mukofoti.
Yugoslaviyadagi Kranjda V Xalqaro sport va turizm filmlari festivalida eng yaxşi ssenariy uçun (L. Zorin) birinçi mukofot (1974).
Matn: maqola tarjimasi «Гроссмейстер (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.