Haremde Dört Kadin (tarjimasi: Four Women in the Harem) — 1965-yilda Turkiyada suratga olingan drama filmi. Rejissyori Halit Refiğ, rollarda Tanju Gursu, Cahide Sonku, Munir Nurettin Selçuk, Cahit Irgat, Yilmaz Guney va Cuneyt Arkin. Film ssenariysini Refiğ va Kemal Tahir yozgan. Film lesbiyanlikni tasvirlaşi sababli öşa paytda keskin tanqid qilingan.
1Rollarda
Cüneyt Arkın, Tanju Gürsu
Cüneyt Arkınaktyor2Syujet
Film 1899-yilda, Usmonli imperiyasining sönggi yillarida voqea böladi. Sultonga sadoqatli Sadik Poşo uç…
Film 1899-yilda, Usmonli imperiyasining sönggi yillarida voqea böladi. Sultonga sadoqatli Sadik Poşo uç xotini — Şevkidil, Mihrengiz va Gulfem bilan katta konakda yaşaydi. Poşoning ikki jiyani Ruştu va Cemal hamda yetim Ruşan ham şu konakda istiqomat qiladi. Poşo hali vorisi yöqligidan xafa bölib, Ruşanni törtinçi xotinlikka olişga qaror qiladi. Qolgan uç xotin bu yangilikdan ranjiydi va ziddiyat kuçayadi, çunki ular Ruşan Poşoning orzusidagi öğilni tuğişidan qörqişadi.
Bundan taşqari, bir neçta xotinlari homilador böliş uçun Ruştu bilan jinsiy aloqada böladi. Konakda hamma biladiki, Poşo bepuşt, bolaning nasli esa unçalik muhim emas, çunki bola kimdan tuğilişidan qatʼi nazar, Poşo va onaning ikkalasi uçun ham katta foyda beradi. Şuningdek, eng katta xotin Şevkidil bilan ikkinçi xotin Mihrengiz örtasida bir neça yaqinlik holatlari ham bor.
Konakda Poşo va Ruşanning töyiga tayyorgarlik körilayotganda, Poşoning şiddatli raqibi Nizamettin Poşo bilan tanişamiz. Bir keça Nizamettin Poşoning odamlaridan biri Cemalning tibbiyot maktabidagi dösti — Yoş turklar harakatining aʼzosini öq bilan otadi. Panoh izlab, döst konakka keladi va Cemal uni haremga yaşiradi. Köp ötmay Poşo yaşirinib yurgan döstni topadi va uni ham, jiyani Cemalni ham konakdan haydab yuboradi.
Endi konakni Poşoning jiyani Ruştu boşqaradi. U yaşirinça Nizamettin Poşoning odamlari bilan amakisiga qarşi fitna uyuştirgan, maqsadi uning boyligi va haremini egallaş edi. Yangi yilning yarim tunida, Poşo Ruşanga uylanmoqçi bölganda, Ruştu konak darvozalarini Nizamettin Poşoning odamlariga oçib beradi va töqnaşuv otişma bilan tugaydi. Poşo fitnani bilib qolgaç, öziga xiyonat qilgan jiyani Ruştuni öldiradi. Otişma paytida qaytib kelgan Cemal amakisiga Nizamettin Poşoning odamlarini yengişda yordam beradi. Otişma çalkaşligidan foydalanib, Ruşan Cemal bilan birga böliş uçun konakdan qoçib ketadi; u Cemal bilan yaşirinça munosabatda edi. Biroq Poşoning xotinlaridan biri, Cemalning sobiq sevgilisi Mihrengiz, Ruşanga yölda ketayotgan Cemalni öldiradi. Film qoronği örmonda Cemalni kutib yolğiz qolgan Ruşan tasviri bilan yakunlanadi.
3Prokat
Film Turkiyada çiqarilganda maşhur bölmadi va tijorat jihatidan heç qanday muvaffaqiyatga erişmadi.…
Film Turkiyada çiqarilganda maşhur bölmadi va tijorat jihatidan heç qanday muvaffaqiyatga erişmadi. 1966-yilda Antalya kino festivalida namoyiş boşlanganidan taxminan ön daqiqa ötgaç, konservativ tomoşabinlar guruhi proyeksiya xonasiga bostirib kirib, filmni buzib taşladi. 1974-yilda film Turkiya davlat televideniyesida efirga uzatildi, şunga qaramay konservativ partiya aʼzolari filmni davlat telekanalida körsatişga ruxsat bergan telerahbarlarni jazolaşni talab qilib, film atrofida siyosiy bahs davom etdi. Faqat 1990-yillarda Turkiyada xususiy telekörsatuvlar boşlangandan keyingina film turli telekanallarda muammosiz namoyiş etila boşlandi.
4Tanqidiy tahlil
The Asian Cut naşridan Alperen Cevirme yozadi: rejissyor filmi orqali “bir jinsdagi odamlar örtasidagi sevgi…
The Asian Cut naşridan Alperen Cevirme yozadi: rejissyor filmi orqali “bir jinsdagi odamlar örtasidagi sevgi va mehr na ğayritabiiy, na Ğarbning ixtirosi, balki Usmonli jamiyatida doimo mavjud bölgan narsadir; bunday munosabatlarning tasvirlanişi kamligi ularning kamyobligi bilan emas, balki köpinça jamoatçilik nazaridan uzoqda, yopiq eşiklar ortida keçgani bilan boğliq; şunga qaramay, boşqa har qanday jamiyatdagidek, Usmonli imperiyasida bir jinsdagi odamlar örtasidagi sevgi va mehr davom etgan hamda Turkiya Respublikasida hanuz mavjud”, deb körsatadi.
Journal of Film and Video jurnalidagi Dinç va Asker fikriça, “film zamonaviy turk kinosi va jamiyatidagi munozaralarga bir qança işoralar qiladi. U eski, anʼanaviy muassasa — sönggi ön yilliklardagi haremni, Usmonli imperiyasidagi modernizatsiya harakatlari tufayli katta ijtimoiy özgarişlar röy berayotgan davrda yoritadi”. Ular, şuningdek, film “Usmonli jamiyatining asosiy birligi — oilaga eʼtibor qaratib, ijtimoiy özgarişlarning anʼanaviy madaniyatga, xususan, kengaygan oiladagi alohida qahramonlar va ularning ijtimoiy munosabatlariga salbiy taʼsirini körsatadi”, deb taʼkidlaydi. Filmning tarixiy nuqtai nazari Refiğga nafaqat Ğarb va turk jamiyati örtasidagi farqlar, ziddiyatlar va qarama-qarşiliklarning ildizlarini ötmişdan izlaşga, balki zamonaviy Turkiyada Ğarblaşuv bilan boğliq bugungi muammolar haqida gapirişga imkon beradi, deb mualliflar yozadi.
5Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Haremde Dört Kadın» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.