How to Lose a Guy in 10 Days

Film «East-West» prokat kompaniyasi tomonidan «Pifagor» studiyasi va «Mosfilm» kinokontserni texnik kömagida rus tiliga dublyaj qilingan. Rus tilida boş rollarni Yelena Solovyova va Sergey Burunov, şuningdek, Tatyana Şitova, Alyona Ivçenko, Ivan Agapov, Aleksandr Raxlenko, Dmitriy Koşmin, Viktor Petrov, Marina Bakina, Nina Luneva, Nikita Prozorovskiy, Natalya Korennaya, Aleksey Kolgan va Aleksandra Nazarova ijro etgan; zakadr matnni Sergey Çonişvili öqigan; dublyaj rejissyori — Aleksandra Mayorova.

Kartina ikki döst Mişel Aleksander va Cinni Longning «How To Lose A Guy In 10 Days: The Universal Dös And Donʼts Of Dating» («10 kunda yigitdan qutuliş: Uçraşuvlardagi “nima qilmaslik kerak” haqida universal maslahatlar») nomli qisqa rasmli kitobi asosida yaratilgan. Ğoya tasodifan paydo bölgan: bir keçqurun, öşa paytda maşhur bölgan «Qoidalar» kitobi va uçraşuvlar haqidagi stereotip maslahatlarni muhokama qilib, döstlar qizlarning munosabatlarda köpinça namoyon qiladigan real xulq-atvor modellarini satirik şaklda tasvirlaşga qaror qilişadi. Kitob qisqa satirik maslahatlar va ularga mos sxematik rasmlar körinişida tuzilgan.

Maslahatlar töplami 1998-yilda çop etilgan va naşr etilişidan oldin ham Paramount Pictures qoşidagi The Robert Evans Company kompaniyasining prodyuserlari Robert Evans va Kristin Piters eʼtiborini tortgan. Ular ekranlaştiriş huquqlarini sotib olib, töliq metrajli film ustida işni boşlaşgan. Hal qiluvçi bölgan narsa prodyuser Linda Obstning iştiroki böldi. Filmdagi Endining döstlari — Mişel va Cinni — kitob mualliflari şarafiga nomlangan.

Ssenariy Kristen Bakli loyihaga jalb etilgunça köp marta qayta yozilgan: «Ular köplab ssenariyçilarga murojaat qilişdi, lekin men va hamkasbim Brayan Rigan ularga eng köp yoqqan konsepsiyani öylab topdik, şuning uçun ish nihoyat bizga berildi». Bakli filmning ğoyasi samolyotda sayohat paytida tuğilganini aytdi: «Men öyladim: “Töxtang. Agar u özini soxta tutayotgan bölsa-chi?” Agar u bularning hammasini uni qoçiriş uçun qilayotgan bölsa-chi? U şunday harakat qilyapti, çunki u umidsiz, aqldan ozgan yoki ular qaçon turmuş qurişini bilmay asabiylaşayotgani uçun emas. Biz hammamiz bu bilan yaşaymiz. Bunday kinoni tomoşa qiliş qiziq emas. Va şu lahzada hamma narsani tuşundim. Bu tuzoq! U buni uni qoçiriş uçun qilyapti, lekin uning öz sabablari bor, nega uni taşlamasligi kerakligi haqida. Va endi bizda romantik komediya uçun zarur bölgan “arqon tortiş” bor edi».

Bakli özi kitobdan farqli, biroz boşqaça yondaşuv topişga harakat qilganini taʼkidladi: «Men ayol qahramon hazil obyektiga aylanişini istamadim, şuning uçun Endi buni ongli ravişda, maqsadli ravişda qilişi ğoyasi paydo bölganda xursand böldim». Prodyuser Linda Obstni esa aynan gender hazili qiziqtirgan: «Erkaklarning ayollar qanday harakat qilişini kutişi va ayollar erkaklarni qanday aqldan ozdirişi haqidagi qaraş. Bu juda “mazali” ğoya tuyuldi va men ssenariylarni rivojlantirişni boşladim». Ssenariy «Hamma Meri bilan aqldan ozgan» filmi çiqqandan keyin yozilgan va dastlabki variantlarda uning taʼsiri sezilgan — Baklining sözlariga köra, matnlar «ança edgu va ğalati» edi. Petrining bir intervyusida aytişiça, ssenariyning dastlabki variantida Endi va Ben birinçi uçraşuvdayoq birga bölişgan, lekin bu syujet rivoji unga yoqmagan.

Kristina Beyker Klaynning blogidagi maqolasida Bakli film ssenariysini yozişda rioya qilgan tamoyillar haqida gapirgan: muvaffaqiyatli ssenariy original va dinamik syujet, aniq tuzilma va xulq-atvorida his-tuyğulari aks etadigan işonarli qahramonlarni birlaştirişi kerak. Bakli, şuningdek, qoralamalarni köp marta qayta işlaş, ifodali tasvirlar va syujetni qatʼiy rejaga qatʼiy amal qilmasdan bosqiçma-bosqiç rivojlantiriş muhimligini taʼkidlagan.

Obst aytişiça, jamoa finalni yozişda muammolarga duç kelgan, jumladan Manxetten köprigida suratga oliş uçun köplab rad javoblari tufayli: «Öylaymanki, uni suratga oliş paytida ham qayta yozişga töğri keldi. Ssenariy juda “oğir” edi, şuning uçun uni soddalaştirmoqçi böldik. Lekin Endi va Ben ajraşişi yoki aeroportda nimadir yuz berişi haqida heç qaçon jiddiy öylanmagan, va ular birga bölmaydigan variant umuman körib çiqilmagan».

Rejissyor Donald Petri «hiyla usullarda işlaşni yoqtirişini, şunda hamma narsa yangi bölib qolişini va şu yerda va hozir sodir bölişini» taʼkidlab, aktyorlarni sahnalarda improvizatsiya qilişga faol rağbatlantirgan: «Men Keytning oldiga borib aytardim: “Unga buni qildirişga urin”. Keyin Metyuga borib aytardim: “Unga buni qildirişga urin”. Lekin ularning vazifalari qarama-qarşi edi, şuning uçun har biriga boşqasi buzişi kerak bölgan niyat berilardi».

Yorqin misol bölib, Endi kutilmaganda itti bilan Benning ofisiga kiradigan sahna böldi: «Men Keytning yonida turgan edim va Metyuning xona böylab öz aksiga qarab soçini tuzatayotganini kördim. Men Keytga ögirildim va dedim: “Bu ssenariyda yöq, lekin sahnaning biror paytida uni öpişni boşla va soçini imkon qadar köproq tözitişga harakat qil”. Keyt bu ğoyaga darhol qiziqdi, çunki unda yaşirin sir paydo böldi»; kutilmagan işoradan keyin sahnani töxtatiş örniga Makkonahi «öyinni davom ettirdi»: «Va şunda men bilib oldim, bu ikki aktyorga istalgan vaqtda istalgan narsani taklif qilsam böladi va ular öyinni davom ettirişadi».

Petri Xadsonning improvizatsiyada yaxşi ekanini bir neça bor taʼkidlagan — u qahramonining köplab yorqin sahnalari va iboralarini öylab topgan, xususan, oilaviy albomni köriş epizodida. Kinoteatr sahnasida u bir neça replika öylab topdi: «Doim Tom Xenks kabi erkakni xohlardim» (rus dublyajida — «Tom Xenks. Mana bu erkak-da») va «2 soat davomida Meg Ryanga qarab, boşqa qizlar haqida öylamaslik mumkin emas». Makkonahining aytişiça, Endi Benga bergan «Benni-bu-bu» laqabini ham Xadson öylab topgan.

Aktrisa Benning «bachelor party»sini buzadigan sahnada ham faol improvizatsiya qilgan; uning improvizatsiyalari orasida Benni burnini qoqtiriş, sabzavotli idişni taşlab yuboriş, şuningdek, u «sevgi paporotnigini buzgani»ni eslatiş bor — rejissyorning sözlariga köra, «u buni jiddiy öynaşi mumkin edi, lekin u şunçaki töliq berilib ketdi. Bu nozik tafsilotlar, lekin hammasi körinib turadi». Kultga aylangan «sevgi paporoti» Petrining şaxsiy hikoyasi bilan ham boğliq: 2022-yil noyabrda bu ösimlik uning qizining töyida alohida rol öynadi: «Guldasta örniga kelin sevgi paporotnigini taşladi! Agar Sevişganlar kunida paporotnik sotuvi keskin oşsa, hayron bölmayman!»

Xan psixoterapiya sahnasi butun aktyorlar tarkibining deyarli töliq improvizatsiyasi bölganini aytdi: «Keytning qöltiğida salfetkalar bilan bizni öldirdi, Sali Jessi Rafaelning uslubidagi közoynaklarim ham şunday. Men doim öyladim: “Buniga kim işonişi mumkin?” Lekin Metyu sahnani uşlab turdi, rolning içida qolib, bu jinni kontekstni qabul qildi. Kulgidan yiğladik. Esimda, monteajdan keyin Donald menga dedi: “Bir neçta kadrlarda sen yaxşi körinmasliging mumkin”. Göyo menga umuman farq qilmagandek. Şuning uçun uni yaxşi köraman»; «Keytning qöltiğiga salfetka qöyişi — bu ssenariyda yöq edi. U şunçaki buni qila boşladi, xuddi “terlayman, asabiylaşganda” degan iboradek», — deb qöşdi Petri. Linda Obst bu sahnani hamma jihatdan deyarli mukammal deb hisoblaydi: «Hamma bir-biri bilan muloqot qildi. Hamma öz qahramoniga şunçalik işonçli ediki, har bir öyin juda aniq belgilangan yönalişdan kelardi. Va albatta, Kэтрин bu yerda juda “meta”».

Obstning sözlariga köra, birinçi uçraşuv sahnasi — Ben va Endi uning xonadoniga kelganda, ikkala qahramon ham kaftlari bilan yonida ötirişga taklif qilib taqillatadigan lahza uni yoqimli hayratga solgan, çunki bu rejissyor va aktyorlarning improvizatsiyasiga aylangan edi: «Men ssenariy sahifalarida yozilganidan köproq narsa beradigan sahnalarni yoqtiraman».

Filmda köplab ommaviy madaniyatga işoralarni köriş mumkin, ular syujetga organik ravişda singdirilgan va qahramonlarni oçişga yordam beradi. Masalan, Ben va Endining bardagi birinçi dialogi «Moonraker» (1979) filmiga hurmat körinişidir; şu sahnada Spirs va Grin pari uçun qiz tanlab, bir ayolning bardagi ğalati soç turmagini «Miss Vavilon-5» deb hazillaşadi va rang-barang qahramonlar dizayni bilan maşhur kult «Vavilon-5» seriali nazarda tutiladi.

Ben va Endining uçraşuv sahnalarida bir neçta kino işoralari ham uçraydi — kinoteatr kiriş eşigi ustida «Çick Flick Marathon» (ingl. Çick Flick Marathon) yozuvi osilgan, uning doirasida romantik filmlar namoyiş etiladi: Ben va Endi tomoşa qiladigan «Sleepless in Seattle» (1993), «Fried Green Tomatoes» (1991), Donald Petri suratga olgan «Mystic Pizza» (1988) va «When Harry Met Sally» (1989), foyeda esa «Say Anything» (1989) filmi plakati körinadi. Keyinroq, sport öyinidagi «öpiş kamerasi» sahnasi paytida ekranda MGM studiyasining klassik qisqa metrajli multfilmlaridan parçalar paydo böladi — «The Hick Çick» (1946), «Little Stinker» (1948) va «Ventriloquist Cat» (1950).

Filmning baʼzi tafsilotlari komikslar va fantastika bilan boğliq: baçokka dekorativ bezak qöyişdan oldin Endi ustida «Kull the Conqueror» (ingl. Kull The Conqueror) sonini yotgan komikslar töplamini olib taşlaydi. Bu Robert Irvin Xovardning asarlaridagi Kull qahramoni haqida. Keyinçalik bu ism Endining Benning «qadr-qimmati» haqidagi hazillari va xitoy xoxlatoy it zotiga qöyilgan laqab — «Krull, jangçi qirol» uçun asos böladi. Boşqa sahnada Ben luğatdan sinonim qidirayotib, «yaltiroq» (ingl. glitter) sözini aytadi, şundan söng döstlar 2001-yildagi, boş rolda xonanda Meraya Keri bölgan «Glitter» filmini eslaşadi va uni «qadrsiz» deb ataşadi. Rus dublyajida bu nom «Siyönie» deb tarjima qilingan, bu esa rus tomoşabinlarida Stenli Kubrikning Stiven King romani asosidagi şu nomli filmi bilan çalkaşlik keltirib çiqargan.

Qahramonlar dialoglari ham pop-madaniy taqqoslaşlarga boy — Ben Endining keskin xulq özgarişlari haqida gapirib, uni «krakka öralgan Keti Li Gifford» bilan taqqoslaydi, keyin Krullning yaltiroq böyinboğini körib, pianinoçi Liberaçega işora qiladi. Keyinçalik Endi tomda quyoş vannasi qabul qilib, «Uruş öyinlari» (1983) filmidagi DEFCON tizimini eslaydi, poker öynaş paytida esa Ben Endining xulqini «Sehrgarlik qiluvçi» (1973) filmidagi jinnilik bilan soliştiradi.

Filmning yakuniy qismida gala-keça paytida «Sabrina» (1954) filmidagi «Isnʼt It Romantic?» va «Tiffanyʼsʼdagi nonuşta» (1961) filmidagi «Moon River» kompozitsiyalari yangraydi — ikkala filmda ham aktrisa Odri Xepbern rol öynagan va voqealar Nyu-Yorkda bölib ötadi yoki şu şahar bilan boğliq.

Şuningdek, baʼzi tomoşabinlar va şarhlovçilar «How To Lose A Guy In 10 Days» bilan «Sex and the Single Girl» (1964) filmi örtasidagi syujet öxşaşligini taʼkidlaydi, u filmda boş rollarni Toni Kyortis va Natali Vud ijro etgan; Vud ham filmning bir sahnasida sariq keçki köylak kiygan; bundan taşqari, ikkala filmning finalida mototsikl taksini quvadi.

Filmning yakuniy versiyasidan öçirilgan beş sahna DVD naşrida va qisman kinoteatr treylerida paydo böldi — rejissyor Donald Petrining sözlariga köra, ular umumiy xronometrajni qisqartiriş uçun filmning yakuniy versiyasidan kesib taşlangan:

Dastlab filmning rejissyori etib Mayk Nyuell tayinlangan edi, lekin u «Öğrilar saroyi» filmi ustida band edi va suratga oliş bir yil davomida doimiy ravişda keçiktirilgan. Oxir-oqibat işni Donald Petri boşqardi, u ilgari «Mystic Pizza» (1988) va «Miss Congeniality» (2000) kabi romantik va komediya filmlarini suratga olgan edi. Işlab çiqarişning bir bosqiçida Denny De Vito rejissyorlik kursisini egallaşi mumkin edi.

Filmning ssenariysini Kristin Bakli Brayan Rigan va Burr Stirs bilan birgalikda yozgan — Bakli uçun bu kartina eng maşhur ishi böldi, garçi u «101 dalmatin» filmining ssenaristi ham bölgan. Kartinaning operatori Jon Beyli böldi, u «Amerikalik jigolo» va «Oddiy odamlar» (ikkalasi ham 1980), «Muşuk odamlar» (1982), «Groundhog Day» (1993), «Yaxşisi yöq» (1997), «Omadli jinsi» (2005) va «Vaʼda bermoq — uylaniş degani emas» (2009) filmlarini suratga olgan. Montajni Debra Nil-Fisher bajardi, u «Malika kundaligi» (2001), «Juma kuni jinnilik» (2003), «Böydoqlik keçasi» trilogiyasi (2009–2013) va «Qirq ming soya» franşizasining bir neçta qismlarida ham işlagan. Suratga oliş joylarini tanlaşni Sem Xatçins amalga oşirdi.

Filmning instrumental musiqasini bastakor Devid Nyuman yozgan — u «Anastasiya» (1997) va «Muz davri» (2002) multfilmlari, «Jinni professor» (1996), «Matilda» (1996) va boşqa köplab filmlar uçun saundtreklar yaratgan.

BMI Nyumanni «How To Lose A Guy In 10 Days» va «Scooby-Doo» (2002) filmlaridagi ishi uçun mukofot bilan taqdirlagan.

Prodyuserlar Linda Obst, «Sleepless in Seattle» (1993) va «Interstellar» (2014) filmlari bilan tanilgan, hamda Kristin Piters, «Milaşka» (2002) va «P.S. Men seni sevaman» (2007) filmlari yaratilişida iştirok etgan. Robert Evans — Paramount Pictures studiyasining afsonaviy prodyuseri, «Xitoy kvartali» (1974), «Çöqintirgan ota» (1972) va «Rozmari gödagi» (1968) filmlarida işlagan — öz kompaniyasi The Robert Evans Company homiyligida Paramount uçun işlagan jamoani boşqargan.