«Jarhead» (ingl. «kuvşinboşli», sözma-söz) — 2005-yilda suratga olingan Amerika biografik harbiy drama filmi, Sem Mendesning uçinçi töliq metrajli filmi. Film Entoni Suoffordning «Jarhead: A Marineʼs Chronicle of the Gulf War and Other Battles» (2003) kitobi asosida yaratilgan bölib, unda muallifning AQŞ dengiz piyodalari korpusidagi harbiy xizmati va Fors körfazidagi uruş davridagi tajribasi bayon etilgan. Filmda Suofford rolini Jeyk Jillenhol ijro etadi, şuningdek Jeymi Foks, Piter Sarsgard, Lukas Blek va Kris Kuper rollarda iştirok etişadi.
Universal Pictures filmni 2005-yil 4-noyabrda ekranlarga çiqardi. Film noaniq şarhlar oldi va kassa tuşumi umidsizlantiruvçi böldi: byudjeti 72 million dollar bölgan filmning dunyo böyiça yiğgan daromadi 97 million dollarni taşkil etdi. AQŞ dengiz piyodalarining harbiy jargonidan olingan nom bilan atalgan film oxir-oqibat töğridan-töğri videoga möljallangan yana uçta davomga asos böldi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Jake Gyllenhaal, Peter Sarsgaard, Chris Cooper
Sam Mendesrejissyor
Jake Gyllenhaalaktyor
Peter Sarsgaardaktyor
Chris Cooperaktyor
Jamie FoxxaktyorJVJacob Vargasaktyor
Lucas BlackaktyorBGBrian GeraghtyaktyorLALaz AlonsoaktyorWBWilliam Broyles, Jr.ssenariy muallifi
Thomas Newmankompozitor3Syujet
Film Entoni Suoffordning (Jeyk Jillenhol) zakadrdagi ovozi bilan boşlanadi: Keyin biz Suoffni AQŞ dengiz…
Film Entoni Suoffordning (Jeyk Jillenhol) zakadrdagi ovozi bilan boşlanadi: Keyin biz Suoffni AQŞ dengiz piyodalarining öquv lagerida köramiz, u yerda instruktor Fitch (Skott Makdonald) yangi askarlar bilan tarbiyaviy işlar olib boradi. Bu sahna Stenli Kubrikning «Full Metal Jacket» filmi boşlanişidan ilhomlangan bölib, uning ijodiga öziga xos hurmat körsatiş sanaladi. Öquv lagerida ötkazilgan vaqtdan söng Toni Pendleton dengiz piyodalari bazasiga yuboriladi. Yetib kelganidan söng u yangi hamkasblarining şafqatsiz hazilining nişoniga aylanadi: uni boğlab, tanasiga qizdirilgan tamğani olib kelişadi (bu Suoffda vahima va dahşat uyğotadi), göyo «USMC» (United States Marine Corps — AQŞ dengiz piyodalari korpusi) yozuvini kuydiriş uçun. Qizdirilgan tamğa yaşirinça sovuq tamğaga almaştiriladi, va keyinçalik biz bu yangi kelganlar ustidan öynaladigan odatiy hazil ekanini va tamğani oliş uçun uni işlab oliş kerakligini bilib olamiz. Suofford çiday olmay huşidan ketadi. Huşiga kelganida Troy (Piter Sarsgard) uni «Axlatga xuş kelibsiz!» degan sözlar bilan kutib oladi.
Biroz vaqt ötgaç, Suoff ştab-serjant Saykes (Jeymi Foks) bilan uçraşadi — bu tuğma harbiy, «kadrovik», u Suoffordni snayperlar kursiga taklif qiladi. Oğir öquv kunlaridan söng, ulardan biri poligonda halok bölganidan keyin, Suoff snayperga aylanadi va uning kuzatuvçi hamkori etib Troy tayinlanadi.
Iroq qöşinlari Quvaytga bostirib kirganida, ştab-serjant Saykes qöşini (unga Entoni biriktirilgan) «Çöl qalqoni» operatsiyasida iştirok etiş uçun Fors körfaziga yuboriladi. Butun qöşin jangovar harakatlarda qatnaşişni istaydi, lekin buning örniga ular çeksiz suv içiş, kutiş, jangga tayyorgarlik köriş, odamsiz hududlarda patrul qiliş, böşliqqa granatalar otiş, xayoliy minalar maydonlari böylab yuriş va yana suv içiş bilan band bölişadi. Qurğoqçil muhit şaroitiga moslaşib, ular tobora köproq suv içişga majbur bölişadi. Bir munça vaqt ötgaç, Saudiya Arabistoni çekkasidagi dala lagerига CNN muxbirlari keladi. Saykes qöşinining barça aʼzolari muxbirlarga intervyu berişadi va serjantning buyruği bilan 60 daraja Selsiyga yetadigan himoya kiyimida amerika futboli öyinini namoyiş qilişadi. Suratga oliş paytida öyin farsga aylanadi va baʼzi dengiz piyodalari kamera oldida jinsiy aloqani masxara qila boşlaydilar. Quyi qömondonlarining xulqidan jahli çiqqan Saykes videoyozuvni töxtatadi va artilleriya omborlariga boriş bahonasida suratga oliş guruhini olib ketadi. Keyinçalik qöşin jazolanadi.
Kutiş davrida baʼzi dengiz piyodalarining xotinlari va sevgilisi ularga xiyonat qiladi. Suofford ham sevgilisidan xat oladi va undan xulosa çiqaradiki, qiz unga sodiq emas. Eng haqoratli va jirkanç xiyonat jangçilardan biriga nisbatan sodir böladi: uning xotini unga «Buğu ovçisi» filmi yozilgan videokassetani yuboradi. Aslida kassetada uning xotini bilan qöşnisining jinsiy aloqasi yozilgan böladi. Xiyonatlar köpayib ketgaç, dengiz piyodalari lagerda «Şarmandalik devori»ni yaratib, unga xiyonatkor xotinlar va sevgilularning suratlarini osib qöyişadi.
Qişki bayram keçasida, köp miqdorda spirtli içimliklar bilan ötkazilgan tantanada, Suoffordning hamkasbi, Saykes qöşinining xususiy askari Fergus (Brayan Gerati) oçiq olovda kolbasa qovurayotib, öq-dorilar qutilarini tasodifan yondirib yuboradi. Yaxşiyamki, öq-dorilar yoritiş öqlari ekan va öziga xos fevervek boşlanadi. Suofford öşa keça posbonda turib, heç qanday hodisa röy bermasligini nazorat qilişi kerak edi, şuning uçun serjant Saykes uni jazolab, xususiy askar unvoniga tuşiradi. Jazoning oğirligi va sevgilisining xiyonati haqidagi xabar Suoffordni aqldan oziş darajasiga olib keladi.
Çölda uzoq vaqt turgandan söng, koalitsiya qöşinlari «Çöl böroni» operatsiyasini boşlaydi va dengiz piyodalari Quvayt va Saudiya Arabistoni çegarasiga yuboriladi. Qöşin hujumga ötişdan oldin, Entoni Saykesdan Troyning jinoiy ötmişi haqida va şu sababli uning şartnomasi uzaytirilmasligi haqida bilib oladi. Amerika pozitsiyalariga kuçli artilleriya öqlari yoğilganidan söng, dengiz piyodalari duşmanlar yöliga duç kelmasdan hujumga ötişadi. Qurbonlar faqat ittifoqçi A-10 hujum samolyotlari koalitsiya qöşinlarini iroqliklar deb öylab ularga öt oçgandagina paydo böladi. Çöl böylab yurgandan söng, dengiz piyodalari «Ölim yöli» — Ël-Quvaytdan Basragaça bölgan avtomagistral orqali ötadilar; 26-fevraldan 27-fevralga ötar keçasi koalitsiya aviatsiyasi çekinayotgan iroq qöşinlarining taxminan 1900 ta maşinasini yöq qilgan edi. Şuningdek, dengiz piyodalari neftga botgan çöl hududidan ötadilar, çunki çekiniş paytida iroqliklar taxminan 700 ta neft quduqlarini yoqib yuborgan edilar. Yonayotgan quduqlardan qalin qora tutun ustunlari kötariladi va ulardan neft tomçilari tuşadi — Suoffordning sözlari bilan aytganda, bu «yerning qoni».
Har ikkala tajribadan söng Suoffordga va Troyga jangovar topşiriq beriladi. Ularning vazifasi — şikastlangan aeroportning dispetçerlik minorasida joylaşgan ikki yuqori martabali iroqlik ofitserni yöq qiliş. Hamkorlar aeroportga yetib boradilar, taşlab ketilgan binoni egallaydilar va nişonni topadilar. Troy otiş uçun ruxsat söraydi, lekin şu paytda binoga dengiz piyodalari vzvodi bostirib kiradi, ularning qömondoni dispetçerlik minorasiga havo zarbasi berilişini buyuradi. Troy qömondondan (Denis Heysbert) ularga otişga ruxsat berişini iltimos qiladi. Qömondon rad etganda, Troy umidsizlikka tuşib yiğlay boşlaydi. Oxir-oqibat aeroportni amerika harbiy samolyotlari bombardimon qiladi. Suofford va Troy vaqtni unutib, röy bergan voqea haqida gaplaşadilar va qoronği tuşganda özlarining oldiga ötişga harakat qiladilar. Yölda ular tepalik ortidan kimningdir baqiriği va ovozlarini eşitadilar. Tepalikka çiqqanda ular gaz niqoblari osilgan xodalarni köradilar — tepalik ortida iroqliklar bor deb öylab, hamkorlar jangga tayyorlanadilar. Lekin yaqinlaşganda, bu quvonç qiçqiriqlari ekanini köradilar. Uruş tugagan edi. Butun qöşin buni nişonlab, dala formalarini gulxanda yoqib, ziyofat uyuştiradi. Suofford Troyga öz miltiğidan heç qaçon otmaganini aytadi, Troy esa unga: «Hozir öq uzgin», deb javob beradi. Hamkorlar osmonga öq uza boşlaydilar, va heç qanday imkoniyat ololmagan boşqa dengiz piyodalari ham osmonga öq uzişadi.
Vatanga qaytgaç, qöşin şahar böylab tantanali marşda ötadi. Qöşinni olib ketayotgan avtobusda ham hamma quvnoq. Quvonçni buzgan yagona narsa — kutilmaganda avtobusga kirib kelgan Vetnam uruşi faxriysi böldi. U iroqliklarning mağlub etilganidan xursand, lekin öz uruşini açiniş bilan eslaydi. Buni öylab, Suoff şunday deydi: «Barça uruşlar turliça, va barça uruşlar öxşaş». Qaytganidan köp ötmay Suoff va uning hamrohlari tinç hayotga qaytadilar: Kryuger yirik firmalardan birida yuqori lavozimni egallaydi, Eskobar universalga işga joylaşadi, Kortes uç farzandning otasi böladi. Faqat Saykes dengiz piyodalarida xizmatini davom ettiradi. Keyinçalik Suofford Fergusdan Troyning vafot etgani haqida xabar oladi. Kitobda Suofford Troyning uyga qaytayotganda, «ahamiyatsiz fuqarolik ishi»dan keyin, maşinasi ağdarilib halok bölganini yozadi. Agar Troy ötmişi tufayli dengiz piyodalaridan haydalmaganida, u Saykes kabi doimiy harbiy bölişni orzu qilgan joyida, bunday bölmasdi. Toni dafn marosimiga boradi va eski döstlari bilan uçraşib, uruşni eslaydi:
4Tanqid
Rotten Tomatoes saytida film umumiy hisobda 61 % ball töpladi. IMDb böyiça film 10 ballik şkalada 7 ball…
Rotten Tomatoes saytida film umumiy hisobda 61 % ball töpladi. IMDb böyiça film 10 ballik şkalada 7 ball bilan baholangan.
Film tanqidçilardan turliça şarhlar oldi. Rojer Ebert filmga 4 ballik şkala böyiça 3,5 ball qöydi va buni dengiz piyodalarining Fors körfazi uruşidagi tasvirining öziga xosligi bilan izohladi: ular duşman qöşinlari bilan emas, köproq zerikiş va izolyatsiya tuyğusi bilan kuraşgan. Entertainment Weekly jurnalidagi Oven Gleyberman filmga 4+ (B+) bahosini berdi va şunday deb yozdi: «„Morpexi“ sof siyosiy film emas, lekin ğalaba uçun çanqoqligi har bir qadamda parçalanib ketadigan odamlarning deyarli syurrealistik keraksizligini ifodalaydi; u ular duç kelgan uruşning taktikasi, relyefi, axloqida qudratli aks sado beradi — bu biz bugun kim ekanimizning kuçli aksidir». Washington Post gazetasidagi şarhida Stiven Xant Jek Jillenholning öyinini yuqori baholadi: «Filmning ajoyib jihati — Jillenholning masxaraboz bölişdan boş tortişi; u kamera boşqalarga ötganda hasad qilmaydi va uzoq vaqt boşqa yigitlarni kuzatiş uçun prizma sifatida xizmat qilişdan mamnun». Sight & Sound jurnalidagi Lesli Felperin yozgan ediki, «boşqa heç qanday film kabi „Morpexi“ hali anglab yetişni boşlamagan oqibatlari bölgan uruş haqida xabar beradi, uruş esa özining ğala-ğovur davomi bilan tarixga kirib ulgurgan». USA Today gazetasidagi Mayk Klark filmga tört yulduzdan uçtasini qöydi va şunday yozdi: «Oxir-oqibat bizda yaxşi, agar ajoyib bölmasa-da, film bor, lekin Mendesning rejissyor sifatida ösayotgani xursandçilik uyğotadi». Time jurnalidagi Richard Şikel yozdi: «Lekin eng yaxşi harbiy filmlar — va bu film, garçi haddan taşqari uzoq va bir ölçamli bölsa-da, ular orasida — odamlar biror sababga köra emas, balki omon qoliş va öz örtoqlariga yordam beriş uçun jang qilişini körsatadi (yoki bu holda jang qilişga tayyor bölişadi)». Rolling Stone jurnalidagi Piter Treyvers ham filmga ijobiy baho berdi.
Biroq baʼzi tanqidçilar salbiy baho berişdi. Masalan, The New Yorker jurnalidagi Devid Denbi filmning kamçiliklaridan biri sifatida boğlanmagan syujetni körsatdi. The New York Times gazetasidagi Entoni Skott «film deyarli yuraklarga yetmaydigan zöriqiş bilan töla» deb yozdi va uni «kiçik uruş haqida ikkinçi darajali film hamda hozirgi paytda özini butunlay örinsiz his qilayotgan film» deb atadi. Los Angeles Times gazetasidagi şarhida Kennet Turan şunday yozdi: «Uning beğubor yuzasi va professional uslubi „Qotil saroyi“ va „Okkupatsiya: Orzular mamlakati“ kabi hujjatli filmlarning qayğuli haqiqatiga raqobatlaşa olmaydi — yoki, agar gap şunda bölsa, Devid O. Rassellning syurrealistik qora komediyasi „Uç podşoh“ bilan ham — ular Iroqda askar böliş nima ekanini aniq körsatadi». The Village Voice gazetasidagi Jim Xoberman şunday qayd etdi: «Monotonlik ustasi Mendes aktyorlarini ohangni topişga va uni uşlab turişga majbur qiladi. „Morpexi“ vizual jihatdan „Amerikaça gözallik“ yoki „Laʼnatlangan yöl“ dan köra yakunlangan va mazmunsiz kamroq, lekin u baribir oğir taassurot qoldiradi».
Kinotanqidçilardan farqli ölaroq, sobiq dengiz piyodasi Natanil Fik Slate saytidagi şarhida filmga aralaş baho berdi va uning asosiga olingan kitobni ham tanqid qildi. U şunday yozdi: «„Morpexi“ şuningdek faol qöşinlarda bölişi mumkin bölgan vahşiy sahnalarni körsatadi, lekin ularni mazmundan mahrum qiladi, bu esa ularning nega oddiy aqldan ozişdan köra köproq narsa ekanini tuşuntirişga xizmat qilişi mumkin edi». Iroqdagi sobiq harbiy muxbir Jeyms Mik The Guardian gazetasidagi şarhida yozdi: «Filmning butun mohiyati uning qanday tugaşida. Agar filmning örtasidagi yigit jang maydonidan soğ-salomat olib çiqilsa va uning uruşdan oldingi va keyingi oilasi va uy hayoti kadrdan taşqarida qolsa, film uruş haqida hikoya qiluvçi film sifatida yutqazadi va xavf-xatarga duçor böliş haqidagi oddiy voyaga yetiş hikoyasiga aylanadi».
5«Bağdod ekspressi»
The New York Times gazetasidagi maqolada Iroq uruşi faxriysi, yozuvçi Joel Ternipsid, filmning syujetidan bir…
The New York Times gazetasidagi maqolada Iroq uruşi faxriysi, yozuvçi Joel Ternipsid, filmning syujetidan bir qismi uning roziligisiz uning «Bağdod ekspressi: Fors körfazidagi harbiy memorial» kitobidan olinganligini taxmin qildi. Öz navbatida filmning ssenariy muallifi Uilyam Broyles-kiçik şunday qayd etdi: köp narsalar bir xil tajribani boşidan keçirgan dengiz piyodalari haqida hikoya qilinganligi sababli öxşaş körinadi.
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB7Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Морпехи (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.