Jewel Thief — Vijay Anand rejissorligida suratga olingan 1967-yilgi hind tilidagi josuslik-triller va talonçilik filmi. Filmda Aşok Kumar, Dev Anand va Vyjayantimala rol ijro etadi. Şuningdek, bond-qizlarga öxşaş tört aktrisa — Tanuja, Helen, Faryal va Anju Mahendru iştirok etadi, yordamçi rollarda esa Nazir Hussain va Sapru çiqadi. Filmni Dev Anandning işlab çiqariş kompaniyasi Navketan Films tayyorlagan. Syujet zargarlik buyumlari böyiça mutaxassis (Anand) haqida bölib, u politsiya bilan birga maşhur gavhar öğrisini qölga olişga harakat qiladi, lekin bu jarayonda ularning haqiqiy şaxsiyati butunlay çalkaşib ketadi.
Film kassada muvaffaqiyat qozondi. J. M. Barot «Filmfare» mukofotining eng yaxşi tovuş uçun mukofotiga sazovor böldi, Tanuja esa eng yaxşi yordamçi aktrisa nominatsiyasida tanlangan.
1Rollarda
Vyjayanthimala, Ashok Kumar, Tanuja
Vyjayanthimalaaktyor2Syujet
Butun mamlakat böylab nomaʼlum gavhar öğri qimmatbaho toşlarni öğirlab yuribdi. Jasur jinoyatlar boş…
Butun mamlakat böylab nomaʼlum gavhar öğri qimmatbaho toşlarni öğirlab yuribdi. Jasur jinoyatlar boş sahifalarga çiqqaç, Bombey politsiya komissari öğrining aynan uning hududida ish olib borayotganini aytadi. U 26-yanvarga qadar jinoyatçini qölga olmasa, istefoga çiqişga vaʼda beradi.
Şu orada komissarning öğli Vinay maşhur zargar Vişambhar Nath tomonidan yollanadi, u Vinayning toşlar bilan işlaş mahoratini yuqori baholaydi. Ish davomida Vinay Vişambharning qizi Anjali bilan yaqinlaşadi. Anjali uyuştirgan ziyofatda Vişambharning bolalikdagi dösti Arjun va uning opasi Shalini Vinayni Şalinining kuyovi Amar deb adaştirişadi. Ikkalasi tez orada xatoni anglaşadi, lekin Arjun Vinayning Amarga ğalati darajada öxşaşligini payqaydi. Şunga qaramay, Shalini bilan Vinay döstlaşadi, bu döstlik muhabbatga aylanadi. Şalinining nikoh uzugi ilgari öğirlangan zargarlik buyumi ekani aniqlanadi va komissar Amarning aslida öşa uşlanmagan gavhar öğri bölişi mumkinligiga şubha qiladi.
Vişambharning dökonida yaşirin omborxonadagi barça zargarlik buyumlari öğirlanadi. U omborxonaga nazoratni topşirgan odam Vinay deb öylaydi, holbuki haqiqiy Vinay Anjali bilan birga edi. Politsiya soxta odam Amar bölgan deb hisoblaydi. Dökonda uşlangan mayda öğri Amarning şerigi Helen haqida maʼlumot beradi. Vinay politsiyaga yordam berişga rozi bölib, Amar niqobida Helen oldiga boradi. U Helenni aldaydi va haqiqiy Amarning Punega ketayotganini bilib oladi. U yerda Vinay Amar guruhining boşqa aʼzolari, jumladan Amarning xotini Julie bilan tanişadi. Guruh Kalkuttaga uçib boradi va yana bir zargarlik talonçiligini amalga oşiradi. Arjun va Vinay Vinayni erini soxtalaştirayotganini bilgan Julieʼdan Amarning Sikkim qirolligidagi Gangtokka jönab ketganini bilib olişadi.
Vinay Gangtokka boradi va guruhning yana bir şerigi Neena bilan uçraşadi. U Neenaga maʼlumot evaziga guruhdan qoçişda yordam berişga vaʼda beradi. Biroq Neena Vinayni guruhning xavfsiz uyiga jalb qilib, qölga tuşiradi. Guruhning haqiqiy rahbari gavhar öğri Arjun ekani oçiladi. Amar degan odam heç qaçon mavjud bölmagan; bu nom politsiyani çalğitiş va diqqatni Arjundan çetga buriş uçun öylab topilgan. Vişambhar Nath ham bu puxta reja tarkibiga kirgan, Shalini esa özining öğirlangan ukasi Şişuning ozod qilinişi uçun guruhga yordam bergan. Arjundan Şişuni ozod qilişni söraş uçun borgan Shalini ham xavfsiz uyda uning bilan qamalib qoladi. Bino ostidagi yaşirin yöllarni topgan Shalini Vinayni qutqaradi va unga vaziyatni tuşuntiradi. Uçovlon qoçişga urinadi, lekin yana qölga olinadi. Vinayning xotirasini öçiriş uçun unga elektr zarbasi beriladi. Şundan söng guruh Vinayga «gavhar öğri Amar» uning haqiqiy şaxsi ekanini işontiradi. Ularning rejasi Sikkim qirollik zargarlik buyumlarini soxta talonçilik qilib körsatiş va barça ayblovni «Amar»ga yuklaş edi. Politsiya «Amar»ni otib taşlaşga majbur böladi, şunda haqiqiy jinoyatçilar şubhadan butunlay xalos bölişadi. Shalini qirollik saroyida tanilgan raqqosa bölgani uçun, guruhni raqs truppasi qiyofasida saroyga kiritişi kerak edi. «Amar» rejaga muvofiq halok böladi va guruh bayram qiladi. Biroq Vinay faqat öynagan edi; u oldindan politsiyani guruhning rejasi haqida yaşirinça ogohlantirgan edi. Otasining jinoiy iştirokini bilib qolgan Anjali ham politsiya bilan boğlanadi. Politsiya xavfsiz uyni örab oladi va Vinay Arjunni burçakka qisadi, lekin u qoçib ketişga muvaffaq böladi. Vinay Arjunning samolyotiga yetib boradi, lekin u Vinayni otiş bilan tahdid qiladi. Biroq Anjali miltiqdagi öqlarni oldindan olib taşlagan edi va komissar vaʼda qilganidek, 26-yanvarga qadar butun guruh hibsga olinganini eʼlon qiliş uçun paydo böladi. Samolyot havoga kötarilar ekan, Anjali Vinayni kabinaga olib boradi, u yerda Shalini Şişu bilan birga uni kutib turgan böladi.
3Aktyorlar tanlovi
Boş ayol rolini Dev Anand Saira Banuga taklif qilgan edi. Banu ilgari Anand bilan «Pyar Mohabbat» (1966)…

Boş ayol rolini Dev Anand Saira Banuga taklif qilgan edi. Banu ilgari Anand bilan «Pyar Mohabbat» (1966) filmida işlagan, lekin aktyor Dilip Kumarga turmuşga çiqqani sababli rolni rad etgan. Banu şuningdek, Anand prodyuserligidagi «Guide» (1965) filmidagi Rosi rolidan ham voz keçgan edi. Şundan söng bu rolga aktrisa Vyjayanthimala tasdiqlandi; u Anand bilan ön yil oldin «Amar Deep» filmida ham işlagan edi. Anand Vyjayanthimalani «Guide» filmidagi boş rol uçun ham körib çiqqan, lekin «Guide» ingliz tilidagi versiyasining rejissyori Tad Danielewski uni rad etgan.
4Ğarb kinosining taʼsiri
Film Alfred Hitçcockning bir neça filmlari elementlarini birlaştirgani bilan ajralib turadi: «To Catch a…

Film Alfred Hitçcockning bir neça filmlari elementlarini birlaştirgani bilan ajralib turadi: «To Catch a Thief» (1955), «Vertigo» (1958) va ayniqsa «North by Northwest» (1959). Kino tanqidçisi Richard Allen röyxatga yana «The Man Who Knew Too Much» (1956) filmini qöşadi, şuningdek, ayollar obrazlarining kuçli qilib körsatilişida Jeyms Bond seriyasining taʼsirini, jumladan, «Thunderball» (1965) filmidagi hammom sahnasini va Dev Anand qahramonining bereti kabi Fransuz «yangi tölqin» kinosidan olingan estetik elementlarni köradi.
5Musiqa
Filmning musiqasini Navketan Films bilan köplab esda qolarli filmlar yaratgan S. D. Burman bastalagan.…

Filmning musiqasini Navketan Films bilan köplab esda qolarli filmlar yaratgan S. D. Burman bastalagan. Filmning qöşiq matnlarini hind şoiri Majrooh Sultanpuri yozgan, faqat «Rula Kay Gaya Sapna» qöşiği Şailendra tomonidan yozilgan. Öşa paytda Şailendraning soğligi yaxşi bölmagani sababli, film uçun Sultanpuriga murojaat qilingan.
Erkak ovozlarini Kişore Kumar va Mohammed Rafi ijro etgan, ular Dev Anand uçun ovoz berişgan. Ayol ovozlarini Lata Mangeşkar Vyjayanthimala uçun, Asha Bhosle esa Tanuja va Helen uçun ijro etgan.
«Dil Pukare Aa Re, Aa Re, Aa Re» qöşiği Mangeşkar va Rafi birgalikda yozgan birinçi duet bölgani bilan ajralib turadi; ular 1960-yillarda mualliflik haqi masalasida kelişmovçilikka uçragandan keyin bu yozuvni amalga oşirişgan.
6Kassa natijalari
Jewel Thief prokatçilar uçun foydali loyiha böldi. Boxofficeindia.com maʼlumotlariga köra, film prokat…
Jewel Thief prokatçilar uçun foydali loyiha böldi. Boxofficeindia.com maʼlumotlariga köra, film prokat davomida 35 000 000 rupiy yalpi daromad keltirgan, sof daromadi 17 500 000 rupiy bölgan. Inflyatsiyaga tuzatilganda bu summa taxminan 345 200 000 rupiyga (3,6 million AQŞ dollari) teng. Keyinçalik Jewel Thief kassada hit deb eʼlon qilindi. U 1967-yilda eng köp daromad keltirgan filmlar orasida oltinçi örinni, ön yillikda esa öttiz beşinçi örinni egalladi.
7Premyeralar
Jewel Thief muvaffaqiyatidan söng film köplab kinofestivallarda namoyiş etildi. 2008-yil avgustda film…
Jewel Thief muvaffaqiyatidan söng film köplab kinofestivallarda namoyiş etildi. 2008-yil avgustda film Çandigarh kinofestivali doirasida Dev Anandning yana uç filmi bilan birga Government Museum Auditoriyasida namoyiş etildi. Film Hindiston Axborot va teleradioeşittiriş vazirligi tomonidan Navketan Filmsning 60 yilligi munosabati bilan ham namoyiş etildi. 2009-yil 1-avgustda Jewel Thief Mumbaydagi Regal Cinemada premyerasini ötkazdi. Premyerada Dev Anand, Jackie Şroff, Sudhir Mişra, Amrita Rao, Deepak Parekh, Vijay Kalantri va Pooja Misrra iştirok etdi.
8Davomi
«Return of Jewel Thief» nomli davomi 1996-yilda çiqdi, unda faqat ikki aktyor qaytib, öz asl rollarini…
«Return of Jewel Thief» nomli davomi 1996-yilda çiqdi, unda faqat ikki aktyor qaytib, öz asl rollarini takrorladi: Dev Anand Vinay Kumar rolida, Aşok Kumar esa Arjun rolida. Bu Dev Anand öz bannери — Navketan doirasidan taşqarida rol ijro etgan filmlardan biri edi. Filmda ansambl aktyorlar ham iştirok etgan: Dharmendra, Jackie Şroff, Prem Çopra, Sadaşiv Amrapurkar, Şilpa Şirodkar, Madhoo va Anu Aggarwal.
Matn: maqola tarjimasi «Jewel Thief (1967 film)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.