«Yuliy Sezar» (ingl. Julius Caesar) — Jozef Mankeviç rejissyorligida 1953-yilda suratga olingan film. Uilyam Şekspirning şu nomdagi pyesasi asosida yaratilgan. Asosiy rollarni ijro etgan Marlon Brando va John Gielgud mos ravişda BAFTA mukofotining «Eng yaxşi xorijiy aktyor» va «Eng yaxşi britaniyalik aktyor» nominatsiyalarida taqdirlangan. Brando şuningdek «Oskar» mukofotining «Eng yaxşi erkak roli» nominatsiyasida uçinçi marta nomzod böldi. Bundan oldin u «A Streetcar Named Desire» va «Viva Zapata!» filmlaridagi rollari uçun ham nomzod bölgan edi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Marlon Brando, James Mason, John Gielgud
3Syujet
Film Rim diktatori bölib, hokimiyat çöqqisida turgan Yuliy Sezarning (Louis Calhern) ölimi haqida hikoya…
Film Rim diktatori bölib, hokimiyat çöqqisida turgan Yuliy Sezarning (Louis Calhern) ölimi haqida hikoya qiladi. Uning mutlaq hokimiyatga intilişi Kassiy (John Gielgud) boşçiligidagi rim senatorlarini taşvişga soldi. Kassiy Kaska (Edmond ÖBrien) va Sezarga sadoqatli, halolligi va pok vijdoni bilan tanilgan Brutni (James Mason) diktatorni öldiriş Rim uçun foydali bölişiga işontiradi. Sezar senatga kirganda, fitnaçilar uni unga hamroh bölib yurgan Mark Antoniy (Marlon Brando) köz öngida öldiradi. Sezarning öldirilgani haqidagi xabar senat binosi oldiga yiğilgan olomonda ğazab uyğotadi. Brut olomonni tinçlantirişga urinib, Sezarning ölimi Rim va uning xalqi uçun foydali bölişini aytadi. Biroq Mark Antoniy nutqida qotillarni laʼnatlaydi. Natijada fitnaçilar olomondan qoçadi, Mark Antoniy esa ularni taʼqib qila boşlaydi.
4Rollarda
Marlon Brando — Mark…

Marlon Brando — Mark Antoniy
James Mason — Brut
John Gielgud — Kassiy
Louis Calhern — Yuliy Sezar
Edmond ÖBrien — Kaska
Greer Garson — Kalpurniya
Deborah Kerr — Porsiya
George Macready — Marull
Michael Pate — Flaviy
Richard Hale — başoratçi
Alan Napier — Sitseron
John Hoyt — Detsim Brut
Tom Powers — Metell Simber
William Cottrell[aniqlaş kerak] — Sinna
Jack Raine — Trebony
Ian Wolfe — Ligariy
Morgan Farley — Artemidor
William Phipps — Mark Antoniy xizmatkori
Douglass Watson — Oktavian Avgust
Douglass Dumbrille — Lepid
Rhys Williams — Lutsilliy
Michael Ansara — Pindar
Dayton Lummis — Messala
Edmund Purdom — Straton
John Doucette — duradgor
Lawrence Dobkin — Rim fuqarosi
Joe Gilbert — Rim fuqarosi
John Harding — Lutsiy
Çet Stratton — Sezar xizmatkori
Lumsden Hare — Publiy
Preston Hanson — Klavdiy
Victor Perry — Popiliy Lena
Michael Tolan — Oktaviya zobiti
John Lupton — Varron
Jozey Waering — Klit
John Parriş — Titiniy
Stephen Roberts — Dardaniy
Titrlarda körsatilmagan
Dabbs Greer — rimlik
Booth Coleman — rimlik
Ann Tyrrell — rimlik ayol
5Mukofotlar va nominatsiyalar
Film «Oskar» mukofotiga sazovor böldi — eng yaxşi sanʼat rahbari ishi uçun (Cedric Gibbons, Edward Carfagno,…

Film «Oskar» mukofotiga sazovor böldi — eng yaxşi sanʼat rahbari ishi uçun (Cedric Gibbons, Edward Carfagno, Edwin Willis, Hugh Hunt). Qolgan tört nominatsiya: eng yaxşi erkak roli (Marlon Brando), eng yaxşi operatorlik ishi (Joseph Ruttenberg), filmga eng yaxşi musiqa (Miklós Rózsa) va yilning eng yaxşi filmi (John Houseman) uçun berilgan. Brando uçun bu «Oskar»ga uçinçi nominatsiya edi: 1951-yilda u «A Streetcar Named Desire» filmidagi roli uçun, keyingi yili esa «Viva Zapata!» uçun nomzod bölgan.
Film, şuningdek, Britaniya kino akademiyasining ikki mukofotini qölga kiritdi: John Gielgud eng yaxşi britaniyalik aktyor mukofotini, Marlon Brando esa eng yaxşi xorijiy aktyor mukofotini oldi. Film «eng yaxşi film» nominatsiyasida ham nomzod bölgan. Brando uç yil ketma-ket şu mukofotga nomzod böldi: «Viva Zapata!» (1952), «Yuliy Sezar» (1953) va «On the Waterfront» (1954) filmlari uçun.
Boşqa mukofotlar orasida AQŞ Milliy kino tanqidçilari kengaşining eng yaxşi film va eng yaxşi erkak roli (James Mason) mukofotlari, şuningdek, Daniya «Bodil» mukofotining eng yaxşi amerika filmi nominatsiyasi bor. Bundan taşqari, AQŞ Rejissyorlar gildiyasining «Badiiy film» yönalişida eng yaxşi rejissyorlik nominatsiyasi (Joseph Mankiewicz) ham qayd etilgan.
6Tanqid
David Şipman yozişiça, film ekranga çiqişi paytida Mankeviç Britaniyada bölgan va «tanqidçilarning ğazabiga…

David Şipman yozişiça, film ekranga çiqişi paytida Mankeviç Britaniyada bölgan va «tanqidçilarning ğazabiga duç kelmaslik uçun mamlakatdan ketgan». Biroq, maʼlum bölişiça, u hayotida eng yaxşi şarhlarni olgan, bu esa uni köp yillar ötib ham hayratga solgan. Köpçilik bu filmni Lawrence Olivierning «Henry V» (1944) va «Hamlet» (1948) filmlari bilan birga Şekspir asarlarining eng yaxşi ekranlaştirilişi deb hisobladi. Masalan, «The New York Times» gazetasining muallifi Bosley Crowther filmni «hayajonli va unutilmas film» deb atadi va Mankeviçning qahramonlarni yaqindan körsatiş, ularning şaxsiy xususiyatlarini oçib beriş mahoratini alohida taʼkidladi. Krauterning sözlariga köra, rejissyor qahramonlarning olovli nutqlari, ularning öyinidagi nozikliklar va munosabatlaridagi zöravonlik orqali eng katta taʼsirga erişgan. Zamonaviy kino tanqidçilari ham filmni yuqori baholaydi. Masalan, Dyer filmni «tarixiy pyesaning ajoyib tomoşabop ekranlaştirilişi» deb atadi, Flint esa film «Şekspir pyesalarining eng yaxşi ekranlaştirilişlaridan biri sifatida keng eʼtirof etilgan» deb taʼkidladi.
Michael Grant filmdagi bir qator tarixiy noaniqliklarni qayd etadi. Masalan, Brutning uyida imperator Adrianning byusti turibdi, holbuki u film voqealari sodir bölgan paytda hali tuğilmagan edi.
7Qiziqarli faktlar
Filmga aloqador aktyorlarning köpçiligi tarixiy filmlarda rol öynaş tajribasiga ega edi. John Gielgud…

Filmga aloqador aktyorlarning köpçiligi tarixiy filmlarda rol öynaş tajribasiga ega edi. John Gielgud 1930-yilda Old Vic teatrida Mark Antoniy rolini, keyinroq esa 1950-yilda Stratford-on-Avondagi Qirollik Şekspir teatrida Kassiy rolini ijro etgan. James Mason 1940-yilda Dublindagi Abbey teatrida Brut rolini öynagan. Decim Brut rolini ijro etgan John Hoyt bu rolni 1937-yilgi sahna versiyasida ham öynagan. Gielgud filmdan keyin 1970-yilda Qirollik milliy teatrida John Sçlesinger rahbarligida qöyilgan «Yuliy Sezar» spektaklida boş rolni ijro etgan. Unda Charlton Heston, Jason Robards va Richard Johnson[aniqlaş kerak] (Kassiy rolida) iştirok etgan. John Houseman Broadwayda işlagan va «Merkuriy» teatrida Orson Welles boş rolda bölgan spektaklni sahnalaştirgan, şuningdek, MGM kinokompaniyasi filmlarining prodyuseri bölgan. Biroq öşa paytda Welles bilan Houseman örtasida janjal çiqqan edi va şu sababli Welles bu filmdagi rolga taklif etilmagan. Yozuvçi va adabiyotşunos Pier Mariya Pasinetti (P. M. Pasinetti) suratga oliş guruhida tarixiy masalalar böyiça maslahatçi sifatida işlagan.
8Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Юлий Цезарь (фильм, 1953)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.