Kahaani

Maʼlumotlar Bollywood Hungamaʼdan olingan.

Sujoy Ghoş filmning ğoyasi bilan romançi va ssenariy muallifi Advaita Kalaga murojaat qilgan. Kala ilhomni 1999-yilda Kolkataga köçib kelgan paytdagi öz tajribasidan olgan, bu xuddi film qahramoni kabi edi. U til tösiqlari hamda metropoliyaning tartibsizligi va qaşşoqligiga qaramay, odamlarning samimiyligi uni maftun qilganini aytgan va bu film orqali aks etgan. Kala 2009-yilda yozişni boşlagan va 2010-yil fevraligaça 185 betlik ssenariyni tugatgan. Tadqiqotlari davomida u Maloy Krişna Dharning «Open Secrets: Indiaʼs Intelligence Unveiled» va V. K. Singhning «Indiaʼs External Intelligence: Secrets of Research and Analysis Wing (RAW)» kitoblarini öqigan.

Ssenariy va syujetning hammuallifi Ghoş oldingi filmi «Aladin» (2009) ning prokatini kutayotganida filmni rejalaştira boşlagan, ammo «Aladin»ga sovuq munosabat katta zarba bölgan. U «Kahaani» uçun moliyalaştiriş maqsadida bir neçta prodyuserlarga murojaat qilişga majbur bölgan, ammo uç omil tufayli rad javobini olgan va filmni suratga olişdan qaytarilgan: boş qahramon homilador ayol, yordamçi rollarda nomaʼlum bengal aktyorlari va fon sifatida Kolkata. Yash Raj Films filmni prodyuserlik qilişga tayyor edi, lekin Ghoşdan uç filmga şartnoma imzolaşni talab qildi; u bunday katta majburiyatni istamagani uçun rad etgan.

Bengal kino aktyori Prosenjit Çatterjee Ghoşni Kolkatada suratga olişga undagan. Ghoş oxir-oqibat Kolkatani bir neça sabab tufayli tanladi: rejissyorning şahar bilan tanişligi, uning zamonaviylik va eski dunyo jozibasi aralaşmasi hamda byudjet çeklovlari. Kolkata Bollivud filmlari köpinça suratga olinadigan Mumbai yoki Delidan arzonroq joy.

Ghoş intervyusida, ilgari rejissyorlik qilgan ikki filmi — «Aladin» va «Home Delivery» (2005) — kassada muvaffaqiyatsiz çiqqandan keyin «Kahaani» uning rejissyor sifatida öz örnini topişi uçun sönggi imkoniyati ekanini tan olgan. U filmning syujet burilişi tasodifan paydo bölganini ham qöşimça qilgan. Işlab çiqiş davrida u syujetning skeletini döstiga aytib bergan, dösti bir neça kundan söng uning film haqida söraş uçun qönğiroq qilgan. Dösti adaşib, syujet qismlari deb öylagan ketma-ketliklarni tasavvur qilgan va oxirgi buriliş aynan şundan kelib çiqqan.

Jyothikaning aytişiça, unga avval Vidya Bagçi rolini taklif qilişgan, ammo u rad etgan; rol oxir-oqibat Vidya Balanga ötgan. Syujet qisqaça bayoni uni qiziqtirmagani uçun Vidya rad etgan va faqat tayyor ssenariyni öqib çiqqandan keyingina fikrini özgartirgan.

Ghoş qahramonlarni iloji boriça haqiqiy qiliş uçun asosan bengal aktyorlarini tanlagan. Inspektor Satyoki «Rana» Sinha roli avval Çandan Roy Sanyalga taklif qilingan, lekin u boşqa majburiyatlari sababli rolni ololmagan. Ghoşga «The Bong Connection» (2006) filmidagi ijrosi Mumbai Academy of the Moving Image festivalida taassurot qoldirgan bengal aktyori Parambrata Çatterjee keyinçalik Kahaanida rolni olgan. Çatterjee ilgari Vidya bilan uning debyut filmi «Bhalo Theko» (2003) da birga işlagan.

Casting direktor Roşmi Banerjee Xon roli uçun Nawazuddin Siddiquini tavsiya qilgan. Siddiqui öşa paytgaça Bollivudda faqat kiçik rollarda işlagan va birinçi marta gado rolini öynamasligidan hayratlangan. Yana bir bengal aktyori Saswata Çatterjee ham yollanma qotil Bob Biswas rolini taklif qilinganda hayron qolgan. U Hind kino sanoatida bu rolga mos aktyorlar yetarli deb öylagan. U Ghoş uni bolaligidan bilişini va uning ijrosidan taassurot qoldirganini, şuning uçun Bob Biswas rolini unga bergisi kelganini aytgan.

Ghoş Bollivudning maşhur aktyorini tanlaş odatiga qarşi çiqqan. U Vidyaning eri rolini bengal aktyori Abir Çatterjeega bergan. Ghoşning aytişiça, uning oldingi ikki muvaffaqiyatsiz filmidan keyin maşhur bollivud aktyorlari u bilan işlaşni istamagan. Şuningdek, u tanilgan aktyordan köproq ekran vaqti kutiladi deb öylagan. Indraneil Sengupta va Kharaj Mukherjee kabi boşqa bir qança bengal kino va televideniye aktyorlari yordamçi rollarga jalb qilingan.

Suratga oliş boşlanişidan oldin Vidya iloji boriça haqiqiy homilador köriniş uçun sunʼiy qorin kiyib yurişni boşlagan. Yangiliklar xabarlariga köra, u şifokorlar va homilador ayollar bilan uçraşib, homilador ayolning odatiy turmuş tarzi va nozikliklari haqida bilib olgan hamda homilador ayollar rioya qiladigan qoidalar va xurofotlar röyxatini tuzgan. Vidya talabalik yillarida döstlari oldida tik turib sahna çiqişlarida köpinça homilador ayollarga taqlid qilganini, bu tajriba esa suratga oliş vaqtida unga yordam berganini aytgan.

Saswata Çatterjeega qotil Bob Biswas personaji haqida maʼlumot berayotganda Ghoş «Binito Bob» (yaʼni «muloyim Bob») iborasini işlatgan, bu Bobning odobli xulq-atvorini aniq ifodalagan. Keyingi muhokamalar natijasida unga qorin va kal joy qöşildi. Çatterjee öziga xos odat ixtiro qilgan: barmoq tirnoqlarini bir-biriga işqalaş, çunki baʼzi hindlar bu soçlar tökilişining oldini oladi deb işonadi. Bu odat tomoşabinlar tomonidan qayd etilgan va maqtovga sazovor bölgan. Ghoş muxlislarning Bob Biswasni kult qahramon sifatida kutib olişidan hayratda qolgan. U Çatterjee tomonidan Bob Biswasning ataylab oddiyligi şunçalik işonarli ifodalanganini, şuning uçun tomoşabinlar Bobni istalgan vaqtda va istalgan joyda yonlarida kutişlari mumkinligini taʼkidlagan.

Parambrata Çatterjee intervyuda özini Rana personaji bilan boğlamasligini aytgan, çunki uning öz şahar tarbiyasi va Rananing qişloq kelib çiqişi örtasida farq bor edi. Çatterjee rolga tayyorgarlik köriş uçun politsiya bölimlariga taşrif buyurgan va «ularning ishi, fikrlaş tarzi va boşqa tegişli masalalari» böyiça tadqiqot ötkazgan. Xon personaji şafqatsiz, mağrur va sökinişga moyil, öz xatti-harakatlarining hissiy yoki ijtimoiy oqibatlariga parvo qilmaydigan politsiyaçi sifatida tasavvur qilingan. Siddiqui bu rolni taklif qilinganidan hayratda qolgani va personaj uçun kerak bölgan mağrurlikni qanday ijro etişni öylaganini aytgan. Ghoş Xonni ozğin jismoniy tuzilişga ega, ammo ruhan kuçli, sodiq va vatanparvar qilib qurgan. Xon yuqori rasmiy lavozimiga qaramay, arzon sigaret markasini (Gold Flake) çekadi; Siddiqui ham Bollivudda kuraş davrida va undan keyin ham uşbu markani çekkan.

Film Kolkata köçalarida suratga olingan, bu yerda Ghoş eʼtiborni tortmaslik uçun köpinça gerilla-kinematografiya usulidan (tomoşabinlarga oldindan heç narsa aytmasdan, haqiqiy joylarda suratga oliş) foydalangan. Oldin Kolkatada hujjatli filmlarni suratga olişda boşqalarga yordam bergan operator Setu, köpçilik hind filmlaridan farqli ölaroq, «Kahaani»ning katta qismi sunʼiy yoruğliksiz suratga olinganini aytgan. Film 64 kun davomida suratga olingan va bu vaqt 2010-yilgi Durga Puja bayramiga töğri kelgan. Kolkatadagi suratga oliş joylari orasida Kalighat metro bekati, Nonapukur tramvay deposi, Kumartuli, Howrah köprigi, Victoria Memorial, Şimoliy Kolkatadagi eski uylar va boşqalar bor. Film çöqqisi, yaʼni Durga Pujaning oxirgi kuni bölgan Vijayadaşami keçasida sodir böladigan sahna, Kolkataning Ballygunge mahallasida Barowari (jamoat tomonidan taşkil etilgan) Durga Puja tantanasi hududida suratga olingan. Çöqqidagi olomonning köpçiligi aktyor emas edi. Baʼzi aktyorlar olomon orasida sindoor khela öyinida qatnaşgan — ularning vazifasi kamera burçaklarini qadrlaş va şunga muvofiq Vidyaning yuziga sindoor (qizil böyoq) surtiş edi, şunda uning köziga sindoor tasodifan tuşmasligi kerak edi.

Ghoş qahramon yaşaydigan mehmonxonani 2010-yil aprel oyida qöşni mehmonxonaga taşrifi paytida körib tanlagan. U uni 10 kunga ₹40,000 (US$420) evaziga band qilgan va mehmonxona xodimlaridan suratga oliş jadvalini sir tutişlarini söragan. Köçaga qaragan derazali xonani tanlab, u derazalardagi zamonaviy panjaralarni eski yoğoç panjaralarga almaştirib, xonani baʼzi notekis doğlar bilan böyab, uni eski körinişga keltirgan.

«Işqiya» (2010), «No One Killed Jessica» (2011) va «The Dirty Picture» (2011) dan keyin «Kahaani» Vidyaning ayollarga qaratilgan törtinçi filmi böldi, u kuçli ayol rollarini anʼanaviy bölmagan tarzda ijro etgani uçun keng maqtovga sazovor böldi. Zee News maʼlumotiga köra, «Kahaani» «rollarning almaşinuvi, stereotiplarning buzilişi, klişelarning teskari aylantirilişi, ayolning sayohati va erkaklar hukmronlik qiladigan jamiyat ruhiy muhitida u özi uçun qanday örin topişi» haqidagi ayollar filmidir. The Indian Express gazetasining Trişa Gupta ham filmda feminist mavzularni topadi. Ghoş uçun loyihasining bir jihati «onalik örganiş»dir; ona bolasini himoya qiliş instinkti uni syujetni işlab çiqişga ilhomlantirgan.

Takrorlanuvçi mavzu — Rana va Vidya örtasidagi bir zumlik romantik işora. Ghoş bu nozik romantikani filmdagi «eng progressiv narsa» deb atagan — bu erkakning homilador ayolga oşiq bölişi mumkinligi haqidagi fikr. Rejissyor yigitning dastlab «uning közida tom maʼnoda qahramon bölgan odamga» maftun bölganini, çunki Rana Vidyaning kompyuter mahoratiga qoyil qolganini tuşuntirgan. Asta-sekin maftun bölgan yigit uni himoya qilişga intiladigan holatga ötadi.

Baʼzi tanqidçilar asosiy qahramon Kolkataning özi ekanini taʼkidlaydi, u «iliq, hamdard aholiga töla». Rediff.com şarhida rejissyor şaharga «sokin, ammo samimiy hurmat» bajargani aytiladi: unda «sariq taksilar, bepoyon tramvaylar, tiqilinç harakat, böğuvçi metrolar, buzilgan ğişt uylar, torayib boruvçi xiyobonlar, rajnigandhalar, lal paad sarilar, qaynoq luçilar» kabi tasvirlar aks etgan. Tanqidçining fikriça, «Kahaani» Bollivud filmlarida odatda işlatiladigan Kolkata madaniyatining klişelariga — «O-ga urğu beruvçi şevaga», dramatik «konxa» qobiqlari öyiniga, «rasgulla/mişti doi» ortiqçaliklariga tayanmagan. Rejissyor Kolkatani filmning «markaziy personajiga» aylanganini tan oladi. Gulf Times uçun yozgan Gautaman Bhaskaran filmda Kolkata tasvirlari silliqlaştirilganini taʼkidlaydi; taniqli bengal rejissyori Srijit Mukherji esa «Kahaani»dagi şahar tasviri şahar haqidagi «Lonely Planet» ekzotikasiga öxşaşligini taʼkidlaydi. The Telegraph gazetasining Uddalak Mukherjee «Kahaani»dagi Kolkata sunʼiy va çuqur tahdidli mavjudlikka ega emasligini tuşuntiradi. Mukherjeening fikriça, şaharning tasviri Satyajit Rayning «Kalkutta trilogiyasi» darajasiga heç qaçon yetmaydi, u yerda «qon tökilişi, oçközlik va buzuqlik tufayli ... Kalkutta ... orzular, istaklar va umidlarning joyi bölsa-da, qaytarib bölmas tarzda tartibsizlik, xavotir va axloqiy inqirozga tuşib qoladi, öz aholisini ham özi bilan tortib ketadi».

Kuzgi bayram bölgan Durga Puja, yaʼni maʼbuda Durgaga siğiniş bayrami, syujetda muhim rol öynaydi. Maʼbuda Durganing jin Mahişasurani öldiriş uçun har yili qaytişi filmning oxirida işora qilinadi. The Telegraph gazetasining Uddalak Mukherjee fikriça, «but-sanamlar, çömdiriş marosimlari, pandallar, hatto qizil çegarali oq sarilar kiygan ayollar butun guruhi bilan Durga Puja filmning ... vizual estetikasining markazidir». Rediff.com şarhida Kolkatadagi bayram tasviri, şahar Durga Puja nişonlaşi bilan maşhur ekani uçun, maqtalgan.

Ghoş Rayning filmlariga işoralarni tan oladi. Bir sahnada Vidya mehmonxona menejeridan nega issiq suv yöqligini söraydi, garçi belgida «oqar issiq suv» deb yozilgan bölsa-da. Menejer belgi uning yugurdagi bola uçun yozilganini tuşuntiradi, u kerak bölganda çoynakda issiq suv olib keladi. Bu Rayning «Joi Baba Felunath» (1979) filmidagi öxşaş sahnaga işora qiladi. The Telegraph bilan intervyusida Ghoş aytadiki, Vidyaning mehmonxona xonasida derazadan taşqariga qarab, derazadan derazaga ötişi Rayning «Çarulata» (1964) filmini eslatadi, u yerda aktrisa Madhabi Mukherjee derazalar pardalari orqali taşqi dunyoga qaragan. U, şuningdek, Kolkatani yoritgani bilan maşhur bölgan boşqa Ray filmi «Mahanagar» (1963) taʼsirini ham tan oladi. Rejissyorning aytişiça, Vidya va politsiyaçi Rana örtasidagi murakkab hissiy munosabatlarni rejalaştirişda u Rayning «Nayak» (1966) filmidagi ayrim sahnalardan ilhomlangan, ayniqsa Rananing Vidya oldidagi hayratini. Ghoş Rayning «Aranyer Dinratri» (1970) filmidan ilhomlanganini ham bildiradi, u yerda Ray «tomoşabin tört yigitning maşinasi içida doim bölişini xohlagan. Şuning uçun kamera heç qaçon maşinani tark etmaydi». Ghoş xuddi şunday sahnani suratga olgan, tomoşabin «Vidyaning yöl hamrohi kabi» bölişini umid qilgan.

Ray filmlaridan taşqari, Ghoş 1970 va 1980-yillarning «vizual jihatdan yorqin» deb ataydigan filmlari, masalan, «Deewaar» (1975) dan ham ilhomlanganini tan oladi. Tanqidçilar «Kahaani»ning soxta homiladorlik burilişini 2004-yilgi amerikalik psixologik triller «Taking Lives» bilan soliştirgan. Syujet sirining yetişmayotgan qismlarini tuşuntiradigan oxirgi ketma-ketliklar «The Usual Suspects» (1995) bilan taqqoslangan. Ghoş yozişiça, filmga Bengal maktabi rassomi Gaganendranath Tagorening taxminan 1915-yildagi «Pratima Visarjan» akvarelining rang sxemasi kuçli taʼsir körsatgan.

Film skorini Clinton Cerejo yaratgan, saundtrek albomini esa Vişal–Şekhar tuzgan; filmning olti qöşiğining matnlarini Vişal Dadlani, Anvita Dutt va Sandeep Srivastava yozgan. Fonda R. D. Burmanning bir qança hind va bengal kompozitsiyalari işlatilgan. Album 2012-yil 13-fevralda çiqdi va keyinçalik 2012-yil örtalaridan boşlab raqamli musiqa platformasi Apple iTunes Indiada taqdim etildi. Saundtrek ijobiy şarhlarga sazovor böldi va bengal hamda hind matnlarining uyğunligi uçun maqtaldi.

«Kahaani»ning birinçi poster taqdimoti 2011-yil 2-dekabrda, rasmiy treyler esa 2012-yil 5-yanvarda bölib ötdi. Homilador Vidya Balanni tasvirlagan va romantik elementlardan xoli poster yaxşi qabul qilindi. Rejissyorning oldingi kassadagi muvaffaqiyatsizliklari tufayli tanqidçilarning kutişlari past edi. Vidya filmni tarğib qiliş uçun sunʼiy qorin bilan jamoatçilik oldiga çiqdi, temir yöl vokzallari, avtobus bekatlari va bozorlarda odamlar orasida yurdi. U köpinça ekrandagi yöqolgan erining eskizini kötarib yurdi va odamlardan uni topişda yordam berişni söradi. Ijtimoiy tarmoq sayti Ibibo.com «The Great Indian Parking Wars» nomli onlayn öyin işlab çiqdi, unda öyinçilar Vidyaning taksisini köçaga park qilişlari kerak edi; öyin yaxşi qabul qilindi va 10 kun içida 50,000 körişga erişdi.

2012-yil 5-martda, çiqişdan oldin, Kolkata metro maʼmuriyati Vidya bir odam tomonidan poezd kelayotganda relsga itarib yuboriladigan sahnaga eʼtiroz bildirdi. Ular bu sahnani olib taşlaşni söradilar, çunki u odamlarga oldingi öz joniga qasd qiliş holatlarini eslatadi, bu esa temir yöl obrösiga putur yetkazgan edi. Filmçilar sahnani hokimiyat vakillariga namoyiş qilib, filmdagi heç narsa metro obrösiga taʼsir qilmaydi yoki odamlarni öz joniga qasd qilişga undamaydi, deb tuşuntirdilar. Işontirilgan mansabdorlar eʼtirozlarini qaytarib oldilar va sahna saqlab qolindi, biroq treylerlardan olib taşlandi.

«Kahaani» Xalqaro xotin-qizlar kunidan bir kun keyin, 2012-yil 9-martda çiqdi. U butun dunyo böyiça 1100 ekranda namoyiş etildi. CNN-IBN xabar berişiça, «Kahaani» «The Dirty Picture»dan oldin tayyor bölsa-da, tarqatuvçilar çiqişni keçiktirgan, çunki Vidyaning homilador ayol rolidan keyin «seksual sirena» (The Dirty Picture) rolini ijro etişi yaxşi qabul qilinmasligidan qörqişgan. STAR TV filmni translyatsiya qiliş uçun eksklyuziv huquqni ₹80 million (US$830,000) evaziga sotib olgan; bu Hindistonda ayol markazli film uçun tölangan eng yuqori narx bölgan. Filmning hind televideniyedagi premyerasi 2012-yil 3-iyunda Star India kanali Movies OK orqali bölib ötdi. Filmning DVDsi 2012-yil 17-mayda barça mintaqalarda NTSC formatida bitta diskli töplam sifatida çiqdi. Şemaroo Entertainment tomonidan tarqatilgan DVDda qöşimça materiallar, jumladan, suratga oliş ortidagi kadrlar, kinoteatrda çiqqandan keyingi bayram tantanalari videolari va filmdagi qöşiqlarning videoklipleri bor edi. VCD va Blu-ray versiyalari ham şu vaqtda çiqarildi. Film Netflixʼda ham mavjud.

«Kahaani» tanqidçilar tomonidan yuksak baholandi. Şarhlarni yiğuvçi Review Gang maʼlumotiga köra, professional tanqidçilarning şarhlari asosida film 10 balldan 7,5 ball oldi. Ijobiy şarhlardan taşqari, oğizdan-oğizga tarqalgan yaxşi reklama ham uning maşhurligida rol öynadi. The Telegraph filmni «manipulyatsiyani "ajoyib hikoya" niqobi ostida yaşiruvçi, ongni çalğitadigan aralaş» deb atadi. Bollywood Hungamaʼdan Taran Adarş filmga 5 balldan 4 ball qöydi va Vidyaning aktyorligini maqtadi. The Times of India yozdi: «Yana bir bor, "homilador" Vidya, ajablanarlisi, köpçilik qahramonlarga qaraganda köproq "erkaklar bezaklarini" namoyiş etadi». Rediff, Indo Asian News Service, CNN-IBN, Zee News, Hindustan Times va The Hindu şarhlari bir ovozdan ijobiy bölib, ssenariy, rejissura, operatorlik va aktyorlikni filmning kuçli tomonlari sifatida taʼkidladi. Taniqli kino aktrisasi va bir neça Milliy mukofot sovrindori Şabana Azmi Vidyaning ijrosini maqtab dedi: «Aktyor sifatida men uning butun film davomida töğri harakat qilayotganini kördim. Uning ijrosida bitta ham sunʼiy ohang yöq edi». Varietyʼning şarhlovçisi Russell Edwards aktyorlarni, operatorlikni va rejissurani maqtadi va baʼzi nosozliklarga qaramay, «ustalik bilan yozilgan triller ... tezlik va işonçlilikni saqlab qoladi» deb yozdi.

Köplab tanqidçilar filmning çöqqisini va ayrim xususiyatlarini tanqid qilib, ular filmning umumiy uslubidan çetga çiqqanini taʼkidladilar. CNN-IBNʼdan Rituparna Çatterjee film çöqqisi «katta tösiq» bölganini yozdi va tuşuntirdi: «Şu nuqtadagi şafqatsiz buriliş yetarliça taʼkidlanmadi ... Undan keyin köz yoşli sahna keladi ... nima uçun u şunday qilayotgani haqidagi uzr söraş tuşuntirişi. Uning harakatini oqlaş hind axloqini xuşnud qilişga urinişdek tuyuladi». The Outlook şarhida qayd etilişiça: «Baʼzan "Kahaani" juda aqlli, boşqa safar esa kompyuter xakerligi va IB operatsiyalarini tasvirlaşda, terrorçilik yönalişining kulgili va ortiqça başoratli Durga Puja muhitida mifologik boğlaniş uçun-chi gapirmasa ham, juda oddiy». Unda yana qayd etilişiça, oxirida sabablarning «qoşiqda ovqat beriş» uslubida tuşuntirilişi intrigani pasaytiradi. Yahoo! India şarhida Durga metaforasi oxirida majburiy körinişi va film bengal stereotiplariga haddan taşqari berilib ketgani taʼkidlangan. Gulf Timesʼdagi şarhida Gautaman Bhaskaran baʼzan qölda olingan suratga oliş «sirli tergovçi va politsiyaçilar köpligi bilan syujet kabi zerikarli» ekanini yozgan.