Kaithi

«Maanagaram» (2017) filmi muvaffaqiyatidan söng rejissyor Lokeş Kanagaraj bir neça işlab çiqariş kompaniyalarining takliflarini rad etgan edi, çunki u «ketma-ket loyihalarni imzolaş orqali sohada dolzarb bölib qoliş bosimiga böysunmoqçi emas edi». Şunga qaramay, u «Maanagaram» prodyuserlari S. R. Prakaş Babu va S. R. Prabhu «Dream Warrior Pictures» kompaniyasi ostida unga topşirilgan loyihani amalga oşiriş uçun allaqaçon tayinlangan edi, şu sababli u ssenariy işlab çiqiş uçun tadqiqotlarni boşladi. Biroq loyiha amalga oşmadi, çunki tadqiqot işlariga köproq vaqt kerak edi. Lokeş boşqa ssenariy ustida işlay boşladi, lekin u ham töxtatildi. U ozodlikka çiqqan mahbus haqidagi yangilik maqolasiga duç keldi, bu uning eʼtiborini darhol tortdi va u şu asosda ssenariy ustida işlaşga qaror qildi.

Lokeş avvalgi filmini körib çiqdi; u 48 soat davomida voqea bölib ötadigan film edi. Şundan söng u «Kaithi» ssenariysini işlab çiqdi. Unda asosan bitta tun davomida voqealar böladi; personajlar, syujet va muhit qisqa vaqt doirasida rivojlanadi, lekin boşqa janrda — jangari janrda. Oxir-oqibat u 45 sahifadan iborat yakuniy variantni tayyorladi va uni Prabhuning ofisiga yubordi. Lokeş «ssenariyning hajmini körib, u meni hayron qoldirdi» deb his qilgan. Filmda ayol boş qahramon ham, qöşiqlar ham yöq edi, bu tamil kinosi uçun noodatiy hol edi; Lokeş özi «tijorat filmida qahramon ayol yoki qöşiq bölmasligi tösiq emas» deb taʼkidlagan. 1980-yillarda tanilgan kinoişlab çiqariş kompaniyasi «Vivekananda Pictures» ham loyihada hamkor prodyuser va tarqatuvçi sifatida iştirok etdi; prodyuser Tiruppur Vivek edi. Bu kompaniyaning ikki ön yildan keyin kinoişlab çiqarişga qaytişi edi.

Lokeş ssenariy dastlab boş rol uçun Mansoor Ali Xonni nazarda tutib yozilganini aytgan. Biroq yoziş jarayonida boş qahramon obrazi kattalaşib, maşhur aktyorni talab qilgan va bu filmning kölamini oşirgan. Keyinçalik Prabhu Karthiga syujetning qisqaça mazmunini aytib bergan; Karthi öşa paytda özi suratga olinayotgan «Theeran Adhigaaram Ondru» filmi bilan band edi, lekin unda qiziqiş uyğotgan edi. Lokeş ssenariyni taniştirgandan söng, u darhol filmda işlaşga rozi bölgan. «The Hindu» gazetasining muxbiri Srivatsan S. bilan suhbatida Lokeş film «qöşiqlar va ayol boş qahramonga ega emasligi sababli, odamlar uning ikki soatdan kam bölişini taxmin qilişdi. Mana, ular şunday şaroitlangan» deb aytgan. «Butun film bitta tun davomida bölib ötadi, lekin uni şu belgilangan vaqt içida hikoya qiliş kerak edi».

Karthi qöşilganidan söng Lokeş filmni kengaytirmoqçi böldi; natijada Karthining talabiga köra, uning «Kaatrin Mozhi» (2018) filmidagi işini yuqori baholagani uçun Pon Parthiban qöşimça ssenariy va dialoglarni yoziş uçun yollandi. Film 2018-yil 12-dekabrda rasmiy ravişda eʼlon qilindi. Texnik guruh ham eʼlon qilindi: kompozitor sifatida Sam C. S., operator sifatida Sathyan Sooryan, montajçi sifatida Lokeşning «Maanagaram» filmida işlagan Philomin Raj, jang sahnalari rejissyorlari sifatida esa Anbariv dueti qöşildi. 2019-yil martida filmning birinçi körinişi taqdim etildi va şu bilan birga film nomi «Kaithi» ekanligi maʼlum qilindi.

Karthi Dilli rolini ijro etadi; bu ozodlikka çiqqan mahkum bölib, uning personaji «jismonan va ruhan talabçan» edi. U şunday degan: «Bu men hali qilmagan narsa bölişi mumkin, özim uçun çaqiriqqa aylantirişim mumkin bölgan narsa yoki tomoşabin sifatida körişni istagan film [...] Va öşa kulminatsion sahnada biz hammamiz mukammal bölgan, eng yaxşimizni berayotgan holatda edik. Biz haqiqatan ham oila bölib qolgandek his qildik. Aktyor sifatida bu juda ajoyib makon. Bu deyarli odatga aylanadi».

Lokeş filmda personajlarning orqa fonini körsatilmaganini, lekin ular bilan tomoşabin örtasida aloqa örnatilganini aytgan. U buni «The Indian Express» gazetasiga bergan intervyusida yana bir bor taʼkidlab, şunday degan: «Men filmga hissa qöşadigan hatto ahamiyatsiz personajlarga ham eʼtibor beraman. Narain va Dheenadan tortib Hareeş Peradi va Harish Uthamangaça — har bir personajning roli muhim edi. Ular özlarining noyob ovozi va dialog ijrosi uçun tanlangan edi».

Narain inspektor Bejoy rolini ijro etdi; uni Karthining iltimosiga köra aynan şu rolga tanlaşgan edi. U öz rolini «qiziqarli» deb atagan va u 2008-yildagi «Anjathe» filmidagi rolga öxşaş ekanini aytgan. Jorj Meriyan ijro etgan konstebl Napoleon personaji Lokeş tomonidan öşa paytgaça yozgan «eng halol rollardan biri» deb hisoblangan. Anbu asosiy antagonist roli uçun Arjun Das tanlandi, çunki Lokeşning fikriça, unda bu personaj uçun zarur bölgan kuçli ovoz bor edi.

Asosiy suratga oliş 2018-yil 13-dekabrda, filmning rasmiy eʼlon qilinganidan bir kun keyin boşlandi. Filmning birinçi bosqiçi dekabr örtalarida Çennayda boşlandi va 15 kundan kam vaqt içida tugatildi. Jamoa 2019-yil 4-yanvarda Tenkasida ikkinçi bosqiçni boşladi. Filmning asosiy qismlari Tirunelveli atrofida ham suratga olindi. Syujet, yakuniy sahnadan taşqari, asosan bitta tun davomida bölib ötadi.

Narain baʼzi tryuk sahnalarni suratga olişda qiyinçiliklarga duç kelgan. U bir qöli osilgan holda qiyalik böylab yuguriş sahnasi «xavfli va diqqatni talab qiladigan» bölganini aytgan: «Qiyalikdan pastga yugurganda özimni töğri muvozanatlay olmasdim. Osilgan qöl bilan tryuklarni birinçi marta bajarayotganim uçun, quviş va kuraş sahnalaridagi zarbalar, yiqilişlarni bajariş katta mahorat va töğri baho berişni talab qildi». Boşqa sahnada Narainga «verandadan çiqib, basseyn yonidan ötib, töxtamasdan yuguriş, faqat belgilangan joyda töxtaş» buyurilgan. U eslab: «Lekin basseyn yonidan yugurib ötganimda, beton ustidagi silliq suv doğiga qoqilib ketdim. Bir qölim osilgan bölgani uçun yiqilişni töxtatiş uçun muvozanatni saqlay olmadim va yuzim bilan yiqildim, yelka va kökragim zarbani oldi [...] Basseyn atrofidagi beton qattiq bölgani uçun omon qolganimni his qildim». Lekin u tört oy davomida yelka oğriğidan aziyat çekdi.

Karthi filmning bir sahnasida yuk maşinasini haydaşni örgangan. U avval yuk maşinasini haydamagani uçun bu «ança qiyin» bölganini his qilgan. Lokeş ayrim sahnalar, xususan kulminatsion sahnalar haqida gapirib, şunday degan: «Kino — bu tomoşabinni hamma narsa haqiqiy ekaniga işontiriş haqida. Şuning uçun men kulminatsiya qismidagi bir neça katta hajmdagi janglarga qarşi emasman. Har bir jangning öz orqa fonida ildizi bor edi va syujetdan uzoqlaşmagan edi. Men faqat qahramonlarim haqiqiy körinişda harakat qilişini va gapirişini xohlaganman». Asosiy suratga oliş 2019-yil 9-mayda yakunlangan. Köplab manbalar filmning 62 kun içida suratga olinganini daʼvo qilgan bölsa-da, Lokeş va Karthi özlari filmni suratga oliş uçun taxminan 36–45 kun ketganini aytgan.

Şarhlovçilar filmning «Assault on Precinct 13» (1976) va «Con Air» (1997) filmlariga öxşaşligini qayd etişgan. Biroq Lokeş «The Hindu» gazetasiga bergan Srivatsanning intervyusida «Die Hard» (1988) va «Virumaandi» (2004) filmlari «Kaithi» uçun qöşimça manba bölganini aytgan. Dilli personaji va uning qiyofasi ham «Virumaandi»da Kamal Haasan ijro etgan nomli qahramondan olingan. Pon Parthiban ham intervyusida şunday degan va tomoşabinlar ikki qahramonning xotinlari haqida gapiradigan sahnalarni soliştirişi kerakligini, şunda ular örtasidagi ruhiy yaqinlikni seziş mumkinligini taʼkidlagan. Parthiban esa «“Virumaandi”dagi dialog yanada gözal» deb javob bergan.

Butun voqeaning bir tunda sodir bölişi sahnasi ham Martin Skorsese va Kventin Tarantino rejissyorlarining filmografiyasidan ilhomlangan. Lokeş «qoronğida suratga olingan filmlar kam baholanadi va yoritiş jihatidan katta imkoniyatlar beradi» deb hisoblagan. U «Die Hard» filmidagi garovga oliş sahnasini misol qilib keltirgan, u yerda «qoronğilik muhitni juda atmosferali qilgan» va u şunday xulosaga kelgan: «Bir maʼnoda bu film öşa vaziyatning teskarisi edi, bu yerda yomon odamlar qamal ostidagi politsiya bölimida qamalib qolişadi». Anbariv dueti işlab çiqqan, Karthi harakatlanayotgan yuk maşinasida xavfli trykalarni bajarişi kerak bölgan kulminatsiyadan oldingi jang sahnasini yaratişda u «Naan Mahaan Alla» (2010) filmining tryuk sahnalarini mezon sifatida keltirgan.

Asl musiqiy fonni Sam C. S. yaratgan. Filmda qöşiqlar bölmasa-da, fon musiqasiga ovozli törtta trek kiritilgan; bulardan biri «Neel Iravil» nomli qöşiq filmning teaserida ijro etilgan. «The Hindu» bilan suhbatda Sam Lokeşning Amerika filmlaridan musiqiy işoralar berganini va ularni film musiqasiga kiritişni xohlaganini eslagan. U «Qoronği ritsar» (2008) filmini özi yaratgan mavzulardan biriga misol qilib keltirgan.

Teaserda eşitilgan «metall jaranglaş» ovozidan iborat musiqa mavzulardan biri bölib, u Dillining qamoqxonadagi ötmişiga işora qilgan; bu mavzu davomida asosiy mavzu sifatida işlatiladi. 17 trekdan iborat asl saundtrek filmning çiqqanidan deyarli bir oy ötib, 2019-yil 22-noyabrda çiqarilgan. Qöşiqlar matnini va ijrosini Sam va Şaranya Gopinath yozgan va ijro etgan; Şaranya bir neça versiyani inglizça reppda ijro etgan. Musiqa tanqidçilar tomonidan ijobiy qabul qilingan: «Sify» Samni filmning «yana bir jim qahramoni» deb atagan, «DT Next» muxbiri Kauşik Rajaraman esa Samning fon musiqasi «“Vikram Vedha”dagi mavzu musiqasi darajasida» ekanini yozgan.

«Kaithi» dastlab 2019-yil iyul örtalarida çiqişi rejalaştirilgan edi, lekin postprodyuser keçikişlari tufayli reliz 27-sentabrga köçirildi. Reliz yana oktyabrga surildi va oxir-oqibat Diwali bayrami davrida (2019-yil 27-oktyabr) çiqişga qaror qilindi. Reliz Vijay iştirokidagi «Bigil» (2019) filmi bilan bir vaqtga töğri keldi. Rejalaştirilgan relizdan bir hafta oldin işlab çiqaruvçilar relizni Diwali bayramidan oldin, 2019-yil 25-oktyabrga belgiladi. Film oktyabr örtalarida Markaziy kino sertifikatsiya kengaşi (CBFC) tomonidan tasdiqlangan. U şuningdek telugu tiliga dublyaj qilinib «Khaidi» nomi bilan ham çiqarilgan.

Rejalaştirilgan relizdan oldin Tamil Nadu hukumati kinoteatrlar tomonidan çiptalar narxi oşirilişi tufayli uşbu film va «Bigil» uçun ertalabki seanslar ötkazişga ruxsat bermadi. «Kaithi» «Bigil»ning raqobatiga qaramay, Tamil Nadudagi 250 dan ortiq ekranda çiqarildi. Film dunyo böyiça 1400 ekranda namoyiş etildi: Andhra-Pradeş va Telanganada 330 dan ortiq ekran, Keralada 75 ekran, Karnatakada 100 ekran, Hindistonning boşqa hududlarida 125 ekran va çet eldagi markazlarda 400 ekran. Filmga ijobiy munosabat tufayli ikkinçi haftada seanslar soni Tamil Nadudagi 250 ekrandan 350 ekrangaça oşirildi.

Muvaffaqiyatli namoyişdan söng «Hotstar» raqamli striming xizmati filmni relizdan bir oy ötib, 2019-yil 25-noyabrda namoyiş etdi. Bu kinoteatrlarga taşrif buyuruvçilar sonini kamaytirişi mumkin bölgan erta raqamli premyera sababli körgazmaçilar va tarqatuvçilar tomonidan tanqid qilindi. Prodyuser S. R. Prabhu kinoteatr va striming namoyişlari orasidagi 30 kunlik oraliq piratlik xavfi tufayli bölganini aytgan bölsa-da, köplab kinoteatr egalari bunga qarşi çiqqan. «PVR», «INOX» va «AGS» kabi yirik multipleks zanjirlari filmning raqamli premyerasidan söng uni namoyiş etişni töxtatgan. Şunga qaramay, film 2019-yil 13-dekabrda 50 kunlik kinoteatr namoyişini yakunlagan.

Sunʼiy yöldoş huquqlarini «Star Vijay» sotib olgan. «Kaithi» 2020-yil 9–15-avgust kunlari ötkazilgan Toronto xalqaro hind film festivali (IIFFT) dasturiga tanlangan. 2021-yil noyabrda filmning Yaponiyada kinoteatrlarda çiqişini işlab çiqaruvçilar tasdiqlagan, çunki yapon tarqatuvçilaridan biri filmni mamlakatda namoyiş etişga qiziqiş bildirgan. Dastlabki kelişuv imzolangaç, işlab çiqaruvçilar film Yaponiyada «Kaithi Dilli» nomi bilan çiqarilişini va 2021-yil 19-noyabrdan namoyiş etilişini eʼlon qilgan. Film 2022-yil 10-martda rus tilidagi dublyaj bilan Rossiyada çiqarilişi rejalaştirilgan edi, lekin oxir-oqibat 2022-yil 19-mayda Rossiyaning 297 şahrida 121 dan ortiq kinoteatrda çiqarildi.

«Aha» platformasi filmni sotib olgandan söng, telugu tilidagi «Khaidi» 2020-yil 15-fevralda faqat uşbu platformada premyerasi bölib ötdi.

Reliz qilingan birinçi kunida film «Bigil» bilan raqobatlaşişiga qaramay, birinçi kunida 3,5 krore (360 000 AQŞ dollari) yiğdi. Çennay şahri kassasidan birinçi kuni 40 lakh (42 000 AQŞ dollari) tuşdi. Film ikkinçi kuni taxminan 2,8 krore (290 000 AQŞ dollari), uçinçi kuni esa taxminan 4,7 krore (490 000 AQŞ dollari) yiğdi; birinçi uç kunlik dam oliş kunlarida taxminiy tuşum 11 krorega (1,1 million AQŞ dollari) yetdi, şundan 1,07 krore (110 000 AQŞ dollari) faqat Çennaydan tuşgan. Birinçi hafta yakunida film kassada taxminan 25 krore (2,6 million AQŞ dollari) yiğdi. «International Business Times» naşri filmning dastlabki 10 kunida dunyo böyiça 70 krore (7,3 million AQŞ dollari) yiğganini eʼlon qilgan: şundan 35 krore (3,6 million AQŞ dollari) Tamil Nadudan, 5,5 krore (570 000 AQŞ dollari) Keraladan, Andhra-Pradeş va Telanganadan deyarli 10 krore (1,0 million AQŞ dollari), Karnatakadan esa 7 krordan ortiq (730 000 AQŞ dollari) tuşgan. Film çet el bozorlaridan yana 13 krore (1,3 million AQŞ dollari) yiğgan.

Seanslar sonining köpayişi sababli ikkinçi haftada film tuşumi oşdi va 12 kun davomida dunyo böyiça 83,4 krore (13 million AQŞ dollari) yiğdi. 2019-yil 12-noyabrda işlab çiqaruvçilar filmning dunyo böyiça 100 krore (15,59 million AQŞ dollari) yiğganini rasman eʼlon qildi va şu bilan Karthining 100 krorelik çegarani birinçi bölib kesib ötgan filmi böldi. Film Tamil Nadudan 56,5 krore (5,9 million AQŞ dollari), Andhra-Pradeş va Telanganadan 15,1 krore (1,6 million AQŞ dollari), Keraladan 6,2 krore (640 000 AQŞ dollari), Karnatakadan 7,43 krore (770 000 AQŞ dollari) va mamlakatning qolgan hududlaridan 1,87 krore (190 000 AQŞ dollari) yiğgan. Filmning yakuniy tuşumi 105 krore (11 million AQŞ dollari) bölib, sof tuşum 74,5 krore (7,7 million AQŞ dollari) bölgan.

«Kaithi» tanqidçilar tomonidan keng eʼtirof etilgan. Rotten Tomatoes şarhlar agregatori saytida 7 nafar tanqidçining şarhlarining 100 foizi ijobiy bölib, örtaça reyting 7/10 ni taşkil etdi. Tanqidiy qabul tufayli film «The Indian Express», «Film Companion South», «Hindustan Times», «Sify», «Firstpost» va «India Today» kabi bir qator naşrlarning yil yakuni röyxatlarida 2019-yilning eng yaxşi tamil filmlari qatoriga kiritilgan.

«Keskin va taʼsirçan darajada suratga olingan jangari triller» deb taʼriflagan M. Suganth «The Times of India» uçun yozgan şarhida 5 yulduzdan 4,5 yulduz qöygan va «Lokeş Kanagaraj bizga tamil kinosida odatiy bölgan qöşiqlar va romantikasiz, haşamatsiz sof janr filmini taqdim etadi» deb yozgan. U film öz janri uçun «ortiqça çözilgan», baʼzi jang bloklari haddan taşqari köp ekanidan taşvişlansa-da, «biz jang kutib kelgan ekanmiz, bu haqda köp şikoyat qila olmaymiz» degan xulosaga kelgan. «India Today» muxbiri Janani K. beş yulduzdan tört yulduz qöyib, «“Kaithi” kinematografiyaning eng yaxşi namunasini körsatadigan film» deb yozgan va Karthining ijrosini «ajoyib va tabiiy» deb baholagan, şu bilan birga uni «mahbus oğir paytni boşidan keçirayotganini aniq tasavvur qiliş mumkin» deb taʼriflagan. «Firstpost» muxbiri Sreedhar Pillai filmga beş yulduzdan tört yarim yulduz qöygan va «“Kaithi” yaxşi tayyorlangan film bölib, kam yöl bosilgan yöldan boradi va yetarli darajada hayajon beradi» deb yozgan. U yana qöşimça qilib, «Karthining xom va kuçli ijrosi, filmning ziç ssenariysi va aʼlo texnik işlanmasi, şuningdek ajoyib jang sahnalari “Kaithi”ni tomoşabinni örindiqning çetida uşlab turadigan triller qiladi» degan.

News18 uçun yozgan tanqidçi Gautaman Bhaskaran beş yulduzdan uç yulduz qöyib, «Karthining ajoyib ijrosi uni qiziqarli tomoşa qiladi» degan. «The Indian Express» muxbiri Manoj Kumar R. 5 yulduzdan 3,5 yulduz berib, «Karthi öz rolini deyarli özini körsatmaydigan tarzda ijro etgan, şu bilan birga hikoyada boşqa odamlarning jasoratiga ham öz vaqtidagi ekran vaqtini bergan. “Kaithi” — rejissyorning kanvasi. Karthining yulduzlik qiyofasiga moslaştirmasdan, Lokeşga öz işini qilişga imkon beriş uçun uni qadrlaş zarur. Rejissyor yumşoq, lekin qatʼiy ravişda Tamil kino sanoatining tijorat sohasida yangi kuçli kuç sifatida özini eʼlon qiladi» deb yozgan. «The Hindu» uçun yozgan S. Srivatsan filmni «“Theeran Adhigaaram Ondru”dan keyin yaratilgan eng yaxşi jangari trillerlardan biri» deb atagan. U yana şunday deb yozgan: «“Kaithi”da “ommaviy” lahzalar bor, lekin ularni yaratişda maʼlum darajada ssenariy işlanmasi bor. Syujet anʼanaviy suspens-triller barça elementlarini öz içiga oladi, lekin “Kaithi”ning farqi şundaki, Lokeş Kanagaraj janrga va tomoşabinga hurmat bilan yondaşadi». «Hindustan Times» muxbiri Karthik Kumar uni «ruhi va maqsadi bor jangari film» deb atagan, lekin şu bilan birga «u ommaviy tomoşabinlarni xursand qiluvçi tijorat filmi bölmasa-da, baribir ommaga xizmat qiladi» degan.

«Sify» uç yarim yulduz qöyib, «“Kaithi” mustahkam jangari triller va jang işqibozlari uçun ziyofat böladi» deb yozgan. «The New Indian Express» muxbiri Aşameera Aiyyappan filmni «yaxşi tayyorlangan tijorat trilleri» deb baholagan. «Deccan Chronicle» muxbiri Anupama Subramanian «ajoyib» va «qiziqarli triller» deb atab, beş yulduzdan tört yulduz qöygan va «mustahkam syujet, ajoyib ijro va nuqsonsiz suratga oliş bilan “Kaithi” vaqt sinovidan ötişga tayyor» deb yozgan. «The News Minute» tahririyatining boş muharriri Priyanka Thirumurthy tört yulduz qöyib, «“Kaithi”da yulduz yöq, çunki rejissyor Lokeş körsatadiki, qahramon — bu faqat özi haqida öylaşdan ustun turgan har kim» degan. «Film Companion» uçun yozgan Baradvaj Rangan: «“Kaithi” Karthi uçun işonçli vosita, u “Theeran Adhigaaram Ondru”da ajoyib namoyon qilganidek, Klark Kent (yuzi orqali) va Supermen (ixçam tanasi orqali) rollarini ijro eta oladigan kam sonli aktyorlarimizdan biri. Basseyn atrofida bölib ötadigan ajoyib “ommaviy” sahna bor, unda Dilli biryani bilan töyib ovqatlanadi — bu bir neça daqiqalik ajoyib, faqat jismoniy ijro. Hayotda bu Karthi şunçalik nozik va şaharça körinişda gapirişi ğalati, lekin ekrandagi eng yaxşi ishi uning içida biroz hayvonlik borligida yorqin namoyon böladi», deb yozgan.