Kesari

Havildar Işar Singh Britaniya hind armiyasining 36th Sikhs polkida xizmat qiladi. Uning qömondoni — manmansiragan ingliz ofitseri bölib, u barça hindlarni qörqoq deb biladi va Işar Singhning jangovar mahoratiga hasad qiladi. Polk Britaniya nazoratidagi hudud bilan Afğoniston çegarasi örtasidagi Gulistan qalʼasida joylaşgan. Bir safar çegara patrulida askarlar Saidullah boşçiligidagi paştun afğon qabilalari guruhini köradi. Ular özi rozi bölmagan, oila tomonidan majburan tanlangan erini qabul qilişni rad etgan turmuş qurgan afğon ayolni öldiriş arafasida turişgan. Ingliz ofitseri aralaşişdan boş tortadi, çunki ayol afğon fuqarosi bölib, Britaniya hududida yaşamaydi, bu esa qabila odatlariga oid oilaviy masala, şuning uçun Britaniya hukmronligining siyosati aralaşmaslikdir. Ofitserning buyruğiga qarşi çiqib, Işar Singh qabilaliklarga qarşi kuraşadi va erini öldirib ayolni qutqaradi.

Ingliz ofitseri yaqin atrofdagi Lockhart qalʼasida turgan qömondoniga Işar Singhning itoatsizligi va böysunmasligi haqida qattiq maʼruza yozadi. Köp ötmay afğonlar Britaniya nazorati ostidagi Gulistan qalʼasiga hujum qiladi, ammo Işar Singh ularni qahramonona qaytarib, köplab afğonlarni öldiradi. Şunga qaramay, Işar Singhni yuqori qömondonlari afğonlar bilan tinçlikning buzilişiga sabab bölgan harakatlari uçun ayblaydi. U Gulistan va Lockhart qalʼalari örtasida joylaşgan va ular örtasidagi aloqani taʼminlaydigan Saragarhi qalʼasiga intizomiy jazo sifatida köçiriladi. Işar Singh Saragarhi qalʼasiga boradi va u yerda qöşinni tartibsizlikda topadi. U intizomni örnatiş uçun butun bir hafta ovqatsiz qolganlarning hammasini jazolaydi. Askarlar dastlab ğazablanadi, ammo keyinroq Işar Singhning ham ovqatsiz yaşaganini bilib, unga hurmat bila boşlaydi. Şu orada Saidullah afğon qabilalarini birlaştiradi va ularni yagona kuç sifatida Britaniya hududlariga hujum qilişga undaydi. Işar Singh va Lal Singh yaqin qişloqqa özlarining xabarçisini izlab ketişadi, çunki u uç kundan ortiq xabar bermagan edi.

Lockhart qalʼasidagi Britaniya qömondoni polkovnik John Haughton afğon kuçlarining Saragarhi tomon yurayotganini köradi va Işarni ogohlantiradi. Işar va uning batalyoni ön ming qabilaliknnig qalʼaga yaqinlaşib, uni örab olayotganini köradi. Saidullah butun afğon armiyasi orqasida turib, Işar Singh ilgari qutqargan ayolning boşini Saragarhi qalʼasi oldida kesadi. Qömondon jang qilişga buyruq bersa-da, Işar ularni aldab, qömondon ularga qalʼani taşlab qoçişni buyurganini aytadi. Işar xohlaydi, ular qolib jang qiliş haqida özlari qaror qabul qilsin, ingliz ofitserining buyruği bilan emas. Işar Singh va uning askarlari ölgunça jang qilişga qaror qilişadi. Oşpaz Khuda Daad jangga qöşilişni taklif qiladi, ammo Işar Singh undan yaralangan askarlarga (şu jumladan afğonlarga ham) suv olib berişni söraydi. Jangni afğonlar boşlaydi va birinçi bölib Bhagwan Singh halok böladi. Yoş va tajribasiz askar Gurmukh Singh jang qila olmaydi; Işar Singh undan qömondonni jang haqida xabardor qilib turişni söraydi va afğonlarning Gulistan va Lockhart qalʼalariga ötişining oldini oliş uçun jangni çözişga qaror qiladi. Jang çözilar ekan, Lal Singh qalʼa taşqarisida yolğiz özi afğonlarga qarşi kuraşadi va askarlardan birini qalʼa darvozasini yopişga çaqirib halok böladi. Afğonlar portlovçi moddalar yordamida qalʼaning ğarbiy devorini vayron qilişadi.

Işar Singh xotini Jeevanini bir marta eslaydi, formasidagi çiziqlarni yeçib taşlaydi va qizil qizdirilgan qiliç bilan afğonlarga qarşi kuraşa boşlaydi, to ölimga olib keladigan zarbaga uçragunga qadar. Saidullah Khuda Daadni öldiradi, özi esa salla öraşni yeçişga urinayotganda Işar tomonidan piçoqlanib halok böladi. Işar qahramonligi afğon sardorini hayratga soladi, u öz odamlariga heç bir sikxning sallasiga tegmaslikni buyuradi. Şunda boş afğon sardori Gul Badşah signal postini yoqişni buyuradi, toki Gurmukh Singhning oğriqli qiçqiriqlari eşitilib, unga tasalli bölsin. Afğonlar postni ötga tutganda, Gurmukh Singh tanasi alangada çiqib keladi. U uç marta "Bole So Nihal, Sat Sri Akaal" deb xitob qiladi, Gul Badşahni böğib oladi va tanasiga boğlangan granatalarni portlatadi, natijada katta portlaş sodir böladi. Xitob aks-sado beradi va yaqin atrofdagi ikkala qalʼaga yetib boradi. U yerdagi sikx askarlar ham Gurularining nomidan xitob qila boşlaydi. Afğonlar qalʼani talon-taroj qilib, oxir-oqibatda öt qöyişadi. Britaniya parlamenti halok bölganlarni ikki daqiqalik sukut bilan yod etadi va ularni vafotidan keyin Hindiston Birinçi darajali Xizmat ordeni (IOM) bilan taqdirlaydi — bu öşa paytlarda hind askari olişi mumkin bölgan eng yuqori jasorat mukofoti (Viktoriya xoçiga teng).