«Legenda» (tamilça: கோச்சடையான், Koçadaiiyaan) ‒ Hindistonning tarixiy fantastika janridagi 3D stereoskopik töliq metrajli multfilmi. Bu Hindiston kinematografi tarixidagi birinçi film bölib, unda harakatni yozib oliş texnologiyasi qöllangan va personajlar aktyorlarning taşqi körinişiga öxşaş qilib loyihalangan.
1Rollarda
Rajinikanth, Deepika Padukone, Jackie Shroff
2Syujet
Rana ismli bola KottayPattinam qirolligidan bölib, egizak akasi Sena uni buni qilmaslikka iltijo qilsa ham,…
Rana ismli bola KottayPattinam qirolligidan bölib, egizak akasi Sena uni buni qilmaslikka iltijo qilsa ham, oilasini tark etadi. Daryoda suzib ketayotganda bola kema halokatiga uçraydi va oxir-oqibat uni qöşni qirollik ‒ KottayPattinamning duşmani Kalingapuri baliqçilari topib oladi. Rana ösadi, öqiydi va jasur jangçiga aylanadi. Jangovar mahorati va jasorati tufayli u tez orada Kalingapuri qiroli ‒ rajo Mahendranning işonçini qozonadi, rajo esa uni Kalingapuri armiyasining boş qömondoni lavozimiga kötaradi. Yangi lavozimidagi birinçi ishi sifatida Rana tuğilgan şahri Kottaipattamdan asirga olingan askarlarni ozod qiladi, ularni armiyaga qabul qilib, öqitadi. Söng u rajodan KottayPattinamga hujum qiliş uçun ruxsat söraydi va rajo bunga rozi böladi. Biroq uruş paytida Rana bolaligidagi dösti, KottayPattinam qiroli Rişikodaganning merosxör şahzodasi Sengogaganni uçratib qoladi. U darhol uruşni töxtatişni eʼlon qiladi, askarlari bilan birga Kalingapuridan voz keçib, tuğilgan qirolligiga qaytadi. Bu rajoni va uning öğli, merosxör şahzoda Viru Mahendranni ğazablantiradi, ular Ranadan özlarini aldab, qirollikka xiyonat qilgani uçun qasos olişga ant içadilar.
KottayPattinamda Rana va Sengogagan döstliklarini tiklaydilar. Sengogagan Ranani Rişikodagan bilan taniştiradi, u esa Rana bilan uçraşuvdan xavotirga tuşadi. Rana, şuningdek, bolaligidan beri körmagan kenja singlisi Yamuna Devi va uni tarbiyalagan amakisi bilan ham uçraşadi. Keyinçalik u onasi Yaghavi vafot etganini va akasi Sena yöqolganini bilib oladi. Şundan söng u Yamuna bilan Sengogagan bir-birini sevişganini bilib oladi. Rana ularning munosabatlarini qabul qiladi va turmuş qurişga ruxsat beradi, hatto hiylakorlik bilan Rişikodaganni ham rozi qiladi, garçi u öğlining oddiy oiladan bölgan qizga uylanişini istamagan bölsa-da. Şu orada Rana bolaligidagi dösti, şahzoda Vadhana Devi bilan ham sevişib qoladi.
Sengogagan va Yamuna turmuş qurişadi, ammo töy dan keyin Rişikodagan öğlidan voz keçadi. Sengogagan bepisand holda Yamuna bilan saroyni tark etadi. Öşa keçasi niqob kiygan notaniş odam saroyga bostirib kirib, Rişikodaganni öldirmoqçi böladi. Vadhana uni quvib yetadi, u bilan jang qiladi va asirga oladi. Rişikodagan asirning niqobini yeçadi, u Rana bölib çiqadi va uni ölimga hukm qilib, zindonga taşlaydi. Şunda qattiq qayğurgan Vadhana Rana saqlanayotgan kameraga şoşiladi va u unga Rişikodaganni nima uçun öldirmoqçi bölganini aytib beradi.
Rana Koçadayanning kenja öğli edi. Koçadayan KottayPattinam armiyasining sobiq boş qömondoni bölib, jasorati va amalga oşirgan qahramonliklari tufayli mamlakatda juda hurmatga sazovor edi va hatto Rişikodagandan ham köproq maşhur edi. Bir kuni keçasi Koçadayan armiyasi bilan KottayPattinamga qaytayotganda, otlar va öq-dorilarni sotib olgandan söng, kemada ularga Kalingapuri armiyasi hujum qildi. Koçadayan ularni yengdi, ammo rahm-şafqat belgisi sifatida ularni öz qirolligiga qaytib ketişga ruxsat berdi. Biroq Kalingapuri armiyasi ketişdan oldin kemadagi oziq-ovqatni zaharladi. KottayPattinam askarlari zaharlangan ovqatni yeb, kasal bölib qolişdi.
Koçadayan Kalingapuri askarlari tomonidan aldangan bölsa-da, kasal va ölayotgan askarlar uçun dori topiş mumkin bölgan eng yaqin joy aynan şu yer bölgani uçun darhol öşa yerga şoşildi. U rajo Mahendrandan askarlarga tibbiy yordam körsatişni söradi, ammo rajo öz navbatida bitim taklif qildi: agar Koçadayan öz odamlari qutqarilişini istasa, barça otlarni, öq-dorilarni va kasal askarlarni Kalingapuride Mahendranning qullari sifatida qoldirişi kerak edi. Faqat Koçadayan bunga rozi bölsagina, askarlarga yordam körsatiladi. Koçadayan öz odamlari zaharlanib ölişdan köra qul bölib yaşagani yaxşiroq deb hisobladi, şuningdek, yaqin kelajakda rasmiy uruş boşlanganda ularning hammasini osonlikça qutqariş mumkinligini öyladi. Şu sababli u rajoning taklifiga rozi böldi va yolğiz özi vatanga qaytdi. Raşkçi Rişikodagan bu imkoniyatdan foydalanib, Koçadayanni barça hurmatidan mahrum qildi va vatanga xiyonat qilgani uçun ölimga hukm qildi. Garçi barça fuqarolar hukmdan qörqqan bölsa-da va Yaghavi hukmdorni adolatsizlikda ayblagan bölsa-da, Rişikodagan öz qarorida qatʼiy turdi. Ertasi kuni ertalab Rananing otasi uning köz öngida qatl etildi.
Hikoya hozirgi zamonga qaytadi: Rana Vadhanaga otasining öldirilişi uçun Rişikodagandan qasos oliş va KottayPattinam askarlarini ozod qiliş niyatida Kalingapuriga qoçganini aytadi. Vadhana otasining qilmişlari haqidagi hikoyadan larzaga tuşadi va Rana bilan yaraşadi. Şundan söng u otasidan Ranani ozod qilişni iltimos qiladi, ammo bu befoyda böladi. Şu orada Rana zindondan qoçib ketadi. Rişikodagan astrolog bilan maslahatlaşib, uning hayoti Rananing marhamatiga boğliqligini bilib oladi. KottayPattinam bilan Kalingapuri örtasidagi adovatga qaramay, u qizini şahzoda Viru Mahendran bilan nişonlaydi, umid qilib, ularning birlaşgan armiyalari va Ranaga nisbatan özaro nafratlari uni böysundirişga yordam beradi.
Töy kuni qahramon eng sönggi daqiqada paydo böladi. Rana va KottayPattinam aholisi Rişikodaganni xiyonatkor bölib, öz şaxsiy manfaatlari uçun butun şohligini rajo Mahendranga topşirgani uçun masxara qiladilar (bu ayblov Rişikodagan bir vaqtlar Koçadayanga ham qöygan edi). Şundan söng Rana bilan KottayPattinam va Kalingapuri birlaşgan armiyalari örtasida jang boşlanadi. Rana ikkala qirollik armiyasini böysundirişga muvaffaq böladi, rajo Mahendranni öldiradi va uning öğlini ularning sobiq döstligi xotirasi uçun vataniga qaytişga ruxsat beradi. Söng u Rişikodagan bilan jang qilib, uning boşini kesadi.
Nihoyat, Rana va Vadhana uçraşganda, ularning oldiga otda yoş askar yetib keladi. Bu Sena bölib çiqadi, u ğazablangan, çunki otasi uni qirolni himoya qilişni söragan edi, Rana esa uni öldirgan.
3Rollarni ovoz bergan aktyorlar
Rajnikant ‒ Koçadayan / Ranadhiran (Rana) / Senadhiran…
Rajnikant ‒ Koçadayan / Ranadhiran (Rana) / Senadhiran (Sena)
Dipika Padukone ‒ şahzoda Vadhana Devi
R. Sarathkumar ‒ Sengodagan
Shobana ‒ Yaghavi
Aadi ‒ Viru Mahendran
Jackie Şroff ‒ rajo Mahendran
Nasser ‒ Rişikodagan
Rukmini Vijayakumar ‒ Yamuna Devi
Şanmugarajan ‒ Devadhevan
4Işlab çiqariş
«Robot» filmi prokatga çiqqaç, Rajnikant K. S. Ravikumardan 2007 yilda uning qizi Soundarya boşlagan…

«Robot» filmi prokatga çiqqaç, Rajnikant K. S. Ravikumardan 2007 yilda uning qizi Soundarya boşlagan multfilmni tugallaşda yordam berişni söradi. Loyiha «Sultan: The Warrior» deb atalgan edi va işlab çiqariş bosqiçida muammolarga duç kelgan edi. Şuning uçun Rajnikant tarixiy syujet qöşib, filmni qisman animatsion, qisman badiiy qiliş orqali loyihani qutqariş mumkin deb umid qildi. K. S. Ravikumar syujetni 15 kunda yozib berdi. Şundan söng ular loyihani «Rana» nomi bilan amalga oşirişga qaror qilişdi. Prodyuserlikni Soundaryaning «Oçer Picture Productions» kompaniyasi va «Eros Entertainment» qabul qildi, ammo Rajnikantning soğliğidagi muammolar tufayli suratga oliş nomaʼlum muddatga keçiktirildi. 2011 yil noyabrida Soundarya öz tvitterida suratga oliş boşlanişini eʼlon qildi. Keçikiş tufayli ijodkorlarda filmni butunlay animatsion qiliş fikri paydo böldi, ammo Rajnikant suratga olişda tirik aktyorlar iştirok etişini talab qildi. Prodyuser Murali Manohar filmning davomini töliq animatsion qilişni taklif qildi va jamoa suratga olişga kirişib, dastlabki reliz sanasini 2012 yil avgustiga belgiladi.
Oxir-oqibat filmni işlab çiqariş «Eros Entertainment» va «Media One Global» kompaniyalariga topşirildi. Keyinçalik Soundarya ssenariy ustida Ravikumar uning va otasi bilan birga işlaganini maʼlum qildi.
Film nomiga kelsak, Ravikumar u Şivaning muqobil hind xudosi nomiga, şuningdek, qisman Pandya sulolasi şohining nomiga işora qilganini aytdi va syujet töliq uydirma bölib, Hindiston tarixiga oz miqdordagi işoralar bilan yozilişini bildirdi.
2013 yilda film nomi numerologik sabablarga köra Koçadaiyaandan Koçadaiiyaanga özgartirildi.
Boş ayol rolini Anuşka Şetty daʼvo qilgan edi, ammo keyinçalik u filmda suratga tuşmasligi maʼlum qilindi. Asin va Vidya Balan ham ayol rolini daʼvo qilgani haqida miş-mişlar bor edi, ammo prodyuserlar bollivudlik aktrisani afzal körişdi. Soundarya Katrina Kaifni tanlagan edi, u uçun bu film kollivudli debyuti bölişi kerak edi, ammo u ziç jadvali va «Olovli yöl» filmi uçun item-raqam suratga olinayotganda olgan jarohati tufayli rad etdi. Rana filmi uçun ham rejalaştirilgan Dipika Padukone 2012 yil fevral oyida taklifni qabul qildi.
Şuningdek, Dipika tamil versiyasida qahramonga öz ovozi bilan dublyaj qiladi, degan miş-mişlar bor edi, ammo keyinçalik u faqat hind tilida dublyaj qilişi eʼlon qilindi, çunki aktrisaning talaffuzi yetarliça yaxşi emas edi.
Dipika örniga tamil versiyasida qahramonga Savita Reddy ovoz bergan, hind tilidagi versiyada esa avval «Bir hayot kam bölganda» filmida Dipikaga dublyaj qilgan Mona Ghoş Şetty ovoz bergan.
Bollivud aktyori Jackie Şroff antagonist rolini öynaşga taklif qilingan edi.
5Saundtrek
Saundtrek 2014 yil 9 martda (tamil va telugu tillarida) hamda 13 martda (hind tilida) çiqarildi, garçi uning…

Saundtrek 2014 yil 9 martda (tamil va telugu tillarida) hamda 13 martda (hind tilida) çiqarildi, garçi uning relizi film işlab çiqarilişining keçikişi tufayli bir neça marta keçiktirilgan edi.
Saundtrekning asl versiyasi va telugu versiyasi taqdimoti 2014 yil 9 martda Çennaydagi SPI Cinemas kinoteatrida bölib ötdi. Tadbir diniy madhiya bilan boşlandi, söng Rajnikantga raqs bağişlandi. Şuningdek, hind va tamil tillaridagi treylerlar hamda film yaratilişi haqidagi videolavhalar namoyiş etildi. Tadbirda ijodkorlar va aktyorlar iştirok etdi, Şahrux Xon, K. Balaçander va S. Şankar ham taklif qilingan edi.
«The Times of India» gazetasidan Srinivas Ramanujan saundtrekning tamil versiyasini 5 ballik şkala böyiça 3,5 ball bilan baholadi.
«The Indian Express»dan Sakhayan Ghoş hind versiyasi haqidagi şarhida şunday yozdi: «Hind versiyasi heç qaçon asl nusxaning xarakterini saqlab qololmaydi ‒ u şunday tilda öylangan, bu tilda sheʼr, musiqa va fonetika bir-biriga mos keladi. Sözlar musiqa karkasiga moslaştirilganini his qilasiz… va tarjimada köp narsa yöqoladi».
Rediff.com saytidan Jogindar Tuteja musiqiy albomni 5 yulduzli şkala böyiça 3 yulduz bilan baholadi va «Musiqa film turiga mos keladi, ammo „Boss Şivaji“ yoki „Robot“ kabi katta musiqiy hitlar bölgan saundtrekni kutmaslik kerak», deb qöşimça qildi.
6Tanqid
Film asosan salbiy şarhlar…

Film asosan salbiy şarhlar oldi.
«Hindustan Times» gazetasidan Şveta Kauşal şunday yozdi: «Filmning birinçi yarmi tomoşabinni öziga tortib, qiziqtirib turadi, ammo ikkinçi yarmida hikoya surʼatini yöqotadi, çunki hikoya köp sonli ulkan sahnalar, raqslar va janglar taʼsirida sekinlaşadi».
Firstpost saytidagi şarhida Mihir Fadnavis filmni «boşidan oxirigaça falokat», «kattalar uçun juda ahmoqona va bolalar uçun juda xunuk» deb atadi va animatsiya sifatini tanqid qildi.
Rediff.com portalidagi Raja Sen filmga 5 yulduzdan atigi 1 yulduz qöydi va uni «asosiy jihatdan buzilgan, katta orzulardan boşqa maqtovga loyiq heç narsasi bölmagan mahsulot» deb taʼriflADI.
7Reliz
Multfilm telugu, hind, bengal, marathi va panjabi tillariga dublyaj qilindi. Şuningdek, bu multfilm 1965…
Multfilm telugu, hind, bengal, marathi va panjabi tillariga dublyaj qilindi. Şuningdek, bu multfilm 1965 yilda çiqarilgan «Mayabazar» filmining dublyaj qilingan versiyasidan 50 yil ötib, kannada tiliga dublyaj qilingan birinçi tamil filmi böldi.
Telugu tilidagi versiya Andhra-Pradeş ştatidagi 700 ta kinoteatrda namoyiş etildi, Bangalorda esa namoyiş uçta kinoteatrda ötkazildi. Hindistondagi kassa tuşumi 420 million rupiyani taşkil etdi. Tijorat muvaffaqiyatiga faqat tamil versiyasi erişdi, hind va telugu tillaridagi versiyalar prokatda muvaffaqiyatsizlikka uçradi.
Matn: maqola tarjimasi «Легенда (фильм, 2014)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.