Nyu-York, 1970-yillar. Ted Kramer reklama agentligidagi karyerasiga butunlay bağişlangan va uyda nima bölayotganiga deyarli eʼtibor bermaydi. Bir kuni xotini Joanna «özini topiş uçun» oiladan ketişini eʼlon qiladi. Ted olti yoşli oğli Billi bilan qoladi va uy işlarini hamda bolani tarbiyalaşni özi zimmasiga olişga majbur böladi.
Filmni Robert Benton suratga olgan, ssenariy Avery Corman romani (1977) asosida yozilgan. Boş rollarda Dustin Hoffman, Meryl Streep va Justin Henry. Drama 1979-yil 19-dekabrda Columbia Pictures studiyasi tomonidan çiqdi va yilning eng köp daromad keltirgan filmiga aylandi. Kartina 9 ta nominatsiyada 5 ta «Oscar» mukofotini oldi, jumladan «Eng yaxşi film» nominatsiyasida. Justin Henry «Oscar» tarixida eng yoş nomzod böldi.
1Rollarda
Dustin Hoffman, Meryl Streep, Justin Henry
Robert Bentonrejissyor
Robert Bentonssenariy muallifiJKJohn Kanderkompozitor·Ensiklopediyadan
«Kramer qarşi Kramer» (ingl. Kramer vs. Kramer) (1979) — rejissyor Robert Benton suratga olgan, boş rollarda Dustin Hoffman, Meryl Streep va Justin Henry iştirok etgan drama. Film Avery Corman romani (1977) asosida yaratilgan. Kartina ajraşişning ruhiy holati va oqibatlarini tadqiq etadi hamda gender rollari, ayollar va otalarning huquqlari, ish va şaxsiy hayot muvozanati, yolğiz ota-onalik kabi mavjud yoki paydo bölayotgan ijtimoiy muammolarga töxtaladi.
Film 19-dekabrda çiqarildi, tanqidiy va tijoriy muvaffaqiyat qozondi, $173 mln dan ortiq yiğdi, $8 mln byudjet bilan yilning eng köp daromad keltirgan filmiga aylandi. Kartina 9 ta nominatsiyada 5 ta Oscar mukofotini oldi, jumladan Eng yaxşi film nominatsiyasida ğalaba qozondi (öşa yili boşqa har qanday kartinadan köp). Kartina «Oscar»ning «Katta beşlik»ka kirişga, yaʼni «Itt bölgan keça», «Qarğalar uyasi ustidan uçib ötiş» va «Sukunat qurbonlari» filmlari qatoriga kirişga Eng yaxşi ayol roli nominatsiyasi yöqligi sababli muvaffaq bölmadi: uning örniga Meryl Streep Eng yaxşi ikkinçi plandagi ayol roli uçun mukofot oldi.
Justin Henry «Oscar» tarixida eng yoş nomzod va Eng yaxşi ikkinçi plandagi erkak roli nominatsiyasidagi eng yoş aktyor böldi (eʼlon qilingan paytda uning yoshi 8 yil 276 kun edi). Undan keyin Haley Joel Osment («Oltinçi sezgi», 11 yil 311 kun) va Brandon De Wilde («Şein», 11 yil 312 kun) keladi. Şuningdek, u «David di Donatello» mukofotining eng yoş sovrindori böldi.
Amerika kino instituti (AFI) tomonidan kartina «10 ta janrdan 10 ta eng yaxşi sud dramasi» röyxatida 3-örinni egalladi.
2Syujet
1970-yillar, Nyu-York. Oddiy amerikalik Kramerlar oilasida inqiroz yuz beradi: reklama agentligi xodimi Ted…
1970-yillar, Nyu-York. Oddiy amerikalik Kramerlar oilasida inqiroz yuz beradi: reklama agentligi xodimi Ted (Dustin Hoffman) özini butunlay işga bağişlaydi; Smit kollejining bitiruvçisi Joanna (Meryl Streep) esa öğli Billi (Justin Henry) bilan uyda ötirişga majbur. Bunday hayotdan çarçagan Joanna «özini topiş» uçun oiladan ketadi. U buni Ted yangi lavozimga — reklama prospektiga masʼul böliş uçun istiqbolli taklif olgan aynan öşa paytda aytadi. Ted bu haqda uning dösti va qöşnisi Margaret Phelps (Jane Alexander) bilan gaplaşadi; Margaret yaqinda eri Kim bilan ajraşgan va ikki kiçik qizini tarbiyalayotgan edi, u Joannaning xatti-harakatini oqlaydi.
Ted rafiqasining qaroridan hayajonlanadi, lekin buni körsatmaydi va öğlini mustaqil tarbiyalaşga majbur böladi. Bola doim onasini söraydi. Ted uy xöjaligidagi oddiy narsalarni bilmaydi (hatto tuxumli tost tayyorlaşda ham muammo çiqadi) va Billining birinçi sinfda öqiyotganini unutib qöyadi. Tedning boşliği Jim ÖConnor (George Coe) undan nima qilmoqçi ekanini söraydi, Ted esa hammasini uddalaşini aytadi. Keçqurun bola tasodifan otasining hujjatlariga şarbat tökib yuboradi. Tedga öğlini qöşni missis Klaynga qoldirişga töğri keladi, bola buning uçun xafa böladi. Uxlaşdan oldin ota öğlini mehr bilan öpadi.
Sakkiz oy ötadi. Ted işga keç qoladi. Parkda uçraşganda u Margaret bilan ajraşgandan keyingi hayoti haqida gaplaşadi. ÖConnor Tedning mijoz bilan uçraşuvni ötkazib yuborganidan norozi. Billi bifşteksni yeyişdan boş tortadi, söngra otasining taqiqiga qaramay, bir qoşiq muzqaymoq yeydi. Ted ğazablanib uni xonasiga olib boradi, ikkalasi bir-birini yomon körişlarini aytişadi. Billi onasining oldiga borişni xohlaydi, Ted esa uning faqat özi borligini aytadi. Bolada isteriya boşlanadi, lekin tez orada tinçlanadi. Ota bilan öğil yaraşadi, Ted Joanna nima uçun ketganini tuşunadi: u Tedning özi xohlagan tarzda yaşaşga undagan edi. Közlarida yoş bilan u öğlini mehr bilan quçoqlaydi, ikkalasi bir-birini sevişini aytadi.
Xellouin kuni keladi. Ted öğlining çiqişiga boradi. Kotiba Phyllis Bernard (Jobeth Williams) Tedning keçki ovqat taklifini qabul qiladi, ular keçani birga ötkazadilar. Ertasi kuni u Billi bilan nostandart tarzda tanişadi — bola uni yalanğoç holda köradi.
Ted öğliga velosipedda yurişni örgatadi. Maktabga boradigan yölda Ted Billi bilan sinfdoşi Tom haqidagi voqeani muhokama qiladi: uni it tişlagan, qörqib ketgan Tom stolga sakrab çiqqan va kartoşka salatiga tuşib qolgan. Ted öğlining poyabzal boğiçini boğlaydi, bola hikoyani keyinroq davom ettirişga vaʼda beradi. Ularni qarşidagi kafeдan Joanna kuzatib turadi.
Billi parkda öynayotib zinadan yiqiladi va yuzini şikastlaydi. Qörqqan ota öğlini qölida kötarib, svetoforlarga eʼtibor bermasdan kasalxonaga yuguradi. Közga tikuv qöyiş kerak böladi. Operatsiya davom etar ekan, Ted oğriqdan qiynalayotgan öğlini tinçlantiradi. Tedning uyida idiş yuvayotgan Margaret undan keçirim söraydi, çunki Billini uşlab qolişga ulgurmagan edi. Ted undan, agar unga (Tedga) biror narsa bölib qolsa, öğliga ğamxörlik qilişni söraydi.
Joanna kutilmaganda kafeda uçraşuv belgilaydi. Ted uç hafta oldin maydonçada sodir bölgan voqea haqida xabar beradi. Maʼlum bölişiça, sobiq rafiqasi ikki oy oldin qaytib kelgan ekan. U Kaliforniya ştatiga ketgan, ish va yaxşi psixiatr topgan va endi öğlini mustaqil tarbiyalaşga qodir ekanini tuşungan. Ğazablangan Ted qatʼiyan rad javobini beradi, şampan solingan bokalni devorga urib sindiradi va çiqib ketadi.
Ted öğlining 7 yoşligida qamoqqa oliş masalasi böyiça advokat John Şonessy (Howard Duff) bilan maslahatlaşadi. Ular rafiqasining yaxşi ona böla olmasligini isbotlaşlari kerak böladi. Ted qöpol usullarga tayyor. Şonessy narxni belgilaydi — $15 000 va ogohlantiradi, ularning imkoniyatlari kam, çunki bunday işlarda deyarli har doim onalar ğolib çiqadi, ammo sevuvçi ota jangsiz taslim bölişni niyat qilmaydi. Uyga qaytib, u uxlayotgan öğlini qöliga oladi va uni butun yuragi bilan sevişini piçirlaydi.
Billi tarbiyasiga haddan taşqari eʼtibor beriş işni buzadi — restoranda uçraşuv vaqtida Jim ÖConnor muloyimlik bilan Tedning işdan böşatilganini aytadi, çunki unga yuqoridan bosim ötkazilgan edi. Tedning sud jarayoni boşlanganini hisobga olib qilgan iltimoslariga qaramay, Jim qarz berişdan boşqa heç narsa qila olmaydi, lekin Ted taklifni qabul qilmaydi. Keçqurun Jon sud 9-yanvarga tayinlanganini aytadi. Mijozning işdan böşatilganini bilib, u afsus bilan, majlisni köçiriş mumkin emasligini bildiradi. Ted ish izlaşni ertaga, 22-dekabrdan boşlaşni niyat qiladi. Bir neça muvaffaqiyatsiz suhbatlardan keyin u bayram mavsumida yaxşiroq vakansiya yöqligi sababli maoşi kamaygan holda boşqa kompaniyaning reklama bölimiga ariza topşirişga majbur böladi. U direktor janob Spenserning kotibi Akermanni, bugun keçqurun ikki haftalik taʼtilga çiqişga tayyorlanayotgan, uçraşuv taşkil qilişga köndiradi. Unga ön daqiqasi bor. Ted darhol qaror talab qiladi. Direktor va kotib majlis uçun yakka qoladilar, Ted esa ziyofat ketayotgan xonada ötiradi. Uni qabul qilişadi. Ted öğliga yangi ish joyini körsatadi.
Tedi öğlini maktabga kuzatib qöyar ekan, kafe derazasida Joannani köradi. Keçqurun ertak öqiyotganda Şonessy qönğiroq qiladi: advokat Joanna bolani körişni xohlaşini aytadi. Ted Billini şanbada soat 10 da qayiq stansiyasi yonidagi parkka olib kelişi şart. Belgilangan vaqtda quvnoq Billi onasi tomon yuguradi, u ertaga soat oltida uni olib kelişini vaʼda qiladi.
Sud kuni keladi, «Kramer qarşi Kramer» işini sudya Atkins (Howland Çamberlain) boşqaradi. Ikki tomonning advokatlari ham haqiqatan qattiq harakat qiladi, buga ikkala turmuş örtoği ham tayyor emas. Daʼvogar Joanna sakkiz yil turmuş qurganini, ulardan ikki yili baxtli ötganini aytadi. Kollejni tugatgandan keyin turmuşga çiqqunga qadar u bir neça yil «Mademoiselle» jurnalining badiiy bezaş bölimida işlagan. Turmuşga çiqqaç, u işlaşni davom ettirmoqçi bölgan, ammo Ted faqat özi işlaşini talab qilgan, çunki uning maoşi bolani tarbiyalaş uçun yetmasdi. Hozir u sport kiyimlari böyiça modelyer, va sobiq eridan köproq topadi. Şonessy eʼtiroz bildirsa-da, sud Joanna davolangan psixiatrning xulosasini qabul qiladi. Közlari yiğidan qizargan Joanna oiladan ketişini özini şaxs sifatida topiş istagi bilan oqlaydi va özining ona sifatidagi mavqeini taʼkidlaydi: u beş yarim yil ona bölgan, Ted esa, uni «janob Kramer» deb ataydi, atigi bir yarim yil. Söroqni Şonessy davom ettiradi. Maʼlum böladiki, Ted alkogolik emas edi, rafiqasini urmagan va xiyonat qilmagan, oilasini doim boqa olgan. Ketganidan keyin sevgilisi bor-yöqligi haqidagi savolga Joanna tasdiq bilan javob beradi. Kramerning advokati qattiq harakat qilib, Joannaning beqarorligiga eʼtibor qaratadi va butun vaziyatda faqat uni ayblaydi. Sobiq turmuş örtoqlar bir-biriga qaraşadi, Ted közlarida yoş bilan sukut içida «Yöq» deydi, Joanna ham şunday javob beradi: «Ha».
Majlisning davomida Margaret Phelps Tedni ota sifatida yaxşi baholaydi. Maʼlum bölişiça, ajralişdan bir hafta oldin u Joannaga, agar şunça azob çekayotgan bölsa, ketgani yaxşi bölişini aytgan. Endi öşa sözlaridan puşaymon bölgan Margaret jim turgan Joannaga Tedning özgarganini va Billiga juda yaxşi ğamxörlik qilayotganini aytadi.
Ted ayolga erkak kabi tölaqonli hayot kerakligiga rozi, lekin bola faqat ayol bölgani uçun onasida qolişi kerakligiga qarşi. Agar sud ularning hayotini buzsa, bu tuzatib bölmas bölişi mumkin. U Joannadan buni öğliga ikkinçi marta qilmaslikni söraydi. Joannaning himoyaçisi janob Kramerning hozir yiliga 28 200 dollar topayotganini, avvalgi işiga qaraganda kamroq ekanini taʼkidlaydi. Şuningdek, u mijoz bilan uçraşuvni, keyin esa loyiha namoyişini ötkazib yuborgan. Ted javob beradi: birinçi marta u öğlining sinfdoşi bilan urişgani muammosini hal qiliş uçun öqituvçi bilan uçraşgan edi, ikkinçi marta esa öğli yuqori haroratda yotganida uning yonida bölgan. Oxirida xabar qilinadiki, Ted öğlining közini yöqotişiga oz qoldi. Majlisdan keyin Joanna öz advokatiga parkdagi baxtsiz hodisa haqida aytgani uçun uzr söraydi, çunki u buni işlatişlarini öylamagan edi.
Margaret Tedga Charli bilan yana birga bölişni öylayotganlarini aytadi. Kafeda Şonessy işda yutqazilganini xabar qiladi: bola 22-yanvarda onasining qaramoğiga ötadi, Ted esa har oyda ikki marta dam oliş kunlari, haftada bir keç kelişilgan holda va taʼtillarning yarmida öğlini körişi mumkin. Ted apellyatsiya berişni niyat qiladi, lekin Billini çaqirib, uning fikrini söraş kerakligini eşitgaç, öğlini jaroxatlaşni xohlamay, daʼvolaridan voz keçadi. U hayajonlangan Margaretdan uni yolğiz qoldirişni söraydi. Billi hammasini eşitib yiğlaydi va otasidan böş vaqtida qönğiroq qilişni söraydi. Ted öğlini qöliga oladi va unga muzqaymoq sotib oliş uçun ketadi.
Billi Joannanikiga köçib ötişi kerak bölgan kuni ota va öğil birga jim holda tuxumga botirilgan tostlarni tayyorlaydilar, bu ularning sönggi doimiy birgalikdagi nonuştasi ekanini tuşunib. Joanna keladi va öğli bilan uçraşmasdan Tedga Billini sevişini va uning yonida bölişini xohlaşini aytadi, lekin uning haqiqiy uyi — ösgan joyi ekanini tuşunadi va u otasida qolişga qaror qilganini aytadi. Yiğlab, sobiq turmuş örtoqlar quçoqlaşadi, şundan söng Ted onaga öğli bilan yolğiz qolişi uçun pastda qolişga qaror qiladi. Qanday körinişda ekanini söraganida «Ajoyib» degan javob olgan Ted közlari yoşli bölsa-da, Joanna Tedga yengil tabassum bilan javob beradi. Lift eşiklari yopiladi.
3Rollarda
Dustin Hoffman — Ted…

Dustin Hoffman — Ted Kramer
Justin Henry — Billi Kramer, Ted va Joannaning öğli
Meryl Streep — Joanna Kramer, Tedning sobiq rafiqasi
Jane Alexander — Margaret Phelps, yolğiz ona, Kramerlarning qöşnisi
Howard Duff — John Şonessy, Tedning advokati
George Coe — Jim ÖConnor, Tedning boşliği
Jobeth Williams — Phyllis Bernard, kotiba
Bill Moor — Gressen
Petra King — Pity Phelps, Margaret va Kimning qizi
Melissa Morrell — Kim Phelps, Margaretning sobiq eri
Howland Çamberlain — sudya Atkins
Dan Tyra — sud kotibi
4Madaniy taʼsir
«Kramer qarşi Kramer» filmi 1970-yillarda jamoatçilik fikrida yuz bergan madaniy özgarişni aks ettirdi (AQŞda…
«Kramer qarşi Kramer» filmi 1970-yillarda jamoatçilik fikrida yuz bergan madaniy özgarişni aks ettirdi (AQŞda feminizmning ikkinçi tölqini davri), bunda «otalik» va «onalik» ğoyalari örin almaşdi. Film ayniqsa oila va bolani tarbiyalaş masalalarida ikki tomon — onaning (Joanna) va otaning (Ted) nuqtai nazarini qanday tasvirlagani bilan qadrlanadi.
5Ziddiyatlar
Keng xabar qilinişiça, Hoffman film suratga olinayotganda Streepni taʼqib qilgan va ular örtasida keskin ish…

Keng xabar qilinişiça, Hoffman film suratga olinayotganda Streepni taʼqib qilgan va ular örtasida keskin ish munosabatlari bölgan. 1979-yilda Time jurnaliga bergan intervyusida Streep Hoffmanning ularning birinçi uçraşuvida kökragini uşlaganini daʼvo qildi, garçi Streepning vakili maqola öşa uçraşuvni «aniq aks ettirmagan» deb aytgan edi. Streep Joannani yozilgan obrazdan köra sezgirroq va zaifroq körsatişni taklif qilganda, Hoffman unga qarşi çiqdi. U aktyorlik öyinining metodikasiga şunçalik sodiq ediki, Streepni haqorat va sökinişlar bilan urdi, uning yaqinda vafot etgan nomzodi Jon Kazalening ismini masxara qildi va bu Streepdan yaxşiroq ijro oliş uçun öylab topilganini aytdi. U, maʼlumotlarga köra, operatorni oldindan ogohlantirgan bölsa-da, Streepga aytmasdan vino solingan bokalni devorga urgan va şişa bölaklari uning soçlariga tuşgan. Streepning javobi şunday böldi: «Keyingi safar buni qilmoqçi bölsang, menga xabar bersang, minnatdor bölardim». 2018-yilda Streep Hoffmanning sahna suratga olinayotganda ogohlantirmasdan uni qattiq urganini aytdi: «Bu mening birinçi filmim edi va bu mening birinçi filmimdagi birinçi dublim edi, u şunçaki meni tokatladi. Va buni filmda körasiz. Bu juda köp edi».
6Mukofotlar
1979 — AQŞning Milliy kino tanqidçilari kengaşi mukofoti, Eng yaxşi ikkinçi plandagi ayol roli uçun (Meryl…

1979 — AQŞning Milliy kino tanqidçilari kengaşi mukofoti, Eng yaxşi ikkinçi plandagi ayol roli uçun (Meryl Streep)
1980:
4 ta «Golden Globe» mukofoti:
Eng yaxşi film (drama) (Stanley Richard Jaffe)
Eng yaxşi erkak roli (drama) (Dustin Hoffman)
Eng yaxşi ikkinçi plandagi ayol roli (Meryl Streep)
Eng yaxşi ssenariy (Robert Benton)
5 ta «Oscar» mukofoti:
Eng yaxşi film (Stanley Richard Jaffe)
Eng yaxşi rejissyor (Robert Benton)
Eng yaxşi erkak roli (Dustin Hoffman)
Eng yaxşi ikkinçi plandagi ayol roli (Meryl Streep)
Eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy (Robert Benton)
3 ta «David di Donatello» mukofoti:
Eng yaxşi xorijiy aktyor (Dustin Hoffman) (Jack Lemmon bilan birgalikda, «Xitoy sindromi» filmi uçun)
Eng yaxşi xorijiy film (Robert Benton)
Ikkinçi plandagi eng yaxşi aktyor uçun maxsus mukofot (Justin Henry)
Amerika rejissyorlar gildiyasining eng yaxşi rejissura mukofoti — Badiiy film (Robert Benton)
AQŞning Milliy kino tanqidçilari jamiyatining 3 ta mukofoti:
Eng yaxşi rejissyor (Robert Benton)
Eng yaxşi erkak roli (Dustin Hoffman)
Eng yaxşi ikkinçi plandagi ayol roli (Meryl Streep)
AQŞning Ssenaristlar gildiyasi mukofoti — eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy, drama (Robert Benton)
1981:
Yaponiya akademiyasining çet tilidagi eng yaxşi film mukofoti (Robert Benton)
«Blue Ribbon» mukofoti — çet tilidagi eng yaxşi film (Robert Benton)
«Yoş aktyor» mukofoti — eng yaxşi yoş aktyor (Justin Henry)
7Nominatsiyalar
1980:…

1980:
«Golden Globe»:
Eng yaxşi rejissyor (Robert Benton)
Eng yaxşi erkak ikkinçi reja roli (Justin Henry)
Eng yaxşi ayol ikkinçi reja roli (Jane Alexander)
Eng yaxşi aktyor debyuti (Justin Henry)
«Oscar»:
Eng yaxşi erkak ikkinçi reja roli (Justin Henry)
Eng yaxşi ayol ikkinçi reja roli (Jane Alexander)
Eng yaxşi montaj (Gerald B. Greenberg)
Eng yaxşi operatorlik ishi (Néstor Almendros)
1981:
«BAFTA»:
Eng yaxşi film (Stanley Richard Jaffe)
Eng yaxşi rejissyor (Robert Benton)
Eng yaxşi erkak roli (Dustin Hoffman)
Eng yaxşi ayol roli (Meryl Streep)
Eng yaxşi ssenariy (Robert Benton)
Eng yaxşi montaj (Gerald B. Greenberg)
Eng yaxşi çet tilidagi film uçun «Sezar» (Robert Benton)
8Suratga oliş
Filmdagi köplab sahnalar Dustin Hoffman va Justin Henry tomonidan improvizatsiya qilingan. Ular orasida…

Filmdagi köplab sahnalar Dustin Hoffman va Justin Henry tomonidan improvizatsiya qilingan. Ular orasida muzqaymoq bilan boğliq afsonaviy sahna bor: Billi tuşlikni ötkazib yuborib, darhol şirinlikka ötişga qaror qiladi, şuningdek bolaning yiğlaş sahnalari ham bor — bunday sahnalarni suratga olişdan oldin rejissyor Benton har safar Justindan biror ğamgin narsani eslaşni söraydi.
Restoranda Hoffman va Streep örtasidagi sahna haqiqatda mavjud bölgan nyu-yorklik JG Melon restoranida suratga olingan. Hozirgaça uning devorida, sahna suratga olingan stol yonida, filmning suratga olinişidan olingan fotosurat osilgan.
Meryl Streepning sud nutqini aktrisaning özi yozgan, çunki u ssenariy variantidan norozi edi.
Film 1978-yil 6-sentabrdan 1979-yil qişigaça suratga olingan.
9Kadrlar
1
1 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Крамер против Крамера» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.