Lamhe (Moments) — 1991-yilda suratga olingan hind tilidagi musiqali romantik drama filmi. Rejissyori va prodyuseri Yash Çopra, ssenariy mualliflari Honey Irani va Rahi Masoom Raza. Filmda asosiy rollarda Sridevi (ona va qiz ikki rolda) va Anil Kapoor röyxatga olingan. Şuningdek, Waheeda Rehman, Anupam Kher, Deepak Malhotra va Dippy Sagoo muhim yordamçi rollarda iştirok etişgan. Bu film Sridevi va Çopraning Çandni (1989) filmidan keyingi ikkinçi va sönggi hamkorligi böldi.
Çopra özining Yash Raj Films işlab çiqariş banneri ostida prodyusserlik qilgan Lamhe filmi Rajastonda va Londonda ikki bosqiçda suratga olingan. Film mamlakat içida örtaça daromad keltirgan bölsa-da, tanqidçilar tomonidan yuqori baholangan.
Bir qança mukofotlarga sazovor bölgan Lamhe 39-chi Milliy kino mukofotlarida eng yaxşi kostyum dizayni nominatsiyasida ğolib böldi. Bundan taşqari, 37-chi Filmfare mukofotlarida film 13 ta nominatsiya bilan yetakçilik qildi, jumladan eng yaxşi rejissyor (Çopra), eng yaxşi erkak rol (Kapoor), eng yaxşi yordamçi ayol rol (Rehman) va eng yaxşi yordamçi erkak rol (Kher) nominatsiyalari bor edi. Film 5 ta mukofotni qölga kiritib, yetakçi böldi: eng yaxşi film, eng yaxşi ayol rol (Sridevi), eng yaxşi komik (Kher), eng yaxşi syujet (Irani) va eng yaxşi dialoglar (Masoom Raza).
Lamhe Outlook jurnalining «Bollivudning eng yaxşi filmlari» röyxatiga kiritilgan. U Çopraning özi suratga olgan filmlar içida eng sevimlisi sifatida tilga olinadi. Bu Masoom Razaning ssenariysi yozilgan sönggi filmlardan biri bölib, u film çiqqanidan bir neça oy ötib vafot etgan. 2013-yilda Hind kinosining yuz yilligi munosabati bilan Lamhe «100 yil içidagi eng yaxşi 10 ta romantik film» qatoriga kiritilgan.
1Rollarda
Sridevi, Anil Kapoor, Waheeda Rehman
2Syujet
Yoş NRI Virendra Pratap Singh (Anil Kapoor), Viren nomi bilan ham tanilgan, özining sobiq tarbiyaçisi…
Yoş NRI Virendra Pratap Singh (Anil Kapoor), Viren nomi bilan ham tanilgan, özining sobiq tarbiyaçisi Durgadevi (Waheeda Rehman) bilan birga birinçi marta Hindistondagi Rajastondagi vatanига keladi. Uning, Dai Jaa deb mehr bilan çaqiriladigan Durgadevi. Uning vafot etgan ota-onasi u tuğilişidan ança oldin Buyuk Britaniyaning Londoniga köçib ketgan edi. Dastlab issiq ob-havo va mintaqaning anʼanaviy urf-odatlari uni bezovta qilsa-da, Viren gözal Pallavi (Sridevi) bilan uçraşadi va deyarli darhol unga oşiq bölib qoladi. Pallavi boy tadbirkor Kothiwale Thakurning (Manohar Singh) qizi bölib, uning biznesi qiyinçilikka uçraganida Virenning vafot etgan otasiga yordam bergan edi. Viren va Pallavi döst bölib qolişadi. Biroq Dai Jaa Virenning Pallaviga bölgan his-tuyğularini sezib, Pallavi undan sakkiz yoş katta ekanini aytadi, ammo bu Virenni hali ham bezovta qilmaydi. Mulki bilan boğliq fuqarolik sud nizosida yutqazgaç, Pallavining otasi yurak xurujidan vafot etadi, çunki zarbani kötara olmaydi, Pallavi esa tuşkunlikka tuşadi. Viren otasining motam marosimida uni yupatiş uçun keladi, ammo Pallavi uzoq yillik sevgilisi, uçuvçi Siddharth Kumar Bhatnagar (Deepak Malhotra) tomon yugurganini körib, hayron qoladi. Viren yuragi ezilsa-da, oğir köngil bilan Pallavi va Siddharthning töyini taşkil qiladi va haqiqiy his-tuyğularini Pallaviga bildirmasdan Londonga qaytib ketadi. Biroq taqdirning şafqatsiz burilişi bilan, Dai Jaadan Siddharth va homilador Pallavi katta avtohalokatda halok bölganini eşitgaç, Viren Hindistonga uçib keladi. Oğir jarohat olgan Pallavi kasalxonada ularning tirik qolgan qizi Poojani dunyoga keltirgan edi. Viren va Dai Jaa Pallavi va Siddharthning fojiali yöqotişidan qayğuradi, dardga botgan Viren esa yangi tuğilgan Poojani tarbiyalaşni Dai Jaaga topşiradi.
20 yil ötgaç, endi örta yoşga yetgan Viren hali ham ötmiş bilan kelişa olmaydi va ikki ön yillik davomida har yili Siddharth va Pallavining ölim yilkunligi uçun Rajastonga taşrif buyurib kelgan. Biroq u Poojani uning tuğilgan kuni bilan boğliq bölgan uçraşuvlardan qoçib yuradi, çunki Pooja Pallavi vafot etgan kuni tuğilgan va Pallavining ölimining azobi hamon uning xotirasida tirik. Viren bu yil marosim uçun yana Hindistonga keladi va voyaga yetgan Poojani (Sridevi ham) köradi, u xuddi Pallaviga öxşaydi. Viren taqdir u bilan şafqatsiz öyin öynayotganini his qiladi, şunga qaramay Poojani va Dai Jaani Londondagi uyiga taklif qiladi. Londonda Virenning bolalikdagi dösti Prem Anand (Anupam Kher) uning yuragi hali ham Pallaviga intilayotganini biladi, Viren esa boşqa işlar bilan band bölişga urinadi, ammo Pallavini unuta olmaydi. Anita Malhotra (Dippy Sagoo), Virenning Londondagi yangi qiz dösti, unga çuqur oşiq bölib, uning Pallaviga bölgan sevgisini ham biladi va uning eʼtiborini qozonişga doim harakat qiladi. Pooja va Dai Jaaning Londonga taşrifi davomida Anita Poojani uçratadi va uning Viren uçun Pallavini doimiy eslatib turişini tuşunadi. Vaqt ötişi bilan Pooja Virenga köproq egalik qila boşlaydi, şuning uçun Anita unga haqiqatni körsatib, notöğri ekanini tuşuntirişga harakat qiladi. Pooja javoban, agar u özi Virenga qarindoş bölmasa, Anita ham unga qarindoş emasligini aytadi.
Anita asabiylaşib, Virenni Poojaga bölgan his-tuyğulari uçun tanqid qiladi va uni sevgan sobiq onasiga öxşagani uçun, ança yoş ayolga nisbatan his-tuyğu bildirgani uçun uyalişi kerakligini aytadi. Şu orada Prem Poojaning bolaligidan beri Virenga qançalik boğlanganini tuşunadi, ammo Viren hali ham Pallavining xotiralarida ötmişda yaşayotgani uçun şubhalanadi. Biroq vaziyat keskin özgaradi: Pooja Virenning çizgan Pallavi portretini topadi va uni özinikiga öxşatib, butunlay notöğri tuşunadi, holbuki u aslida onasining portreti edi. U Virenga muhabbatini tan oladi va portret masalasida uni töqnaşuvga çaqiradi, ammo ğazablangan Viren Poojani rad etib, aslida u sevgan ayol uning ölgan onasi bölib, Pooja unga öxşagan deb aytadi. Ezilgan va xörlangan Pooja Dai Jaaga Hindistonga qaytmoqçi ekanini aytadi. Pooja va Dai Jaa Londondan ketgaç, Prem çalkaşib ketgan Virenga Pooja bilan bölgan his-tuyğularini tan olişni qatʼiy maslahat beradi va Pallavi bilan Poojaning örtasidagi katta farqni körsatadi.
Uyga qaytgaç, Dai Jaa Poojani turmuşga çiqişga köndiradi, u esa şartni qöyadi: avval Viren uylanişi kerak. Dai Jaa Virenga aloqa qilib, Pooja Viren turmuş qurgandan keyin turmuşga çiqişga rozi bölganini bildiradi, Viren esa Anita bilan uylanişga rozi böladi. Buni bilgaç, Pooja Dai Jaaga heç qaçon turmuşga çiqmoqçi emasligini aytadi. Londonda Viren, Prem va Anita Dai Jaa nega Viren va Anitaning töyiga kelişni keçiktirayotganini öylaşadi. Viren va Prem Dai Jaaga sovğa qiliş uçun Hindistonga borişga qaror qiladi. Yetib kelgaç, Viren va Prem Dai Jaadan Poojaning heç qaçon turmuşga çiqmaslikka vaʼda berganini bilib, hayron qolişadi. Kulminatsion sahnada yuragi ezilgan Pooja qişloq tomoşasida fojiali xalq ertagini hikoya qilayotganda, tomoşabinlar orasida Virenni körib, birdan quvonadi va u bilan turmuşga çiqqanini aytib yolğon gapiradi. Biroq Viren Poojani turmuş haqidagi haqiqatni yaşirgani uçun tanqid qiladi va aslida Anita bilan heç qaçon uylanmoqçi emasligini, çunki u nihoyat Poojaga, Pallaviga emas, chin dildan oşiq ekanini anglaganini aytadi. Ikkalasi ham turmuş qurmagan bölgani uçun Viren va Pooja endi birga bölişga erkindir.
3Rollarda
Sridevi — Pallavi Thakur Bhatnagar / Pooja Bhatnagar rolida (ham ona, ham qiz…
Sridevi — Pallavi Thakur Bhatnagar / Pooja Bhatnagar rolida (ham ona, ham qiz sifatida)
Anil Kapoor — Virendra Pratap Singh rolida (Viren / Kunvarji)
Waheeda Rehman — Durgadevi (Dai Jaa) rolida: avval Virenning, keyinroq Poojaning tarbiyaçisi
Anupam Kher — Prem Anand rolida: Virenning bolalikdagi dösti
Deepak Malhotra — Siddharth Kumar Bhatnagar rolida: Pallavining eri va Poojaning otasi
Dippy Sagoo — Anita Malhotra rolida: Virenning qiz dösti
Manohar Singh — Kothiwale Thakur rolida: Pallavining otasi
Lalit Tiwari — Sudheşwar Narayan Tiwari rolida: Virenning qasrini qarovçisi
Vikas Anand — Dr. Vikas rolida: Pallavining şifokori (mehmon iştiroki)
Ila Arun — «Morni Baga Ma Bole» qöşiğidagi xalq raqqosasi rolida (mehmon iştiroki)
Riça Pallod — 5 yoşli Pooja rolida (mehmon iştiroki)
4Musiqa
Musiqasini Shiv Kumar Şarma va Hariprasad Çaurasia (birgalikda Shiv-Hari nomi bilan tanilgan) bastalagan,…
Musiqasini Shiv Kumar Şarma va Hariprasad Çaurasia (birgalikda Shiv-Hari nomi bilan tanilgan) bastalagan, sözlarini Anand Bakşi yozgan. «Kabhi Main Kahoon» qöşiği Çopraning Çandni (1989) filmidagi fon musiqasi sifatida işlatilgan kuy asosida yaratilgan, uning musiqasini ham Shiv-Hari yozgan edi.
Rasmiy saundtrekka kiritilgan qöşiqlar quyida keltirilgan:
5Meros
Film Outlook jurnalining «Hind kinosining barça zamonlar eng buyuk filmlari» röyxatiga kiritilgan. U…
Film Outlook jurnalining «Hind kinosining barça zamonlar eng buyuk filmlari» röyxatiga kiritilgan. U Çopraning rejissyorlik işlari içida şaxsiy eng sevimlisi sifatida tilga olinadi. The Times of India uni «Yash Çopra filmlarining eng yaxşi 10 tasi» röyxatiga kiritib, uni «vaqt va makon çegaralaridan oşib ötgan muhabbat hikoyasi» deb taʼriflagan, Rediff esa uni «Çopraning eng aniq filmlaridan biri, u romantika haqidagi öz tuşunçalarini çuqur va gözal Lamhe bilan ham ortda qoldirdi» deb atagan.
Sridevi ona va qiz ikki rolda öynagan, iDiva bu haqda «yana bir ikki rolli film, lekin oldin heç kim öynamagan rol» deb yozgan. Rediff uni «uning karyerasidagi eng ajoyib filmlardan biri... köpinça öz davridan ança oldinda turgan film deb hisoblanadi» deb baholagan.
Karan Joharga Lamhe filmini suratga oliş haqida gapirar ekan, Çopra şunday degan: «Londondagi suratga oliş jadvalining 90 foizi tugaganda, fojia yuz berdi. Sridevining otasi vafot etdi... U 16 kundan keyin qaytib keldi va komediya sahnasini suratga olişi kerak edi... Öşa paytda u hamma narsani unutdi va ajoyib sahna ijro etdi. Men uning muvaffaqiyati siri aynan şu ekanini angladim... Nega u şunday ekanligining sababi.» Sridevining «Morni Baga Ma Bole» xalq raqsi Hindustan Times tomonidan «Yash Çopraning eng yaxşi 5 qöşiği» qatoriga kiritilgan.
Yillar davomida Lamhe kult filmga aylandi. Tanqidçi Rachel Dwyer filmçi haqidagi biografiyasida şunday yozgan: «Yash Çopraning özi eng sevgan filmi Lamhe (Moments, 1991) tomoşabinlarni sinfiy asosda bölib yubordi: u metropoliya elitasi va çet el bozorida juda maşhur bölib, xarajatlarini qoplaşga yetdi, ammo miş-mişlarga köra qarindoşlar örtasidagi munosabat mavzusi tufayli kassada past natija körsatdi (ayniqsa takroriy tomoşabinlar orasida)». The Hindu yozganidek, «Qarindoşlar örtasidagi munosabat jilolari bilan Lamhe katta şov-şuv keltirdi va şahar suhbatlarining markazida qoldi», Sridevi esa Rajeev Masand bilan intervyusida bu mavzuni «juda jasur» deb topganini tan olgan. Rediff uning muvaffaqiyatsizligini «kinodagi ğalati, tuşunarsiz lahzalardan biri» deb taʼriflagan. Vikram Bhatt kabi köplab kino tahlilçilari Lamhe öz davridan oldinda bölganini va keyinroq çiqqanda muvaffaqiyatli bölişi mumkinligini aytişgan.
6Mukofotlar va nominatsiyalar
39-Milliy kino…
39-Milliy kino mukofotlari:
Eng yaxşi kostyum dizayni — Neeta Lulla, Kaçins va Leena Daru
37-chi Filmfare mukofotlari:
Ğolib bölgan:
Eng yaxşi film — Yash Çopra
Eng yaxşi ayol rol — Sridevi
Eng yaxşi komik — Anupam Kher
Eng yaxşi syujet — Honey Irani
Eng yaxşi dialoglar — Rahi Masoom Raza
Nominatsiyalar:
Eng yaxşi rejissyor — Yash Çopra
Eng yaxşi erkak rol — Anil Kapoor
Eng yaxşi yordamçi ayol rol — Waheeda Rehman
Eng yaxşi yordamçi erkak rol — Anupam Kher
Eng yaxşi musiqa rejissyori — Shiv-Hari
Eng yaxşi qöşiq muallifi — Anand Bakşi, «Kabhi Main Kahoon» uçun
Eng yaxşi erkak ijroçi — Hariharan, «Kabhi Main Kahoon» uçun
Eng yaxşi operator ishi — Manmohan Singh
Matn: maqola tarjimasi «Lamhe» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
