Les Vacances de Monsieur Hulot (ingliz tilida: yoo-LOH, fransuzça: [məsjø ylo]) AQŞda «Monsieur Hulotʼs Holiday» nomi bilan çiqarilgan, 1953-yildagi fransuz komediyasi bölib, uni Jak Tati suratga olgan va boş rolda ijro etgan. Film pipa çekadigan, yaxşi niyatli, lekin besönaqay Mösyö Ulo qiyofasini yaratdi. Bu qahramon Tatining keyingi filmlarida ham paydo böladi, jumladan «Mon Oncle» (1958), «Playtime» (1967) va «Trafic» (1971) filmlarida. Film 1953-yilda çiqqanda ijodkoriga xalqaro şuhrat keltirdi. Film juda muvaffaqiyatli bölib, Fransiyada jami 5 071 920 ta çipta sotildi.
1Rollarda
Jacques Tati, André Dubois, Lucien Frégis
2Syujet
Quyidagi qisqaça mazmun 1978-yilda qayta montaj qilingan versiyani aks…
Quyidagi qisqaça mazmun 1978-yilda qayta montaj qilingan versiyani aks ettiradi.
Nomi aytilmagan temir yöl stansiyasi va avtobus bekatida yölovçilar poyezdga çiqayotganda, yuriş-turişi komik bölgan, göyo bekar Mösyö Ulo buning örniga özining sodda 1924-yilgi «Salmson AL» avtomobilida sohil böyidagi dam oliş mehmonxonasiga boradi. Mehmonxonaga yetib kelganida, kuçli dengiz şamoli esayotganda eşikni oçib, u tartibsizlik keltirib çiqaradi. Keçqurun Ulo mehmonxona restoraniga kelib, xizmat körsatilişini kutadi.
Mehmonlar plyajda dam olib yotganlarida, Ulo Martin ismli yoş ayol va uning xolasiga sumkalarini kötarişda yordam beradi. Mehmonxona holida mehmonlarni Ulo qöyib yuborgan baland ovozli plastinka bezovta qiladi va uni öçirişadi. Ish topolmay, Ulo orqasida xaltasi bor yoş skaut qiz Denise bilan qöşiladi. Bir oz vaqt ötgaç, Ulo kayakida suzişga çiqadi, lekin kayak ikki bölib sinadi va plyajdagilar uni akula suzgiçi deb öylaşadi. Ulo plyajdan qaytib, mehmonxona içiga iflos oyoq izlarini taşlaydi.
Keyinroq Ulo bir odamni dafn marosimiga olib boradi. Ulo maşinasini tuzatayotganda, şinani suğurib oladi, u bargga öralib qoladi va uni dafn gulçambari deb adaşişadi. Keyin Ulo tennis öyinini öynaydi va aniq ğalaba qozonadi. Mehmonxonaga qaytib, Ulo stol tennisi öynaydi, lekin töp holga tuşganda uni közdan yöqotadi. Ertasi ertalab Martin ot minib sayr qilayotganda, Ulo otga minmoqçi böladi, lekin oti çopib ketadi va bir odamni sandiğiga qamab qöyadi. Öşa keçasi u Martin bilan maskaradda raqsga tuşadi.
Ulo yana kundalik noxuşliklarga duç keladi, jumladan, şinasi teşilgan maşinani domkrat bilan kötarmoqçi böladi va tunda salyut otadi. Köp ötmay, plyajdagilar dam oliş maskanini tark etib, Ulo bilan xayrlaşadi, söng u ham ketadi.
3Aktyorlar
Jak Tati — Mösyö Ulo Natali Pasko — Martin Mişelin Rolla — Xola Valentin Kamaks — Ingliz ayol Lui Perrolt —…
Jak Tati — Mösyö Ulo Natali Pasko — Martin Mişelin Rolla — Xola Valentin Kamaks — Ingliz ayol Lui Perrolt — Fred Andre Dubua — Mayor Lusien Frejis — Mehmonxona egasi Raymon Karl — Ofitsiant Rene Lakur — Sayr qilayotgan erkak Margerit Jerar — Sayr qilayotgan ayol Klod Şillio — Fotograf
Kristofer Li filmning ingliz tilidagi dublyajida barça ovozlarni ijro etgan.
4Uslub
Köp joyda «Les Vacances»da oğzaki nutq faqat fon tovuşlari vazifasini bajaradi. Köp odamli sahnalarning…

Köp joyda «Les Vacances»da oğzaki nutq faqat fon tovuşlari vazifasini bajaradi. Köp odamli sahnalarning tez-tez uzoq kadrlari bilan birga, Tati bu usul tomoşabinning eʼtiborini odamlar guruhda özaro munosabatda bölganda namoyon böladigan komik tabiatga hamda özining puxta sahnalaştirilgan vizual hazillariga qaratişini öylagan. Şunga qaramay, film heç qanday maʼnoda «sokin» komediya emas, çunki u tabiiy va sunʼiy tovuşlardan nafaqat komik taʼsir uçun, balki qahramon xarakterini oçiş uçun ham foydalanadi.
Film fransuz va ingliz tilidagi versiyalarda suratga olingan. Tati «Jour de fête» filmida rangli plyonka bilan tajriba ötkazgan bölsa-da, «Les Vacances» qora-oq.
Jazz musiqasi, asosan «Quel temps fait-il à Paris» mavzusining variantlaridan iborat bölib, Alain Romans tomonidan yozilgan. Ulo mehmonxonaga kelganida radioda çalinadigan xalq qöşiği ingliz tilida aytiladi va XIX asr irlandiyalik bastakori J. S. Molloyning «The Days of the Kerry Dancing» asari hisoblanadi. Bu yoşlik quvonçlarining yöqolganidan noliş qöşiğidir. Mehmonxonaning elektr patefonida baland ovozda doim çalinadigan kuy «Tiger Rag»dir.
«Les Vacances» Saint-Marc-sur-Mer şahrida suratga olingan. Bu şahar Loara-Atlantika departamentida, sanoat porti Sen-Nazer çekkasida joylaşgan. Tati uruşdan oldin döstlari, janob va xonim Lemuan bilan yaqin atrofdagi Port Şarlottda yaşab yurgan paytida bu gözal sohil çiziğiga mahliyo bölgan va bir kun kelib şu yerda film suratga olişga qaror qilgan. Tati va uning guruhi 1951-yilning yozida yetib kelib, «şaharni egallab oldi va keyin uni Ikkinçi jahon uruşidan keyin öz marosimlarini qayta kaşf etayotgan fransuz örta sinf hayotining mohiyati sifatida dunyoga taqdim etdi». «Na juda katta, na juda kiçik [Sen-Mark bu talabga javob beradi] — himoyalangan körfaz, çiroyli qum egriligi bilan, unda asosiy voqealarni markazlaştiriş mumkin bölgan plyajdagi mehmonxona, «LʼHôtel de la Plage» bor edi. Plyaj kulbalari, şamol tösiqlari, baliqçi qayiqlari va qoyali çiqiqlar ham rasmni töldirişga yordam berdi, u şunçalik ham ajoyib bölmagani uçun yanada idilli edi». Keyinçalik Mösyö Ulo haykali bronzadan qurilib, film suratga olingan plyajga qarab turadi.
5Tanqidiy munosabat
AQŞda çiqqanda Bosli Krauter filmni «sokin» davrdagi Charli Chaplin, Bester Kiton va şunga öxşaş ijodkorlar…

AQŞda çiqqanda Bosli Krauter filmni «sokin» davrdagi Charli Chaplin, Bester Kiton va şunga öxşaş ijodkorlar filmlaridan olinadigan «öşa vizual satira» deb yozgan. U film «quvnoqlikdan portladi» deb aytgan va Tati «insonlarning odatlarini karikatura qiliş isteʼdodi kuçli va jadal bölgan, uzun oyoqli, biroz közlari börtib çiqqan janob»dir, deb taʼkidlagan. «Filmda haqiqatan ham syujet yöq… Dialog minimal darajada bölib, u yozgi dam oluvçilar aytadigan ahmoqona va maʼnosiz gaplarni masxara qiliş uçun işlatiladi. Har xil tovuşlar esa komik taʼsir uçun taşlangan petardalarga aylanadi».
Tati biografi Devid Bellos filmni «yuksak» deb taʼriflagan va «Aynan şu film orqali men Fransiyaga birinçi marta oşiq böldim. Menimça, bu köp odamlar uçun ham töğri» degan. Jurnalist Simon ÖHagan filmning 2003-yildagi 50 yilligi munosabati bilan yozgan: film «tarixdagi eng katta vizual hazillar töplamini öz içiga olişi mumkin, lekin uni joylaştirilgan kontekst va filmning atmosferasi uni boşqa olamga kötaradi. Markaziy qahramon zamonaviy dunyo oldidagi hayratlaniş, yoqiş istagi va aynan kerakli miqdordagi ajoyiblik aralaşmasidir — yaʼni ortiqça emas. Uning dengiz böyidagi dam oliş paytida moslaşişga qilgan har bir harakati faqat tartibdan tartibsizlik yaratadi. Farovon odamlarning dam olişdagi qobiğini teşiş Tatining eng kam qiziqişlaridan emas. Şu bilan birga, bu yerda elegik sifat ham bor, yaʼni Tati kulgili deb topgan narsani u yana sevişini his qiliş».
Film 1953-yilgi Kann kinofestivaliga yuborilgan.
Filmning komik taʼsiri Fransiyadan ança uzoqqa tarqaldi va 2007-yilda Rouen Atkinson iştirokidagi «Mr. Beanʼs Holiday» komediyasida ham uçraydi.
6Mukofotlar va eʼtirof
Empire jurnalining «Jahon kinosining eng yaxşi 100 filmi» röyxatida 49-örinni…
Empire jurnalining «Jahon kinosining eng yaxşi 100 filmi» röyxatida 49-örinni egallagan.
The Guardian gazetasining «20 ta eng yaxşi yozgi dam oliş filmlari» röyxatida 7-örinni egallagan.
7Versiyalar
Filmning uçta versiyasi yaratilgan. Tati asl 1953-yilgi versiyani 1959-yilda olib taşlagan, 1962-yilda…

Filmning uçta versiyasi yaratilgan. Tati asl 1953-yilgi versiyani 1959-yilda olib taşlagan, 1962-yilda çiqarilgan ikkinçi versiya esa keyinçalik, 1967-yilgi bankrotligi tufayli, eskrow (uçinçi şaxs saqlovida) holatida saqlaş uçun muomaladan çiqarilgan. 1978-yilda Tati filmni qayta çiqardi: ön ikki daqiqa qisqartirildi, bir neçta kadrlar qayta joylaştirildi va filmda asosiy mavzuning yangi aranjirovkasi paydo böldi. Saint-Marc-sur-Mer şahrida suratga olingan yangi kadrlarni öz içiga olgan bu versiyani Tati «aniq» deb atagan. Uyda köriş uçun faqat asl va 1978-yilgi versiyalar mavjud.
8Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Les Vacances de Monsieur Hulot» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.