Lethal Weapon

Lethal Weapon (ingl. Lethal Weapon) — Richard Donner suratga olgan, ssenariysi Shane Black yozgan, 1987-yilda AQŞda suratga olingan boevik. Film 1988-yilda «Eng yaxşi tovuş» nominatsiyasida «Oskar» mukofotiga nomzod böldi. Bu surat «Lethal Weapon» seriyasining boşlanişi böldi va 1980-yillardagi eng maşhur boevriklardan biriga aylandi.

Filmda ish 1984-yilda boşlangan. Filmning dastlabki işçi nomi «The L.A. Wildcat» («Los-Anjeles yovvoyi muşugi») bölgan. Aynan şu sarlavha bilan ssenariyçi Shane Black 1984-yil oxirida ssenariyning birinçi qoralamasini yozib topşirgan. Işlab çiqariş bosqiçida loyiha «Body Count» («Öliklar hisobi») nomini olgan — bu birikma dastlab alternativ yoki hatto rasmiy kiçik sarlavha sifatida rejalaştirilgan edi. Shane Black ssenariydagi yuqori ölim darajasini aks ettiruvçi bu iborani şunçalik yaxşi körib qoldiki, birinçi qism yakuniy qoralamalarining oxirida hatto izoh qoldirgan: «Riggs va Murtaugh „Body Count“ga qaytadilar». Oxir-oqibat bu nomdan juda ğamgin bölgani uçun voz keçişgan. Muayyan bosqiçda Warner Bros. studiyasi va prodyuser Joel Silver qiziqarli va krutoy detektivga mos keladigan qisqa nom izlaşgan — «Hard Case» («Qiyin ish») nomi. Bu işçi nom mazmunan yaqin bölib, studiya ofislarida uzoq vaqt aylanib yurgan. Lekin prodyuser Joel Silver nomni yanada jarangdor, tezkor va personajlar duetini taʼkidlaydigan nomga özgartirişni talab qildi — şunday qilib «Lethal Weapon» paydo böldi. Matbuot közini çalğitiş uçun ahamiyatsiz kodli nom «Production No. 934» işlatilgan, keyinçalik ayrim lokatsiyalarda u kinoyali «Donner/Silver loyihasi (nomsiz)» — «Untitled Donner/Silver Project» deb özgartirilgan. Qiziquvçan tomoşabinlar töplanmasligi uçun suratga oliş guruhi va texnik transport uçun yöl körsatkiçlarida köpinça «LW» degan oddiy belgilar osib qöyilgan, bu befarq yölovçilarga bu «mahalliy teleseriya» yoki «ijtimoiy reklama» suratga olinayotganini aytgan. Keyinroq (1987-yilda) Black dösti Warren Murphy bilan birga davomi qoralamasini boşqa işçi nom — «Play Dirty» («Iflos öyna») bilan yozişni boşlagan.

«48 Hours» komediya boevigining kuçli muvaffaqiyatiga tayanib, Paramount Pictures studiyasi (loyihani Warner Bros.ga ötgunça dastlab işlab çiqqan) va prodyuser Joel Silver xuddi şu syujetni takrorlaşni va kultli Nick Nolte va Eddie Murphy duetini yana ekranga olib çiqişni orzu qilişgan. Paramount Nolte va Murphy duetini tiklab bölmasligini anglagaç, huquqlarni Warner Bros. studiyasiga sotgan. Aynan şu yerda loyiha rejissyor Richard Donnerning qöliga tuşdi, u «48 Hours»ni nusxalaş urinişlaridan butunlay voz keçdi. Warner Bros. prodyuserlari boş rollarni öşa davrning eng maşhur komediya duetiga — Dan Aykroyd va Çevy Chaseʼga beriş imkoniyatini jiddiy muhokama qilişdi, ularning tandemi uçun turli variantlar, jumladan qora komediya tomoniga oğiş ham körib çiqildi. Lekin Donner va Black film qattiq va şafqatsiz boevik, dramatik elementlar bilan bölişi kerakligini talab qilişdi (çunki Riggs xotini vafotidan keyin öz joniga qasd qiliş fikrlaridan azob çekadi). Prodyuserlar agar Aykroyd va Chaseʼni taklif qilsalar, tomoşabinlar «Ghostbusters» yoki «Spies Like Us» ruhidagi sof komediya kutişini hisobladilar (aktyorlar aynan şu filmlarda 1985-yilda birga suratga tuşgan edi). Bu filmning dramatik taranglgini butunlay buzib yuborgan bölardi. Donner Murtaugh personajini Danny Glover uçun qayta yozdi va şu bilan Mel Gibson va Danny Gloverning butunlay boşqaça, noyob ekran tandemini oçdi.

Riggs

Martin Riggs roli uçun taklif qilinganlar:

Film yaratuvçilari Riggs roli va Murtaugh roli uçun quyidagi aktyorlarni duet turli konfiguratsiyalarida «sinab» körib çiqdilar:

Taqdir kulgisi bilan, bir yildan kamroq vaqt ötib Bruce Willis «Die Hard»da rol olişga rozi böldi, bu rolni avval Mel Gibson rad etgan edi. Bundan taşqari, ikkala filmni bir xil prodyuser (Joel Silver) suratga olgan, ularda bir xil Beretta 92F rekvizit pistoleti işlatilgan va «Die Hard 3» ssenariysi dastlab «Lethal Weapon 4» uçun syujet sifatida yozilgan edi.

Gibsonni «Mad Max 2» boevigida körgan Richard Donner boşqa yulduzlar uçun kastingni yopdi. Qiziği şundaki, Joel Silver Gibsonga «Predator» filmidagi Dutç rolini taklif qilgan edi, lekin u Riggs rolini tanladi. Gibson röyxatga olingan Danny Glover bilan qanday işlaşini tekşiriş uçun studiya parvozlarni taşkil qildi: Gibson Sidneydan, Glover esa öşa paytda teatrda rol öynayotgan Çicagodan olib kelindi. Gibson Avstraliyadan kelişi bilanoq, uni darhol Richard Donnerning ofisida Glover bilan juftlikda ssenariyni öqişga ötirişdi. Donnerning eslaşiça, tandem bir zumda şakllandi: aktyorlar Shane Blackning matnini şunçaki öqimadilar, darhol improvizatsiya qila boşladilar. Gibsonning portlovçi energiyasi va Gloverning xotirjam, yerga yaqin jozibasi örtasidagi kontrast mukammal işladi. Boş qahramonlarga kasting şu bilan rasman yopildi.

Roj

Roger Murtaugh roli uçun film yaratuvçilari quyidagi nomzodlarni körib çiqdilar:

Murtaugh roli va general McAllister roli uçun ham körib çiqildi:

Donner yomon qahramon rollarida Dern kabi darajadagi yulduzlardan voz keçişga qaror qildi, şunda diqqat boş qahramonlar duetidan çalğimasin, bu rolni esa kamroq maşhur, lekin taʼsirçan aktyor Mitç Ryanga berdi. Bu mablağ tejaşga va tomoşabinlarning eʼtiborini butunlay boş qahramonlar — Riggs va Rojga qaratişga imkon berdi. Kasting-direktor Marion Dougherty ssenariyda Murtaughning teri rangi aniq yozilmaganini payqadi. Oldin u «Witness» filmini körgan va Danny Gloverning öyiniga hayron qolgan edi. U Donnerga inqilobiy ğoyani taklif qildi: hamkorlarni turli irq vakillaridan iborat duetga aylantiriş. Donnerga ğoya yoqdi va Glover roli uçun birinçi bölib tasdiqlandi.

Mr. Joshua

Asosiy antagonist Mr. Joshua roli uçun körib çiqilganlar:

Riggs roli va Mr. Joshua roli uçun ham körib çiqildi:

Gary Busey bu rolni «tortib oldi». 1986-yilga kelib Gary Buseyning karerasi kuçli qaramliklar tufayli tubiga tuşgan edi. Ssenariyni öqigaç, u Mr. Joşuani özining qayta tiklaniş yagona imkoniyati deb tuşundi. Probalarga kelganda Mel Gibson va Danny Glover allaqaçon şartnomalarni imzolagan va suratga tayyorgarlik körayotgan edilar. Gibson bilan probalarda Busey haqiqiy performans körsatdi. U közini pirpiratmasdan qaraşini işga solib, Mel Gibsonning nigohi bilan ajoyib rezonans hosil qildi. Donner va Silver ular orasida kuçli taranglik paydo bölayotganini kördilar. Şundan söng Busey kasting xonasiga kirdi, Richard Donnerga jinni, pirpiramaydigan nigohini mahkam qadab, uning yuzi oldida ğazab bilan qalin yoğoç qalamni ikkiga sindirdi. Donner bu paytda unga haqiqatan ham qörqinçli bölganini tan olgan. Busey roliga darhol tasdiq berildi. Bundan taşqari u soçlarini gidroperit oqi rangiga böyaşni öylab topdi, bu Mel Gibsonning qoramtir malletiga kuçli vizual kontrast yaratdi.

Triş

Triş Murtaugh roli kastingining tarixi şu jihatdan noyobki, film yaratuvçilari dastlab professional kino aktrisasini izlamagan.

Kasting-direktor Marion Dougherty va Richard Donner Murtaugh oilasi iloji boriça jonli, qulay va oddiy körinişda bölişini xohlaşdi. Ular iliq energiyaga, kuçli onalik boşlanişiga va şu bilan birga yorqin xarizmaga ega ayolni izladilar. Odatiy Golliud aktrisalari Donnerga juda «yaltiroq» tuyulardi. Triş Murtaugh roli uçun quyidagilar proba topşirdilar:

Şunda Marion Dougherty nostandart qadam taşladi. U 1960-yillardagi maşhur pop-xonanda Darlene Lovega eʼtibor qaratdi. 1980-yillarning örtalarida uning musiqiy karerasi pasayib ketgan edi va u asosan orkestr yoki Broadway myuzikllarida ijro etardi. Darlenening katta kinoda tajribasi deyarli yöq edi. Probada undan oddiygina gaplaşib, Danny Glover bilan improvizatsiya qiliş söraldi. Ular yonma-yon ötirişi bilanoq, suratga olişda hozir bölgan barça kişilar darhol tuşunişdi: ular yigirma yil baxtli turmuş qurgandek körinardi. Richard Donner uning öyinidan şunçalik maftun böldiki, darhol Triş rolini unga berdi. Darlene Love vazifani şunçalik mukammal bajardiki, uning qahramoni franşizaning doimiy «yuragi»ga aylandi va törtala qismning hammasida iştirok etdi.

Rotten Tomatoes saytida «Lethal Weapon» filmi 59 ta şarhga asoslangan holda 81% ijobiy baho oldi. Saytning tanqidiy konsensusi şunday deydi: «Ajoyib darajada muvaffaqiyatli franşizaning eng muvaffaqiyatli qismi, «Lethal Weapon» 1980- va 1990-yillar boevik janrini qayta körib çiqişga yordam berdi». Metacritic örtaça tortilgan hisob-kitob bilan filmga 23 ta tanqidçi şarhiga asoslanib 100 balldan 68 ball qöydi, bu «umuman ijobiy» şarhlarni bildiradi.

Chicago Sun-Times naşridan Roger Ebert filmga 4 ta yulduzdan 4 tasini qöyib, Donner «özidan ham oşib ketgan» deb yozdi.

2012-yilda Martin Riggs Empire jurnali sörovi natijalariga köra, eng buyuk kino personajlari röyxatida 100-örinni egalladi.

1988-yilda «Eng yaxşi tovuş» nominatsiyasida «Oskar» uçun nomzodlik

«Eng yaxşi film musiqasi» nominatsiyasida «BMI Film Music Award» mukofoti

«Image» mukofotining 3 ta sovrini: film uçun, boş erkak rol (Danny Glover) va ikkinçi darajali ayol rol (Tracey Wells) uçun

«Eng yaxşi tovuş montaji» nominatsiyasida «Golden Reel Award» mukofoti

Triller filmidagi eng yaxşi yoş aktrisa nominatsiyasida «Young Artist Award» uçun nomzodlik (Ebony Smith)