«Jivi i pomni» (Живи и помни) — 2008-yilda rejissyor Aleksandr Proşkin tomonidan suratga olingan rus dramatik badiiy filmi. Film 1974-yilda yozilgan, Valentin Rasputinning şu nomli qissasi asosida yaratilgan. Qissada Sibir qişloğidagi bir ayolning fojiali taqdiri hikoya qilinadi: u eri Uluğ Vatan uruşi paytida dezertir bölganini bilib qoladi.
Filmning premyerasi 2008-yil 7-iyunda Soçidagi XIX Oçiq Rossiya kinofestivali «Kinotavr»da bölib ötdi; film tanlov dasturini oçdi. Keng prokatga lenta 2008-yil 26-iyunda çiqdi.
1Rollarda
Daria Moroz, Mikhail Yevlanov, Sergey Makovetsky
2Syujet
Sibirdagi Atamanovka qişloğida Nastyona Guskova eringizning ota-onasi — qayinotasi Fyodor Mixeyeviç va…
Sibirdagi Atamanovka qişloğida Nastyona Guskova eringizning ota-onasi — qayinotasi Fyodor Mixeyeviç va qayinonasi Semyonovna bilan birga yaşaydi. U kolxozda, örmon kesişda özi kabi solдат xotinlar bilan işlaydi va qayinotasi-qayinonasiga uy işlarida yordam beradi.
Uning eri Andrey Guskov Uluğ Vatan uruşining boşidanoq frontda jang qiladi: avval Moskva yaqinida çanği batalyonida, söngra Smolensk yaqinida razvedkada, Stalingrad yaqinida şox-kontuziyadan keyin esa gaubitsa batareyasida xizmat qiladi. U jangovar mukofotlarga ega. Oxirgi xatini u 1944-yil oktyabrda, yarador bölib davolanayotgan Novosibirskdagi harbiy gospitaldan uyga jönatadi.
Gospitaldan çiqqaç, Andreyni yana frontga yöllaşadi. Vokzalda u Irkutsk eşelonini köradi va xotinini kamida bir kunga köriş qaroriga keladi. Ammo bir neça kunlik yöldan söng u öz qismiga ulgurib qaytolmasligini va dezertirlik qilganini tuşunadi.
Uyga yaşirinça qaytib kelgan u yaqinlaridan va qişloqdoşlaridan yaşirinib, qişloq yonidagi tayga içidagi taşlandiq zimovyeda yaşaydi. Andrey qaytganini faqat xotini Nastyona biladi. U xotinini agar biror kimsaga, hatto öz ota-onasiga ham gapirsa, öldiriş bilan qörqitadi. Nastasya eridan hammadan yaşirişga majbur böladi: vaqti-vaqti bilan uni ziyorat qilib, ovqat olib boradi.
Şu orada armiyada bedarak yöqolgan Andreyni izlaş boşlanadi. Guskovlar uyiga militsioner Burdak va hisobçi Innokentiy Ivanoviç kelib, Andrey haqida söraşadi.
Vaqt ötadi, Nastya eridan homilador ekanini biladi. Bu unga quvonç bağişlaydi, çunki tört yillik nikohda ularning farzandi bölmagan edi. Şu bilan birga, bölajak farzandning otasi kim ekanini yaşirişga majbur bölgani uni bezovta qiladi.
Nastyonaning homiladorligini bilgaç, qayinonasi uni haqorat qilib uydan haydaydi, söngra butun qişloq ham uni qoralaydi. Hamma uçun u endi uruşdan erini kutmagan xiyonatkor xotin bölib qoladi.
Ğalaba kuni keladi; qişloq aholisi daryo böyida umumiy dasturxon atrofida uni nişonlaydi. Uruşdan qaytmaganlarni eslaşadi va bedarak yöqolganlardan kimdir hali qaytib kelişiga umid qilişadi. Andrey Guskovni ham eslaşadi. Faqat Nastya uning heç qaçon qaytmasligini aniq biladi.
Nastyonaning homiladorligi sababli qişloqda miş-mişlar tarqaladi: Andrey bedarak yöqolmagan, balki dezertir bölib, yaqin atrofda yaşirinib yurgan emiş. Militsioner Burdak qişloq erkaklari yordamida Nastyona ustidan kuzatuv örnatadi, Andreyning qayerda yaşiringanini aniqlaş uçun. Ular uni qayiqda eriga xavf haqida ogohlantiriş uçun suzib ketayotganida kuzatib topadilar.
Ikkita qayiqda, tört kişi Nastyonani daryoda quvib boradi. Tuman yordamida u bir muddat ularning qölidan qutuladi. Nastyona çarçab qolgaç, baribir yetib olinişini tuşunib, suvga sakraydi va çökib ketadi.
Nastyonaning maʼrakasiga butun qişloq yiğiladi; ayollar uni yaxşilik bilan eslaşadi va uning ölimida uni quvgan qişloqdoşlarni ayblaşadi.
1965-yil keladi: qarigan Andrey Guskov bir paytlar gavjum bölgan Atamanovka qişloğida yolğiz yaşaydi. Yonidan suzib ötayotgan bakenşik uni Ğalabaning yigirmançi yilligi bilan tabriklaydi.
3Suratga oliş guruhi
Rejissyor-postanovşik — Aleksandr…
Rejissyor-postanovşik — Aleksandr Proşkin
Ssenariy mualliflari — Aleksandr Rodionov, Aleksandr Proşkin
Prodyuserlar — Ruben Dişdişyan, Sergey Danielyan, Aram Movsesyan, Yuriy Moroz
Operator-postanovşiklar — Gennadiy Karyuk, Aleksandr Karyuk
Kompozitor — Roman Dormidoşin
4Yaratiliş tarixi
Valentin Rasputinning «Jivi i pomni» qissasini ekranlaştiriş ğoyasi aktrisa Dariya Morozga tegişli edi. Avval…
Valentin Rasputinning «Jivi i pomni» qissasini ekranlaştiriş ğoyasi aktrisa Dariya Morozga tegişli edi. Avval rejissyor Nina Çusova bilan film suratga oliş ğoyasi paydo bölgan, ammo muallif ekranlaştiriş huquqini bermagan. Keyinçalik Dariya Moroz MXT Kiçik sahnasida Vladimir Petrov spektaklida Nastyonani öynadi. Bu qöyiliş Rasputinga juda yoqdi. Şunda Dariyaning otasi Yuriy Moroz muallifga yana bir bor murojaat qilişni maslahat berdi. Bu safar Rasputin ekranlaştirişga rozi böldi, ammo şart qöydi: Nastyonani Dariya Moroz öynaşi va filmni muallif özi işlab çiqaruvçi bilan birgalikda tanlaydigan katta avlod rejissyori suratga olişi kerak. «Central Partnership» rahbari Ruben Dişdişyan rejissyor nomzodi sifatida Aleksandr Proşkinni tavsiya qildi.
Film uçun «natura» izlaş ança vaqt davom etdi; Ural va Kama böylarida izlandi, natijada suratga oliş Nijniy Novgorod viloyatining Voskresenskiy tumanida, eski imonli qişloqlarda bölib ötdi. Atamanovka qişloği obrazi şu qişloqlar asosida yaratildi. Massovka sahnalarida atrofdagi qişloqlar aholisi iştirok etdi; ular rekvizit sifatida uruş davridan saqlangan buyumlarni olib kelişdi.
Suratga oliş davri 2007-yil 1-martda boşlandi va 35 kun davom etdi; rejissyorning fikriça, Rossiya kinematografiyasida uzoq vaqtdan beri amalga oşmagan muz yurişi (ледоход) ham suratga olindi.
5Eʼtirof va mukofotlar
2008 — Soçidagi XIX Oçiq Rossiya kinofestivali «Kinotavr»da «Eng yaxşi rejissyorlik uçun» mukofoti —…
2008 — Soçidagi XIX Oçiq Rossiya kinofestivali «Kinotavr»da «Eng yaxşi rejissyorlik uçun» mukofoti — rejissyor Aleksandr Proşkinga.
2009 — «Nika» mukofoti:
eng yaxşi ayol roli uçun mukofot — aktrisa Dariya Morozga.
eng yaxşi ikkinçi plan ayol roli uçun mukofot — aktrisa Anna Mixalkovaga.
2009 — XIX «Zolotoy Vityaz» kinoforumi — öyin filmlari bölimida «Kumuş Vityaz» mukofoti. «Eng yaxşi boş ayol roli uçun» diplomi — Dariya Moroz.
Matn: maqola tarjimasi «Живи и помни (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.