Lorenzo's Oil

1983-yil iyulda Lorenzo — öta zehnli va ğayratli olti yoşli bola — Komor orollarida yaşaydi. Uning otasi Augusto Odone Jahon bankida işlaydi va öşa yerda xizmat safarida yurgan edi. Lekin ota-onasi bilan AQŞga köçib kelganidan keyin Lorenzoda asab tizimi bilan boğliq muammolar paydo böla boşlaydi: yiqiliş, eşitiş qobiliyatining yöqolişi, isteriya xurujlari. 1984-yil aprelda bolaga adrenoleykodistrofiya (ALD) taşxisi qöyiladi — bu miya degeneratsiyasiga olib keladigan tuğma metabolizm buzilişi. Kasallik faqat beş yoşdan ön yoşgaça bölgan öğil bolalarga xos bölib, odatda taşxis qöyilgandan keyin ikki yil içida ölim bilan tugaydi. Bu noyob kasallikni davolay oladigan şifokor topilmagaç, Augusto va uning xotini Miçaela Lorenzoni qutqariş uçun dori izlaşni öz qöllariga oladi. Odone şifokorlar, olimlar va qöllab-quvvatlaş guruhi bilan tanişadi. Bu guruh ALD bilan oddiy odamlar kuçi bilan kuraşiş mumkinligiga şubha bilan qaraydi.

Lekin Odone köp soatlarni kutubxonalarda ötkazadi, hayvonlarda ötkazilgan tajribalar natijalarini örganadi, profes­sor Gus Nicolaidesʼdan yordam söraydi, dunyoning yetakçi şifokorlaridan sörab-suriştiradi va ALD bilan oğrigan bemorlar uçun ötkaziladigan oilaviy konferensiyada iştirok etadi.

Doimiy tiqilinçlarga, öğli soğliğining keskin yomonlaşuvini kuzatişdan kelib çiqqan dahşatga va şubha bilan qaraydigan atrofdagilarga (ular taşrif buyuradigan qöllab-quvvatlaş guruhi koordinatorlari ham şu jumladan) qaramay, Odone taslim bölmaydi va qölini qöyib yubormaydi. Odone xalqaro ilmiy simpoziumni moliyalaştiradi, unda ALD tadqiqotlari bilan şuğullanadigan olimlar töplanadi. Uçraşuvda doktor Uilyam B. Rizzo öz tadqiqotlari haqida gapiradi: u ALD bilan oğrigan bemorlardan fibroblastlar (teri hujayralari) olib, ularni oleat kislotasida (zaytun moyining asosiy tarkibiy qismida) köpaytirgan va şu tufayli yoğ kislotalari darajasi 50% ga tuşgan. Odone suhbatga aralaşib, Rizzodan bu moy öğillariga yordam berişi mumkinmi, deb söraydi. Olimlar ularga optimizm bağişlamaydi va bunday moyni işlab çiqariş hamda klinik sinovlarni ötkaziş uçun yillar kerak bölişini aytadi. Lekin Odone bunday mumkin bölgan davolaş imkoniyatiga yopişib oladi. Miçaela Odone doktor Rizzo fibroblastlarini saqlagan moyga öxşaş moyni işlab çiqarişga qodir va tayyor bölgan kompaniya izlaşni boşlaydi. Ular dunyo böylab 100 dan ortiq firma bilan boğlanadi, töxtovsiz izlanişlardan söng keksa ingliz kimyogari Don Saddabyni topadi. U Croda International kompaniyasida işlaydi va raps moyidan yoğ kislotalarini ajratib oliş kabi juda murakkab tajribaga tayyor.

Odone qimmatbaho şişa idişçadagi moyni oladi. Unda rapsdan va zaytun moyidan ajratib olingan uzun zanjirli töyingan yoğlar bor. Ular bu moyni öğlining ratsioniga qöşadi. Davolaş natijasida organizmda töyingan yoğlarning töplanişini normallaştirişga erişiladi. Aynan şu yoğlar Lorenzo ahvolining muntazam yomonlaşuviga sabab bölgan edi. Ularning qondagi miqdori meʼyorga qaytadi. Kasallikning rivojlanişi töxtaydi va dori «Lorenzös Oil» nomini oladi. Köp ötmay maʼlum böladiki, bu moy ALD bilan oğrigan boşqa bemorlarda ham kasallik rivojlanişini muvaffaqiyatli oldini oladi. Şu orada Lorenzoda hali ham jiddiy asab buzilişlari saqlanib qoladi. Odone öğlining oğir ahvolini sezilarli darajada yaxşilaş uçun asab tolalarining miyelin qobiğini tiklaş kerakligini tuşunadi. Augusto yangi vazifani öz zimmasiga oladi: «Miyelin» loyihasi nomli maqsadli ilmiy taşkilot yaratadi.

Filmning yakuniy titrlarida Lorenzoning 14 yoşga tölgani aytiladi. Uning körişi qaytgan, boşini çapga-öngga burişi mumkin, oddiy tovuşlarni talaffuz etadi va kompyuterdan foydalanişni örganmoqda. Film kasallikning dastlabki bosqiçida «Lorenzös Oil» bilan davolangan ALD bemorlari kadrlari bilan yakunlanadi. Bu bemorlarda Lorenzoni azoblagan halokatli miya degeneratsiyasining oldini olişga muvaffaq bölingan.