Love and Death

Film boş qahramon Boris Dmitriyeviç Gruşenko (Woody Allen) ölim jazosini kutib qamoqda ötirgan holatidan boşlanadi. U bolaligini, oilasini, ota-onasini, akalari Ivan va Nikolayni eslaydi. Otasi bir parça yerga egalik qiladi va uni doim özi bilan olib yuradi, onasi esa ajoyib qatlama pişiradi. Boris bolaligidanoq hayotning mazmuni va Xudoning mavjudligi haqidagi savollar bilan qiziqadi. Örmonda sayr qilayotganda u köriniş — qölida öroq bölgan, oq libosdagi yuzsiz figura köradi: Ölim. Borisning qabr ortidagi dunyo va Xudo haqidagi barça savollariga Ölim, u qiziq bola ekanini va ular yana uçraşişini aytadi.

Boris ulğayadi va amakivaççasi Sonya (Diane Keaton) bilan sevişib qoladi, u bilan falsafiy-diniy munozaralar olib boradi va unga Xudo yöqligini, hayotning mazmuni yöqligini isbotlaşga harakat qiladi. Sonyaga sakson yoşli Sergey Ivanoviç Minskov va boy seldga savdo qiluvçi Leonid Voskovec sovçilik qiladi. Sonya Borisga, u akasi Ivanga oşiq ekanini aytadi — Ivan içkilikbozi, qimorbozi va ahmoq.

Frantsiya imperatori Napoleon Avstriyaga hujum qilgani haqidagi xabar kelganda, pasifist Boris qörqoqlik bilan harbiy xizmatdan voz keçadi, lekin ota-onasi va akalari uni uruşga majbur qilişadi. Uç aka faol armiyaga jönaşdan oldin Ivan Anna Ivanovaga sovçilik qiladi, ğazablangan Sonya avval Minskovning taklifini qabul qiladi, ammo u tösatdan yurak yetişmovçiligidan joyida vafot etgaç, seldga savdo qiluvçining xotiniga aylanadi. Sonya eriga çidamaydi va doim unga xiyonat qiladi.

Harbiy lagerda Boris eng yomon askarlardan biriga aylanadi — goh miltiği qölida parçalanib ketadi, goh qiliçini qinidan suğurib ololmaydi va h.k. Uruşga jönaşdan oldin u taʼtilga çiqadi, Sankt-Peterburgga boradi va operaga taşrif buyuradi, u yerda yaqinda beva qolgan grafinya Aleksandrovani uning sevgilisi Anton Ivanoviç Lebedkov bilan köradi. Boris grafinya bilan maʼnoli nigohlar almaşadi, keyin grafinya uni çoy içişga taklif qiladi, lekin ğazablangan Lebedkov Borisni tahdid qiladi. Teatrda Boris Sonyaga duç keladi, u unga baxtsiz oilaviy hayotidan şikoyat qiladi va köplab sevgililari haqida gapirib beradi.

Boris uruşga boradi va katta jangda qatnaşadi. Jangdan keyin u halok bölgan askarlarni dafn qilayotganda, peşonasida öq teşigi bölgan ölik Vladimir Maksimoviç unga yaqinlaşadi va Smolenskdagi zargarga nikoh uzugini topşiriş, 1600 rubl miqdoridagi garovni oliş va pulni Kiyevdagi Natalya Petrovnaga qabz evaziga berişni söraydi. Şu orada Sonyaning eri baxtsiz hodisa natijasida halok böladi — u Sonyaning şarafini haqorat qilgan turk otliqi bilan duelga tayyorlanayotib, öqlangan pistoletni tozalaydi va pistolet töğri yuragiga otilib ketadi.

Borisning polki tor-mor qilinadi, Boris duşman hududiga tuşib qoladi va töpning oğzi içiga kirib uxlab qoladi. Jang paytida töp otiladi, Boris havoda uçib ketadi, frantsuz generallari turgan çodirga urilib, çodir portlaydi va generallar halok böladi. Boris qahramon böladi, akasi Ivan esa uruşda, polyak dezertirining sungusi bilan urilib halok böladi. Beva Anna marhum Ivanning mol-mulkini — möylovini, ip-arqonini va xatlaridagi unli harflarni Sonyaga beradi, undoşlarni esa özida qoldiradi.

Mukofotlarga tölib ketgan Boris grafinya Aleksandrova bilan uçraşadi, u uni yarim tunda mehmonga taklif qiladi va ular böronli keçani ötkazişadi, şundan keyin xonadagi mebel ağdarilib yotadi. Anton Lebedkov köçada Borisga duç keladi, unga tarsaki tortadi va duelga çaqiradi. Duelga bir kun qolganda Boris Sonyaga muhabbatini tan oladi va agar öldirilmasa, unga uylanişga vaʼda berişni söraydi. Borisni tinçlantiriş uçun Sonya vaʼda beradi va u bilan muhabbat keçasini ötkazadi.

Duelda Lebedkov birinçi bölib öq uzadi va Borisning qölini yaralaydi. Boris havoga öq uzadi, öq pastga tuşib uning ikkinçi qölini yaralaydi. Borisning olijanobligidan hayratga tuşgan Lebedkov yangi, solih hayot boşlaşga, çerkovga kirib, özini qöşiqqa bağişlaşga vaʼda beradi. Sonya Borisga turmuşga çiqadi va uning mulkida yaşaydi. Dastlab u Borisni sevmaydi, doim asabiylaşadi va uni yoniga yaqin qöymaydi, lekin asta-sekin u Sonyaning qalbini zabt etadi va ular muhabbat va uyğunlikda yaşaydi.

Tösatdan Borisda içki böşliq paydo böladi va u öz joniga qasd qilişni öylaydi. Sayr paytida u yana Ölimni köradi, u şarobfuruş Kropotkin va uning sevgilisini özi bilan olib ketmoqda. Sonya juda uzun soqolli pravoslav oqsoqoli ota Andreydan maslahat söraydi, lekin u faqat Borisga hayotdagi eng yaxşi narsa — ön ikki yoşli sariğ qizlar ekanini aytişni söraydi. Boris özini osmoqçi böladi, lekin uni öz joniga qasd qilişdan Sonyaga bölgan muhabbati va u bilan oğiz orqali jinsiy aloqa qiliş istagi töxtatadi.

Boris sheʼr yozişga harakat qiladi, lekin ular haddan taşqari sentimental çiqadi. Ular xotini bilan qişloq ahmoq Berdikov bilan döstlaşadilar, Sonya unga peçenye beradi va özlarining farzandlari tuğilişini kutişadi. Lekin Napoleon Rossiyaga hujum qiladi va ularning barça rejalari barbod böladi. Boris qoçişni taklif qiladi, Sonya esa Napoleonni öldirişni taklif qiladi. Avval Boris axloqiy-etik sabablarga köra öldiriş ğoyasini rad etadi, lekin qizğin bahsdan keyin Sonya uni nihoyat köndiradi.

Er-xotin frantsuzlar egallagan Moskvaga yöl oladi va özlari bilan Minskda butunrossiya qişloq ahmoqlari syezdiga ketayotgan ahmoq Berdikovni ham olib ketadi. Yöl çetidagi karvonsaroyda ular ispan aristokrati don Fransisko va uning opasi bilan uçraşadi, ular Napoleon Bonapart bilan uçraşuvga ketayotgan edi. Boris va Sonya don Fransiskoni burçakka sudrab olib boradi, uning boşiga şişa bilan urib, huşidan ketkazadi va don Fransisko hamda uning opasi qiyofasida Napoleonning qabul marosimiga ketişadi. Şu orada imperatorning yaqin xodimi Sidney Appelbaum fitna uyuştiradi, ispaniya bilan ittifoqning oldini oliş va Avstriya bilan ittifoq tuziş uçun u Napoleonning örniga ikkilangan odamni qöyadi va don Fransiskoni öldirmoqçi böladi.

Sonya Napoleon bilan noz-karaşma qiladi va uni Borisning töpponça bilan yaşirinib turgan alohida xonaga boşlab keladi. Napoleon Borisni payqaydi va undan töpponçani tortib olmoqçi böladi, Sonya esa şampan vinosi şişasi bilan imperatorning boşiga urib, uni huşidan ketkazadi, lekin na Boris, na Sonya Napoleonni otişga jurʼat etolmaydi, ular azoblanib, axloqiy tanlov va öldiriş huquqi haqida bir-birlari bilan bahslaşadilar. Sonya qoçiş uçun aravani tayyorlagani yuguradi, Boris esa Napoleonni öldiriş uçun xonaga qaytadi, lekin şu payt javondan bir odam çiqib, polda yotgan imperatorga öq uzadi, u esa ikkilangan odam ekani maʼlum böladi.

Borisni frantsuzlar uşlab, zindonga taşlaydi, Sonyaga esa qoçişga muvaffaq böladi. Zindonda Borisni otasi yöqlaydi, u Raskolnikov degan familiyali yigit haqida gapirib beradi, u ikki ayolni öldirgan va öz yeridagi bölakka qurilgan mikroskopik uyni körsatadi. Qatl oldidan keçasi Borisning huzuriga farişta keladi va oxirgi daqiqada qatl bekor qilinişini aytadi. Boris xursand böladi va Xudoga işonç hosil qiladi.

Boş qahramon otişma uçun olib çiqilganda, u oxirgi soniyagaça juda özini işonçli tutadi. Keyin Boris va qölida öroq bölgan Ölim Sonya oldida paydo böladi, Boris uni aldaşganini, u ölganini eʼlon qiladi va Ölim bilan uzun xiyobon böylab ketadi, rus xalq uslubidagi musiqaga raqsga tuşib.