Mirç Masala (tarjimasi: Issiq ziravor / ziravor, hayajon yoki qöşilgan drama / mubolağa) — Ketan Mehta rejissyorligida suratga olingan 1987-yilgi hind psixologik triller filmi, hind tilida.
Ketan Mehta bu filmni suratga olişdan oldin "Bavani Bhavai" (1980) filmini yaratgan edi. U filmda ezilgan xalqning ruhiyatini va oddiy xalq qarşiligini tasvirlaşga harakat qilgan. "Mirç Masala" esa bu yöldagi bir qadam oldinga bölib, uning muallifi 4 yillik oraliqda erişgan yetukligini aniq körsatadi. Filmda boş rollarni Naseeruddin Şah va Smita Patil ijro etadi. 2013-yil aprelda hind kinosining yuz yilligi munosabati bilan Forbes jurnali Smita Patilning bu filmdagi ijrosini "Hind kinosining 25 ta eng buyuk aktyorlik ijrosi" röyxatiga kiritdi. Film Smita Patil vafotidan keyin ekranlarga çiqdi va hozir ham uning eng muhim filmlaridan biri bölib qolmoqda.
1Rollarda
Naseeruddin Shah, Smita Patil, Om Puri
Naseeruddin Shahaktyor
Smita Patilaktyor
Om PuriaktyorSOSuresh OberoiaktyorDNDeepti NavalaktyorDPDina PathakaktyorMGMohan Gokhaleaktyor
Paresh RawalaktyorKMKetan Mehtassenariy muallifiRDRajat Dholakiakompozitor2Syujet
1940-yillarning boşlarida mağrur Subedar (Naseeruddin Şah) — mustamlakaçi Hindistondagi mahalliy soliq…
1940-yillarning boşlarida mağrur Subedar (Naseeruddin Şah) — mustamlakaçi Hindistondagi mahalliy soliq yiğuvçi — öz yigitlari bilan qişloqqa kirib keladi va suv olib kelayotgan ayollar guruhini qörqitib yuboradi. Faqat Sonbai (Smita Patil) öz joyida qoladi va odobli ohangda ulardan otlarni qişloqning içimlik suvi manbaiga yaqinlaştirmaslikni söraydi.
Subedar lagerga joylaşadi, qişloq Mukhi (qabila boşliği) esa uni hurmat bilan ziyorat qiladi. Subedarning patefoni qişloq erkaklarini hayratga soladigan narsaga aylanadi. Mukhining uyda tez-tez bölmasligidan uning xotini norozi. Maktab öqituvçisi (Benjamin Gilani) uni qizini maktabga yozdirişga köndirişga urinadi. Ayol şunday qilganda, boşqa ayollar uni masxara qiladi. Mukhi qizini maktabdan oladi va itoatsizlik qilgani uçun xotinini kaltaklaydi. Mukhining kenja ukasi (Mohan Gokhale) past kastadan bölgan qizni sevadi, lekin bu haqda gapirişga jurʼat qilolmaydi. Ularning munosabati oçilib qolganda, qizning otasi uni kaltaklaydi va Mukhidan nikohga rozilik berişni talab qiladi. Mukhi bu taklifni mos emas deb rad etadi.
Subedarning odamlari muntazam ravişda qişloqni talon-taroj qilib, oziq-ovqat, çorva va boşqa zarur narsalarni olib ketadi. Mukhi Subedarga bir ayolni olib kelganida, u Sonbai emasligidan norozi böladi, şunday bölsa-da, uni öziga yotqizadi. U Sonbaini köndirişda davom etadi, lekin talablari zöravonlaşganda, ayol uning yuziga tokat uradi va qoçib ketadi. Ğazablangan Subedar askarlariga uni olib kelişni buyuradi. Sonbai "masala karkhana"ga (qizil qalampirni kukunga aylantiradigan ziravor fabrikasi) panoh topadi. Abu Mian (Om Puri) — egilgan keksa musulmon darvoza qöriqçisi va fabrika qöriqçisi — eşiklarni yopib, askarlarni taşqarida qoldiradi. Subedar fabrika egasi va Mukhi orqali darvozalarni oçişga urinadi, ammo muvaffaq bölmaydi. Abu Mian işçilarning xavfsizligini taʼminlaş vazifasidan voz keçişga rozi bölmaydi.
Subedarning qişloqni vayron qiliş bilan qörqitişi Mukhini qişloq pançayatini çaqirişga majbur qiladi. Qişloq ahli Subedarni ğazablantirgani uçun Sonbaini aybdor deb hisoblaydi va u Subedarga böysunişi kerak deb qaror qiladi. Maktab öqituvçisi bir marta böysunişsa, Subedarni boşqalarni, hatto balki Mukhining öz xotinini talab qilişdan heç narsa töxtatmasligini aytadi. Mukhi uni kaltaklab, haydab yuboradi. Mukhi Subedarga qaytib borib, Sonbaini topşirişga rozi bölişlarini, ammo Subedar bundan keyin bunday talablar qöymasligi şartida ekanini aytadi. Subedar bu şartni masxara qiladi va maktab öqituvçisini ustunga boğlab qöyişni buyuradi.
Mukhi Sonbaiga bosim ötkazadi, lekin u öz qarorida qatʼiy turadi. Fabrika içida avval Sonbaini qöllagan ayollar endi unga qarşi çiqadi. Ular, agar Sonbai böysunmasa, Subedar öz odamlarini ayollarga tajovuz qiliş uçun yuborişi mumkin deb qörqadi. Sonbai deyarli taslim bölay deydi, lekin Abu Mian buni töxtatadi. U qatʼiy turişga qaror qiladi. Abu Mian Mukhi va qişloq ahlini tanbeh beradi: ular uyda xotinlari ustidan hukmronlik qilişi mumkin, ammo Subedar oldida turişga erkaklik yetmaydi.
Subedar askarlariga fabrikaga hujum qilişni buyuradi, ular eşikni sindirib kiradi. Abu Mian askarlardan birini otib tuşiradi, ammo özi darhol öq yeb halok böladi. Subedar fabrikaga kirib, Sonbaini uşlamoqçi böladi. Fabrika ayollari kutilmagan va hayratlanarli darajada qarşilik körsatadi. Ular ikkitadan guruhlarga bölinib, Subedarga sumkalar bilan lal mirç masala (yangi maydalangan qizil qalampir kukuni) soçadi. Film Subedarning tizzalab ötirib, qalampir yuzi va közlarini kuydirganidan oğriqdan qiçqirişi bilan yakunlanadi.
3Aktyorlar
Naseeruddin Şah — Subedar/Sarkar, yovuz…
Naseeruddin Şah — Subedar/Sarkar, yovuz qahramon
Smita Patil — Sonbai
Raj Babbar — Sonbaining eri, mehmon iştirokçi
Om Puri — Abu Mian, fabrika qöriqçisi
Sureş Oberoi — Mukhi, qişloq boşliği
Deepti Naval — Saraswati, Mukhining xotini
Benjamin Gilani — maktab öqituvçisi
Harish Patel — ruhoniy
Pareş Rawal — qişloq aholisidan biri
Amol Gupte — qişloq aholisidan biri
Dina Pathak — fabrika içidagi qari qişloq ayoli
Ratna Pathak Şah — Pallavi, fabrika içidagi qişloq ayoli
Supriya Pathak — Radha, fabrika içidagi qişloq ayoli
Mohan Gokhale — Mukhining kenja ukasi va Radhaning sevgilisi
Deep Dhillon — Subhedar/Sarkar askari
Ahmed Khan — Subhedar/Sarkar askari
Ram Gopal Bajaj — Jeevan Thakkar, qalampir fabrikasi egasi
Vipin Şarma — qişloq aholisidan biri
4Şarhlar
FeminisminIndia.com saytining Siddhi Pathak filmga juda ijobiy baho berib, şunday yozgan: "Hindiston…
FeminisminIndia.com saytining Siddhi Pathak filmga juda ijobiy baho berib, şunday yozgan: "Hindiston kinosidagi barça feminist filmlar orasida "Mirç Masala" turli ijtimoiy örinlardagi ayollar tajribasining farqini aniq körsatiş orqali köp jihatdan töğri yölni tanlagan".
Scroll.in saytining Bubla Basu filmga ijobiy baho berib, şunday fikr bildirgan: "Qişloq tuproği ranglarida böyalgan, folklor bilan töyintirilgan va melodrama bilan qoplangan "Mirç Masala" — ziravorli qasos haqidagi, albatta köriş kerak bölgan hikoya".
Asianmoviepulse.com saytining Federica Giampaolo filmga juda ijobiy baho berib, şunday yozgan: "Ketan Mehtaning hikoyasi faol, ikkiyuzlamaçi va hatto passiv ravişda keng tarqalgan patriarxal tuzumning iştirokçilarini foş etişga vaqt ayamaydi. U kuçli xabarni ajoyib hikoya qiliş va jamiyatning diqqatli, xilma-xil tasviri orqali yetkazişga muvaffaq böladi. "Mirç Masala" — issiq qasos haqidagi, tuproqli qişloq ranglarida böyalgan, folklorga asoslangan va melodrama bilan mustahkamlangan, albatta köriş kerak bölgan hikoya".
5Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Mirch Masala» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.