Monsoon Wedding — 2001-yilgi komediya-drama filmi bölib, rejissyori Mira Nair, ssenariy muallifi Sabrina Dhawan, boş rollarda esa Naseeruddin Şah, Lillete Dubey, Şefali Şah va Vasundhara Das iştirok etgan. Voqea Dehlidagi anʼanaviy pancobiy hind töyida röy beradi va personajlarning murakkab sevgi munosabatlari atrofida rivojlanadi.
Dhawan ssenariyning birinçi variantini Kolumbiya universitetidagi MFA kino dasturida öqiyotganda atigi bir hafta içida yozgan. Film butunlay Yangi Dehlida suratga olingan bölsa-da, uni Hindiston, AQŞ, Italiya, Fransiya va Germaniya kompaniyalari örtasida xalqaro hamkorlikda işlab çiqarişgan.
Monsoon Wedding 2001-yilgi Kann kinofestivalining Marché du Film bölimida namoyiş etilgan, keyinçalik Venetsiya xalqaro kinofestivalida Oltin şer mukofotini qölga kiritgan. Film, şuningdek, Golden Globe mukofotiga “Eng yaxşi çet tilidagi film” nominatsiyasida ham nomzod bölgan hamda xalqaro miqyosda kassada 30 million dollardan ortiq daromad keltirgan.
2017-yilda IndieWire naşri Monsoon Wedding filmini XXI asrning eng yaxşi romantik filmlari reytingida 19-öringa qöygan. 2023-yilda filmga asoslangan musiqiy moslaşuv Nyu-York şahrida, St. Annʼs Warehouse sahnasida birinçi marta namoyiş etilgan. Uning rejissyori Mira Nair, musiqasi Vişal Bhardwaj, qöşiqlari matni Susan Birkenhead va Masi Asare, libretto muallifi esa Dhawan va Arpita Mukherjee bölgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Naseeruddin Shah, Lillete Dubey, Shefali Shah
3Syujet
Filmning asosiy syujeti zamonaviy hind oilasida ötkaziladigan ulkan, betartib va qimmat töyni taşkil etiş…
Filmning asosiy syujeti zamonaviy hind oilasida ötkaziladigan ulkan, betartib va qimmat töyni taşkil etiş atrofida rivojlanadi. Lalit Verma va uning rafiqasi Pimmi qizi Aditini Hemant Raiga turmuşga berişga kelişib olişgan. Hemant oilaviy döstlarning öğli bölib, Texasda yaşaydi, Aditi esa uni atigi bir neça hafta oldin tanigan. Hind madaniyatida köpinça bölgani kabi, bunday töy avlodda bir marta böladigan kamdan-kam holatlardan biri sifatida butun uzoq qarindoşlarni dunyoning turli burçaklaridan bir joyga yiğadi va ular özlari bilan hissiy yuklarini ham olib keladi.
Lalit va Pimmiga asosiy rejalaştirişda Pimmining singlisi Şaşi va uning eri C.L yordam beradi; ular Ummondan oldinroq kelişgan. Nikoh marosimidan bir neça kun oldin Lalitning juda boy qaynisi Tej AQŞdan keladi. Tej Lalitning opasiga uylangan bölib, Hindiston bölinişidan keyin Verma oilasi moddiy jihatdan pulsiz qolganida, ularning moliyaviy ahvolini tiklaşga yordam bergan. Oila unga maslahat söraganidan keyin, Tej qarindoşi Ria Vermaning AQŞdagi universitetda öqişi uçun tölovni öz zimmasiga olişni taklif qiladi. Ria va uning onasi Verma oilasi bilan birga yaşaydi; oila Rianing otasi (Lalitning akasi) vafotidan keyin ularni öz uyiga olgan. Tejning saxiy taklifiga qaramay, Ria undan uzoqlaşadi va uning huzurida körinib turgan darajada noqulay his qiladi.
Lalit töyning oxirgi, kiçikroq xarajatlarini tölaşda qiynalişni boşlaydi va döstlari hamda hamkasblaridan pul qarz olişga majbur bölib, bundan uyaladi. Şu orada, ekstravagant töy rejalaştiruvçisi P.K. Dubey Vermalarning xuşmuomala, nasroniy xizmatkori Alisga oşiq böladi. Ria, ön yoşli qarindoşi Aliyani Tej öziga öratayotganga öxşagan holatni körganidan keyin xavotirga tuşadi. Aditining ukasi Varun töydan oldingi ziyofatda boşqa qarindoşi Ayeşa bilan murakkab raqs tayyorlaydi, ammo Lalit öğlining haddan taşqari nozik tabiatli bölib borayotganidan xavotirlanib, uni internatga yuborişni rejalaştiradi. Şu bilan birga, Ayeşa Pimmining Avstraliyada öqiydigan jiyani Rahulga öziga xos tortiliş his qiladi, ular buni oiladan yaşirişga harakat qilişadi. Dubeyning işçilari Alisning Aditining töy zargarlik buyumlarini taqib körayotganini körişadi va erkaklar uni öğirlikda ayblaşadi. Bu voqea Alisning Dubeydan uzoqlaşişiga sabab böladi, Dubey esa tuşkunlikka tuşadi.
Töydan bir neça kun oldin Aditi eski sevgilisi, turmuş qurgan xöjayini Vikram bilan birga böladi va buni Hemantga tan oladi. Bu voqea Aditiga nega Vikram bilan munosabatni töxtatganini yana bir bor eslatib qöyadi. Hemant dastlab ğazablanadi, ammo uning samimiyligidan xursand böladi va ularning buni ortda qoldirib, birga baxtli yaşay olişlariga işonadi. Işçilar Alisdan keçirim söraşadi va u Dubey bilan yaraşadi. Marosimdan oldingi keçasi Varun otasining izohlaridan xafa bölib, raqsga tuşişdan boş tortadi, Ayeşa esa Rahulning yordamida çiqiş qiladi. Aditi va Hemant bir-biriga yaqinlaşadi va bir neça samimiy lahzani birga ötkazadi, bu esa ularning turmuşga bölgan işonçini mustahkamlaydi. Hazil, drama va raqslarga boy keçadan söng Ria Tejni Aliyani yolğiz maşinaga ötirişga köndirayotganini uşlab qoladi. Ria ularni jönab ketişdan töxtatadi va Aliyani undan olib qoçadi, şu tariqa Lalit va boşqalarga Tejning bolaligida uni zörlaganini oşkor qiladi. Lalitning opasi unga işonmaydi va uning ayblovlarini qizning xarakteri hamda turmuşga çiqmaganligi bilan izohlaydi. Qattiq ruhiy zarbaga uçragan Ria uyni tark etadi.
Ertasi kuni Lalit Riadan töyga qaytişni söraydi va uning nima keçirganini töliq tasavvur qila olmasligini tan oladi, ammo şu bilan birga Tejni qarindoşligi sababli öz oilasidan voz keçişga qodir emasligini aytadi. Ria ğazablanadi, lekin Aditi uçun qaytişga rozi böladi. Biroq töyga bir neça soat qolganda Lalit fikridan qaytadi va opasi hamda Tejga töyni va oila uyini tark etişni aytadi. Tejning xotini Rianing ayblovi arzimas narsa ekanini taʼkidlaydi, ammo Lalit öz sözida turib, jiyanini himoya qiladi.
Aditi va Hemant ulkan töyda turmuş qurayotgan paytda muson yomğirlari boşlanadi, Dubey va Alis esa şu payt oddiy marosimda turmuş qurib, keyinçalik Vermalar bilan birga nişonlaşadi. Nihoyat, oilasi tomonidan qöllab-quvvatlanib, jarohatidan tuzala boşlagan Ria bayramdan erkin zavqlanadi.
4Qabul qilinişi
Monsoon Wedding çiqqaç, keng tanqidiy eʼtirofga sazovor…

Monsoon Wedding çiqqaç, keng tanqidiy eʼtirofga sazovor böldi.
Rotten Tomatoes şarh agregatorida 128 ta tanqidçi şarhining 95 foizi ijobiy bölib, örtaça baho 10 ballik şkala böyiça 8 ball qayd etilgan. Saytdagi umumiy xulosada şunday deyilgan: “Hollivud va Bollivud uslublarining teran va jöşqin uyğunligi, Monsoon Wedding zamonaviy Hindiston, oila, sevgi va hayotning rang-barang, ruhli nişonlanişidir.” Vaznli örtaça hisobni qöllaydigan Metacritic esa 36 tanqidçiga asoslanib, filmga 100 ballik şkala böyiça 77 ball bergan, bu “umuman olganda ijobiy” şarhlarni bildiradi.
Roger Ebert filmga 4 yulduzdan 3,5 yulduz qöygan va uni “milliy çegaralarni kesib ötadigan, umuminsoniy tabiatni uluğlaydigan quvonçli filmlardan biri” deb atagan. BBCʼdan Sandi Çaitram ijobiy şarh yozib, Mira Nairning filmning umumiy yaxşi kayfiyatini buzmasdan keskin drama yaratiş qobiliyatini maqtagan. U şuningdek, “biroz kulgili” finalning oila muhabbatini tasdiqlaşi filmning jozibasiga xalaqit bermasligini ham qayd etgan. Deep Focus Reviewʼdan Brayan Eggert filmga 4 ballik şkala böyiça mukammal 4 ball qöygan va filmning boy hikoyaçiligi hamda Nairning murakkab personajlar yaratiş mahoratini taʼkidlagan. U şunday yozadi: “Nair turli-tuman personajlardan rang-barang ansambl yaratgan. Biz ularni yaxşi köramiz, çunki ular tölaqonli va murakkab hayot keçiradi.”
Slant Magazineʼdan Çak Bouen Nairning rejissyorlik uslubini maqtab, uni “rejissyorlik isteʼdodi aniq seziladigan” deb taʼriflagan, uning eng jozibali fazilatlari sifatida esa “saxiyligi va tasvirdagi nozik teksturani his qilişini” körsatgan. The Guardianʼdan Derek Malkolm filmning anʼana va zamonaviylik mavzusini yoritişini qadrlab, şunday degan: “Verma oilasini öziga böysundirib turgan qadimiy va zamonaviy uyğunlik bor. Nair bu qarama-qarşiliklarga ironik, ammo heç qaçon masxara qilmaydigan mahir nigoh bilan qaraydi.” The Spoolʼdan Soham Gadre filmni “oila va hind madaniyatiga iliq bağişlangan ode” deb atagan va uning Bollivud anʼanalari bilan zamonaviy his-tuyğular örtasidagi muvozanatini taʼkidlagan.
5Saundtrek
Monsoon Wedding saundtrekiga Nusrat Fateh Ali Xonning qavvali, Farida Xonumning ğazali, Sukhwinder Singhning…

Monsoon Wedding saundtrekiga Nusrat Fateh Ali Xonning qavvali, Farida Xonumning ğazali, Sukhwinder Singhning pancobça qöşiği, Rafining eski hind qöşiği hamda xalq raqs qöşiği kiritilgan. Filmda, şuningdek, Pokistonlik sanʼatkor Farida Xonum ijrosidagi urdu tilidagi “Aaj Jaane Ki Zid Na Karo” (“Bugun ketişni talab qilma”) ğazali ham bor.
“Aaj Mera Ji Karda” qöşiğini hind musiqaçilari Tanişk Bagçi va Arjunna Harjaie Farhan Axtor iştirokidagi “Lucknow Central” (2017) filmi uçun qayta ijro etişgan.
(*) Dastlab “Loafer” (1973) hind filmida ijro etilgan.
() Dastlab “Biwi No.1” (1999) hind filmida ijro etilgan.
6Mukofotlar
Monsoon Wedding Venetsiya kinofestivalida Oltin şer mukofotini qölga kiritdi va Mira Nairni bu şarafga…
Monsoon Wedding Venetsiya kinofestivalida Oltin şer mukofotini qölga kiritdi va Mira Nairni bu şarafga sazovor bölgan ikkinçi hindistonlik qilib qöydi (birinçisi Satyajit Ray, “Aparajito” filmi uçun).
7Uy media
Bu film 2002-yilda DVD formatida çiqarilgan. 2009-yilda esa uni The Criterion Collection Blu-ray formatida…
Bu film 2002-yilda DVD formatida çiqarilgan. 2009-yilda esa uni The Criterion Collection Blu-ray formatida naşr etgan.
8Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Monsoon Wedding» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.