Monty Python and the Holy Grail

«Monty Python va Muqaddas Grail» (ingl. Monty Python and the Holy Grail) — 1975-yilda britaniyalik Monty Python komik truppasi suratga olgan, Britaniya qirol Artur haqidagi afsonalarni parodiya qiluvçi fentezi kinokomediya. Bu Terry Gilliamning rejissyorlik debyuti bölib, u filmni Terry Jones bilan birgalikda suratga olgan.

Suratga olişning bir qismi Şotlandiyada, Dun va Stalker qalʼalari yaqinidagi qişloq atrofida ötkazildi.

Bir qator personajlar va narsalar juda maşhur bölib ketib, mustaqil madaniy hodisaga aylandi hamda boşqa badiiy asarlarda aks etdi.

Qora ritsar — filmda uç yarim daqiqaga paydo böladigan epizodik personaj, ammo Qora ritsar bilan qirol Arturning yakkama-yakka jangi filmning eng maşhur va esda qolarli sahnalaridan biridir. Qirol Artur qiliçbozlik jangida Qora ritsarning qölini kesib taşlaydi va jang tugadi deb öylab, raqibiga maqtov sözlarini aytadi. Biroq Qora ritsar kesilgan qöl şunçaki tirnaliş ekanini taʼkidlab, jangni davom ettirişni talab qiladi. Keyin u ikkinçi qölidan, söng oyoğidan ayriladi, lekin har safar Arturga jang davom etişi kerakligini aytadi. Faqat qirol uning barça aʼzolarini kesib taşlaganidan keyingina Qora ritsar durang bilan rozi bölişini aytadi.

Bu personaj örta asr afsonalaridagi Qora ritsarga işora qiladi — qandaydir sabablarga köra öz şaxsini yaşirgan, qora zirhli sayohatçi ritsar. Arturning bu jangi afsonalarni absurdga yetkazilgan şaklda parodiya qiladi, bunda ritsarlar jiddiy yaralarga qaramay, jangni qatʼiyat bilan davom ettirgan.

Bu ritsarlar guruhi uç yarim metr böyli, nomutanosib qisqa qöllari bor va daraxt şoxlari bilan bezatilgan dubulğa kiygan yetakçi boşçiligida harakat qiladi (uni narvon ustida turgan Maykl Peylin ijro etadi). Qolgan guruh oddiy odamlardan iborat bölib, ularning qiroli aytgan sözlarni takrorlaydi. «Ni» (ingl. neep — efirda haqorat sözlarni «bip» tovuşi bilan yaşiriş uçun işlatiladigan bip tovuşiga taqlid) eng muhim muqaddas sözdir. Boşqa muqaddas sözlar «peng» va «ni-vom»dir; keyinçalik ular boşqa söz birikmalari va böğinlar uçun ham ritsarlarga aylandi. Şu bilan birga, ritsarlar «bu» («it») sözidan juda qörqardi, çunki bu söz ularga çidab bölmas oğriq keltirardi.

Antioxiya muqaddas qöl granatasi (ingl. Holy Hand Grenade of Antioç) — qirol Artur qotil quyonni öldiriş uçun foydalanadigan juda katta vayronkor kuçga ega qurol. Taşqi körinişi bilan u hokimiyat belgisi bölgan davlat tayoğiga öxşaydi. U örta asr ritsarlik afsonalarida uçraydigan, avliyolar, solihlar yoki Xudoning özi ijobiy qahramonga yovuzlikni yengiş uçun topşiradigan sehrli xususiyatlarga ega narsalar parodiyasidir, bunda ular bu topşiriqni uzun-uzun pafosli nutqlar bilan birga beradi.

Keyinçalik bu granata turli nomlar bilan köplab kompyuter öyinlarida pasxalka sifatida paydo böldi: Duke Nukem, Fallout 2, Fallout: New Vegas, Worms, Team Fortress 2, Terraria, Divinity: Original Sin, Noita, şuningdek Postal 2 öyiniga qöşimça A Week in Paradiseʼda. «Birinçi öyinçi tayyor böling» filmida ham katta vayronkor kuçga ega qurol bor, Warhammer 40,000 qoidalar kodeksida esa Qora Ibodatxonaçilar armiyasida «Antioxus muqaddas sferalari» mavjud.