«Luna 2112» (asl nomi — «Moon») — 2009-yilda suratga olingan britaniyalik ilmiy-fantastik film, David Bowieʼning öğli Duncan Jonsning töliq metrajli rejissyorlik debyuti. Filmda boş rolni Sam Rockwell ijro etgan. Filmning atmosferasi uçun Clint Mansellning original musiqasi katta ahamiyatga ega.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Sam Rockwell, Dominique McElligott, Robin Chalk
Duncan Jonesrejissyor
Sam RockwellaktyorDMDominique McElligottaktyorRCRobin Chalkaktyor
Kaya Scodelarioaktyor
Benedict WongaktyorMBMatt BerryaktyorNPNathan Parkerssenariy muallifi
Clint Mansellkompozitor3Syujet
Film yaqin kelajakda (2035-yilda) bölib ötadi. Sam Bell — şartnoma asosidagi astronavt bölib, «Lunar»…
Film yaqin kelajakda (2035-yilda) bölib ötadi. Sam Bell — şartnoma asosidagi astronavt bölib, «Lunar» kompaniyasining Oy kon-qazib oliş majmuasida uç yillik yakka özi navbatçiligini tugatmoqda. Majmua geliy-3 qazib olişni taʼminlaydi, uning yordamida Yerdagi halokatli energetika inqirozini töxtatiş mumkin bölgan. Sam Oynning orqa tomonida joylaşgan «Sarang» Oy bazasida yaşaydi, u yerda undan boşqa faqat Gerti ismli robot bor (ovozi Kevin Spaceyʼniki). Bazaning Yer bilan töğridan-töğri aloqasi yöq, çunki Oy retranslyator sunʼiy yöldoşi şikastlangan, şuning uçun Yer bilan xabar almaşiş uzoqdagi kosmik bazalar orqali katta keçikiş bilan amalga oşadi. Vaqti-vaqti bilan Samga xotinining videoxabarlari keladi; Yerda unga kiçik qizi ham intizor.
Uç yillik navbatçilik tugaşiga ikki hafta qolganda Sam özida noqulaylik sezа boşlaydi. Uzoq yolğizlik tufayli uning ruhiy holati buzila boşlaydi. Bir safar u qazib olingan izotopni işlayotgan harvesterdan (harakatlanuvçi tayyorlov moduli) oliş uçun ketayotganda xayolot köradi, çalğiydi va modulga urilib, avariyaga uçraydi.
Sam stansiyaning izolyatorida (medpunktda) öziga keladi, lekin sodir bölgan avariyani eslay olmaydi. Robotning Yer bilan töğridan-töğri suhbatini eşitib, u özini aldaşayotganidan şubhalanadi. Gertini aldab, avariya joyiga boradi va u yerda lunohod topadi, undagi hali tirik ekan özining mutlaq nusxasini köradi, bu nusxa özini haqiqiy Sam Bell deb daʼvo qiladi. Ularning har biri bu murakkab vaziyatni tuşunişga harakat qiladi, lekin munosabatlari yölga qöyilmaydi va tez orada janjalga aylanadi.
Asta-sekin, odamlarga yordam berişga dasturlangan Gerti va stansiyani yaşirin joylar uçun puxta tekşiriş orqali ular ikkovining ham bir odamning klonlari ekanini aniqlaydilar. Bu odam, ehtimol, majmuadagi birinçi şartnomaçi bölgan va uning tahrirlangan xotiralari klonlarning xotirasiga joylaştirilgan. Stansiyada klonlar saqlanadigan muzlatiş kapsulalari bor, ular har uç yilda bittadan uyğotiladi (yoki oldingi klon avariyada halok bölsa). Navbatçiligini ötab bölgan va resursi tugagan «eski» klon esa Yerga qaytiş bahonasida, kriosarkofag körinişidagi yoqiş peçida yöq qilinadi. Ikki Sam atrofni tekşiradi va Yer bilan töğridan-töğri aloqa uzilmaganini, balki turar stansiya atrofida joylaşgan tartib raqamli «Luna» bazalaridagi maxsus qurilmalar orqali ataylab böğilganini aniqlaydi.
Samlardan biri Yer bilan töğridan-töğri aloqaga çiqadi va «uning» xotini vafot etganini, uning tuğilgan qizi esa, uning fikriça, uç yil oldin tuğilgan bölsa-da, aslida 15 yoşda ekanini bilib oladi. Qiz esa otasi bilan yaşaydi, u esa ehtimol haqiqiy Sam Bell.
Yer bazasi harvesterni taʼmirlaş bahonasida «Eliza» (ingl. Eliza) ekspeditsiyasini yuboradi. Biroq klonlarga kelayotgan jamoaning haqiqiy maqsadi maʼlum, şuningdek, agar bazada bir vaqtning özida ikki Sam topilsa, ularning ikkalasi ham axborot oqib ketmasligi uçun darhol öldirilişi mumkinligi ham maʼlum. Ekspeditsiya kelişi arafasida ikkinçi Sam Gertiga uçinçi klonni uyğotiş buyruğini beradi, birinçi Sam bilan yangi klonni öldirişga kelişadi va özi yolğiz Sam sifatida qoliş uçun uçinçi klonning jasadini favqulodda lunohodga joylaştiradi, ikkinçi Sam esa Yerga transport raketasida qaytişni rejalaştiradi. Birinçi Sam öz jinsdoşini öldirişga qarşi, soğliği yomonlaşgani sayin esa uçib ketişi kerak bölgan aynan ikkinçi Sam ekanini tuşunadi.
Natijada uçinçi Sam kloni işga tuşiriladi, ikkinçi Sam ölim oldida turgan birinçi Samni singan lunohodga qaytarib joylaştiradi, özi esa Yerga uçadi. Uçişdan oldin u harvesterni şunday dasturlaydiki, u radiotösqiç generatoriga uriladi va Yer bilan töğridan-töğri efirga çiqiş imkoni paydo böladi. Gerti uni qayta işga tuşirişni söraydi, çunki u Samga yordam bermoqçi — şu yöl bilan u xotirasidan uçta klonga oid voqealarni yöqotadi, bu esa Yerga qaytayotgan ikkinçi Sam uçun maʼlum xavfsizlikni taʼminlaydi. Ikkinçi Sam geliy-3 olib ketiş uçun raketada Yerga qaytadi, ölim oldidagi Samli lunohod yonidan yorqin nuqta bölib ötadi, u tomon esa allaqaçon «Eliza» maxsus guruhi yaqinlaşmoqda.
Sönggi kadrlarda Yerdan yangiliklar uzatuvidan parçalar eşitiladi: kelgan klonning foş etilişi munosabati bilan janjal avj oladi va «Lunar» kompaniyasining klonlaştirişni suiisteʼmol qilgani yuzasidan sud jarayonlari boşlanadi.
4Filmni yaratiş
Film ilmiy-fantastika uçun juda kiçik bölgan 5 mln dollarlik byudjetga suratga olingan. Işlab çiqariş…
Film ilmiy-fantastika uçun juda kiçik bölgan 5 mln dollarlik byudjetga suratga olingan. Işlab çiqariş xarajatlari eng kamiga keltirilgan. Suratga oliş ingliz «Şepperton» studiyasida ötkazilgan va 33 kunda yakunlangan. Filmda köplab obʼektlar kompyuter modeli emas, balki maketlar körinişida yaratilgan (Oy stansiyasi, harvesterlar va hokazo). Qiziği şundaki, Jons va uning jamoasida radioboşqariladigan modellar uçun ham pul yöq edi, ular lunohodlarini söz maʼnosida ip bilan sudrab yurişgan. Keyinçalik ipni kompyuterda öçirişga töğri keldi.
Film сsenariyçilar ish taşlaşi paytida suratga olingan, bu esa boşqa köplab loyihalarning töxtab qolişiga sabab bölgan. Rejissyor Duncan Jons «tinçlik» tufayli spetsefektlar böyiça birinçi toifali ustalarni jamoaga jalb qila olganini aytadi. Rejissyorning sözlariga köra, film NASAʼning ayrim mutaxassislariga körsatilgan, ular nega geliy-3 qazib oliş Oyning orqa tomonida olib borilgani haqida söragan, holbuki Oyning körinadigan tomonida geliy-3 köproq bölgan (qarang: Oyda geliy-3 qazib oliş rejalari). Film şarhida rejissyor buni şunday izohlaydi: Oyning körinadigan tomonida qazib oliş Yerda Oyning roliga, masalan, sув toşqini va qaytişlariga taʼsir qilişi mumkin edi va hokazo.
5Filmning çiqişi
Xalqaro sotuvlar bilan Independent kompaniyasi şuğullanadi. Sony Pictures Worldwide Acquisitions Group filmni…
Xalqaro sotuvlar bilan Independent kompaniyasi şuğullanadi. Sony Pictures Worldwide Acquisitions Group filmni ingliz tilida sözlaşuvçi mamlakatlarda tarqatiş huquqini sotib olgan. Film premyerasi 2009-yil yanvarida «Sundance» kinofestivalida bölib ötgan. Sony Pictures Classics filmni 2009-yil iyunidan tarqata boşlagan. Film keng prokatga çiqmagan. AQŞ va Kanada hududida filmni tarqatiş huquqini «Sony Pictures Classics» kompaniyasi sotib olgan, film Şimoliy Amerikada 2009-yil 12-iyunda çeklangan prokatga çiqarilgan. Rossiyada film 2009-yil 17-sentabrda prokatga çiqqan. Filmning rossiyalik televideniyedagi telepremʼerasi 2010-yil 12-aprelda, Kosmonavtika kunida, «TV3» telekanalida bölib ötgan.
6Tanqidçilarning fikrlari
Kinotanqidçilar «Luna 2112»da juda istiqbolli rejissyorlik debyutini kördilar: Rotten Tomatoes saytida önta…
Kinotanqidçilar «Luna 2112»da juda istiqbolli rejissyorlik debyutini kördilar: Rotten Tomatoes saytida önta şarhdan töqqiztasi ijobiy bölgan. London «Times» gazetasi filmning yutuqlari sifatida uning ğamgin ohangini, sekin ritmini va kundalik hayot tafsilotlariga eʼtiborini ajratib körsatadi — bular sönggi ön yilliklardagi ilmiy fantastika uçun mutlaqo xarakterli bölmagan xususiyatlar. «Rolling Stone» jurnalining Piter Travers «Luna»ni nulinçi yillar uçun kamdan-kam uçraydigan asar sifatida ajratib körsatadi, u «kompyuter hiylalari»dan köra ğoyalarga köproq tayanadi. «The New York Times» retsenzenti filmda insonning yöqolmas istaklari va his-tuyğulari bilan hamma narsani şaxssizlaştiruvçi texnologik taraqqiyot mantiği örtasidagi kelişmovçilik muqarrarligi haqida fikr kördi.
Filmning kamçiliklari sifatida dramatik intriganing «böşaşib qolişi» körsatiladi, ammo bu bitta aktyorli filmda deyarli muqarrar. «The Guardian» retsenzenti buni yaratuvçilar asosiy syujet sirlarini tomoşabinga juda erta oşkor qilgani bilan izohlaydi. J. Hoberman (Village Voice) «Luna»ning ança oldingi filmlardan, inson va replikantlarning almaştirilişi masalalari körib çiqilgan «Blade Runner» («Qirrali yuguriş»)dan hosilaligini kinoya bilan qayd etadi; kosmik yolğizlik muammosini esa rejissyorning otasi filmdan 40 yil oldin kötargan.
Boşqa şarhlarda ham film intellektual fantastika davriga qarab suratga olingani taʼkidlanadi, öşa paytda «2001: A Space Odyssey» (1968), «Silent Running» (1971) va «Solaris» (1972) kabi falsafiy-futuristik durdonalar paydo bölgan. Rojer Ebert Oy stansiyasining 1970-yillar uslubidagi minimalistik dekoratsiyalari Kubrikning «Kosmik odisseya»sidan ilhomlangan deb hisoblaydi. «Times» şarhlovçisiga «Luna 2112» yolğizlik, umidsizlik va muloqot imkonsizligi haqidagi boşqa filmni — «The Man Who Fell to Earth» (1976) filmini eslatgan, unda boş rolni rejissyorning otasi ijro etgan.
7Davomlar
Rejissyor Duncan Jons «Luna 2112» bilan bir xil koinotda yana ikkita film suratga oliş niyatini eʼlon qilgan.…
Rejissyor Duncan Jons «Luna 2112» bilan bir xil koinotda yana ikkita film suratga oliş niyatini eʼlon qilgan. Bunday birinçi film «Mute» (2018) böldi, unda Sam Bell rolini yana Rockwell ijro etib, mehmon rolida paydo böladi. Jons bu filmni «„Blade Runner“ga muhabbat maktubi» deb taʼriflagan.
8Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB9Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Луна 2112» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.