Mortal Engines

«Oltmiş daqiqalik uruş» deb nomlangan global harbiy töqnaşuvdan söng insoniyatning qolgan qismi harakatlanuvçi şaharlarda panoh topadi. Bu şaharlar ulkan ğildiraklar yoki «tirgaklar» yordamida harakatlanadi. «Munitsipal darvinizm» deb ataladigan falsafaga köra, yirik yirtqiç şaharlar Buyuk ov maydonlarida kiçik aholi punktlariga hujum qilib, ularni yutib yuboradi. Buyuk ov maydonlariga Buyuk Britaniya va Yevropa qitʼasi kiradi. «Munitsipal darvinizm»ga qarşi ölaroq, Şan Go (sobiq Xitoy) boşçiligidagi Harakatga qarşi çiquvçilar ligasi Osiyoda anʼanaviy, qözğalmas şaharlardan iborat muqobil sivilizatsiya yaratadi. Bu şaharlarni Qalqon-Devor himoya qiladi. Tarixçilar XX va XXI asr texnologiyalari buyumlari — tostерlar, kompyuterlar va smartfonlarni juda qadrlaydi va ularni artefaktlar deb ataşadi.

London lord-meri Magnus Krom buyruğiga köra, London kiçik Bavariya kon şaharçasi Zalzakenni egallaydi va uning aholisi hamda resurslarini öziga qöşib oladi. Yoş tarixçi Tom Netsuorti Britaniya muzeyi uçun Zalzaken eski texnologiyalarining namunalarini oliş maqsadida London «Qorni»ga tuşadi. Niqob kiygan qiz Ester Şou Tarixçilar gildiyasi rahbari Taddeus Valentaynni öldirmoqçi böladi, lekin uni Tom tösib qoladi va Ester ortidan quvadi. Pastga, çiqindi ariqçasiga sakraşdan oldin Ester Tomga Valentaynning onasini öldirganini, özining yuzini esa aynan şu odam buzganini aytadi. Tom Valentaynga Ester aytgan gaplarni yetkazganda, Valentayn uni ariqçaga itarib yuboradi.

Tom va Ester birgalikda Buyuk ov maydonlarini kesib ötadi va janubliklar — skavlar bilan uçraşib qoladi. Skavlar tungi ovga çiqqan edi. Ular Skattlbag nomli şaharçada boşpana topadi, lekin uy egalari ularni qamoqqa solib, Tom va Esterni qulga sotmoqçi böladi. Ester Valentayn uning onasi, arxeolog Pandora Şouni öldirganini tan oladi. Pandora Şou ölik qitʼada — sobiq Amerika hududida qaziş paytida topgan çamadonçasini Valentayn öğirlaganidan keyin şunday qilgan edi. Onasi ölimidan oldin Esterga kulon sovğa qilgan. Yoş Ester qoçib qutulgan, lekin Valentayn uning yuziga piçoq bilan urib, çuqur çandiqlar qoldirgan. Şu orada Valentayn Şarkmur qamoqxonasidan kiborg Şrayk ni ozod qiladi. Şrayk öliklar orasidan «Sudralib yuruvçi» sifatida tiriltirilgan va Ester ortidan ovga çiqqan edi. Ržavye Botqoqlardagi qul bozorida Tom va Esterni Harakatga qarşi çiquvçilar ligasining agenti Anna Fang qutqaradi va ularni asirga olganlarni öldiradi. Tom va Esterni Şrayk quvib yetadi. Maʼlum bölişiça, Şrayk Esterni onasi vafotidan keyin tarbiyalagan. Şu sababli Ester unga kiborgga aylantirilişiga rozilik bergan edi. Lekin London Buyuk ov maydonlariga bostirib kirganini bilgaç, Valentaynni öldiriş imkoniyati paydo bölgani uçun Ester uni tark etgan edi. Londonda Valentaynning qizi Ketrin otasidan tobora uzoqlaşadi. Ayniqsa, stajyor muhandis Bevis Pod unga Valentayn Tomni çiqindi ariqçasiga itarib yuborganini aytgandan keyin bu masofa yanada ortadi. Bevis Katringa Valentaynning Avliyo Pavel soborida, kuçaytirilgan qöriqlaş ostida amalga oşirilayotgan energetika loyihasi birinçi qaraşda köringanidan ança muhimroq ekanini va Valentayn haqiqatni hammadan yaşirayotganini aytadi.

Ester va Tom Annaning «Jenni Ganiver» dirijablida Havo Portiga, uçuvçi şaharga uçib boradi. U yerda ular Harakatga qarşi çiquvçilar ligasining boşqa aʼzolari bilan tanişadi. Tom Pandora «Meduza» deb nomlangan energetik kvant superqurolni boşqaruvçi kompyuter tizimini topganini taxmin qiladi. Bu qurol Oltmiş daqiqalik uruşda uruşayotgan tomonlar butun şaharlarni bir zumda yöq qiliş uçun işlatgan edi.

Şu orada Muhandislar gildiyasi Tomning muzeyidagi ustaxonadan qolgan qismlarni öğirlab, «Meduza»ni yakunlaydi. Şrayk Tom va Esterga yetib oladi. Qattiq otişma natijasida kiborg oğir yaralanadi, Havo Porti esa yonib ketadi. Ester Tomga oşiq ekanini tuşungan Şrayk ölim oldidan Esterni vaʼdasidan ozod qiladi. Ester, Tom va Anna antitraksionistlarning omon qolganlari bilan birga Qalqon-Devor tomon yöl olganida, Valentayn töntariş uyuştiradi, Kromni öldiradi va Londonliklar işonçini qozonadi. U «Meduza» yordamida Qalqon-Devorni yöq qilib, Londonni Osiyodagi yangi ov maydonlariga olib borişga qasam içadi. Anna Şan Go gubernatori Kvanni Londonga qarşi dirijabllar floti yuborişga köndiradi. Lekin «Meduza» flotni yöq qilib, Qalqon-Devorda teşik oçadi. Şu orada Ester onasining kulonida avariya öçirgiçini işga tuşiruvçi, «Meduza» öçiriş mexanizmini yoqadigan flesh-kartoçka borligini aniqlaydi. Ester, Tom, Anna va ularning hamrohlari Londonga uçib boradi va şahar zenit qurollari bilan jangga kirişadi.

Ester va Anna Avliyo Pavel soboriga kirib boradi. Şifokor Valentayn şamşir duelida Annani oğir yaralaydi, Ester esa avariya öçirgiçi yordamida «Meduza»ni töxtatadi. Qalqon-Devorni yöq qilişning sönggi urinişida Valentayn öz tarafdorlariga London rulevoy xonasi xodimlarini yöq qilişni buyuradi va şaharni Devorga taran urişga qaror qiladi. Ketrinning yordami bilan Tom «Jenni Ganiver»da Londonning dvigatelini portlatib, şahar harakatini sekinlaştirişga muvaffaq böladi. Valentayn qoçişga urinadi, lekin Ester uni quvib yetib, uning dirijabli bortida jang qiladi. Valentayn Esterga özining otasi ekanini aytadi. Tom Esterni qutqaradi va Valentaynning kemasini urib tuşiradi. Valentayn halokatdan omon qoladi, lekin Londonning «tirgaklari» uni ezib yuborgaç, halok böladi. Ketrin boşçiligidagi omon qolgan londonliklar Harakatga qarşi çiquvçilar ligasi bilan tinçlik tuzadi. Tom va Ester esa dunyoni köriş uçun «Jenni Ganiver»da sayohatga çiqadi.