Naya Daur (tarj. "Yangi davr") — 1957-yilda suratga olingan hind tilidagi ijtimoiy drama filmi. Rejissyori va prodyuseri B. R. Çopra. Ssenariy muallifi Axtar Mirza. Boş rollarda Dilip Kumar va Vyjayanthimala, şuningdek Ajit, Jeevan, Johnny Walker, Çand Usmani, Nazir Hussain, Manmohan Krişna, Leela Çitnis, Pratima Devi, Daisy Irani va Radhakişan ansambl aktyorlar sifatida iştirok etadi. Film bir qizni — Rajnini — sevib qolgan ikki eng yaqin döst, Şankar va Krişna haqida hikoya qiladi.
Uşbu film uçun Dilip Kumar ketma-ket uçinçi marta «Filmfare» mukofotining eng yaxşi erkak roli nominatsiyasida ğolib böldi, bu uning umumiy hisobida törtinçi mukofoti edi. Film 1958-yilda «Pattaliyin Sabatham» (The Proletariatʼs Vow) nomi bilan tamil tiliga dublyaj qilindi. Naya Daur, şuningdek, Aamir Khanning «Oskar» mukofotiga nomzod bölgan «Lagaan» (2001) filmiga ilhom berdi.
Naya Daur 1957-yilda Hindistonda eng köp daromad keltirgan ikkinçi film böldi, ön yillik davrda esa ham ikkinçi örinni egalladi, birinçi örinda «Mother India» (1957) turdi. Prokat boşida u qisqa muddatga Hindistonda tarixdagi eng köp daromad keltirgan film böldi, keyinroq esa «Mother India» (1957) tomonidan ortda qoldirildi. Köplab manbalarga köra, çiptalar narxidagi inflyatsiya hisobga olinganda, u hanuzgaça Hindistonning eng köp daromad keltirgan filmlari qatoriga kiradi. Prokat paytida u eng köp daromad keltirgan sport filmi böldi va faqat Hindistonda çiqqaniga qaramay, hanuzgaça eng köp çipta sotilgan sport filmlaridan biri hisoblanadi.
1Rollarda
Dilip Kumar, Vyjayanthimala, Leela Chitnis
Dilip Kumaraktyor
VyjayanthimalaaktyorLCLeela ChitnisaktyorAMAkhtar Mirzassenariy muallifiOPO. P. Nayyarkompozitor2Syujet
Tongavala Şankar va ötinçi Krişna kambağal qişloqning eng yaqin döstlari. Temir yöl bekatida Şankar onasi va…
Tongavala Şankar va ötinçi Krişna kambağal qişloqning eng yaqin döstlari. Temir yöl bekatida Şankar onasi va akasi bilan kelgan Rajni bilan uçraşadi. Şankar va Rajni bir-biriga oşiq bölişadi. Şu bilan birga, Krişna ham Rajnini körib, unga oşiq bölib qoladi.
Şahardan kelgan Kundan qişloqqa keladi va biznesni zamonaviylaştirişni hamda mexanizatsiyalaştirişni xohlaydi. U elektr arra olib kelib, tegirmondagi bir neça işçini işsiz qoldiradi. Şankar va Krişna ikkalasi ham Rajnini sevişini bilib qolgaç, kim unga uylanişini hal qiliş uçun reja tuzişadi: agar Rajni ibodatxonaga borganda oq gul olib kelsa, u Şankarga tegadi, agar sariq gul olib kelsa, Krişnaga tegadi. Şankarning singlisi Manju, u Krişnaga oşiq, bu suhbatni eşitib qoladi va ibodatxonada Rajnining sariq gullarini yaşirinça oq gullarga almaştiradi. Gullarni almaştirayotganini körgan Krişna, Şankar Manjuga şuni buyurgan deb öylaydi va bu ikki döstning janjaliga olib keladi. Xafa bölgan Şankar Rajniga aytadiki, agar dösti ham unga oşiq ekanini bilganida, unga oşiq bölmagan bölardi. Buni eşitgan Rajni dilxun böladi va unga, u öz his-tuyğularini özgartira olmasligini, ammo Şankar xohlasa, özgartira olişini aytib, ketib qoladi.
Kundan qişloqqa avtobus olib kelib, tongavalalarning rözğorini tortib oladi. Ular avtobusni olib taşlaşni söraşadi, ammo u rad etadi. Şankar aytadiki, uning qilgan ishi faqat öz manfaati uçun. Biroq Kundan Şankarga, agar u tongasini avtobusdan tezroq haydasa, avtobusni olib taşlaşini aytadi. Şankar bunga rozi böladi, ammo qolgan tongavalalar uni bunday qilmaslikka köndirişadi, çunki avtobus tezroq yuradi. Şankar poygaga rozi bölib, unga tayyorlaniş uçun uç oy söraydi. U ibodatxonaga olib boradigan yöldan olti mil qisqaroq yöl qurişni rejalaştiradi. Bezovtalangan qişloq aholisi Şankarga uning öjarligi uni aqldan ozdirgan deyişadi va yöl qurişda qöllab-quvvatlamay, uni yolğiz qoldirişadi.
Şankar yolğiz yöl qurişni boşlaganda ruhi tuşadi, ammo Rajni unga qöşilib, har doim u bilan birga bölişini aytadi, bu Şankarni xursand qiladi. Tez orada qolgan tongavalalar ham yöl qurişga qöşilişadi. Krişna esa Kundan tomoniga ötib, yöl tugamasligi uçun unga yordam berişni söraydi. Qişloq aholisi birgalikda yölda uçraydigan qiyinçiliklarni yengib, nihoyat qurilişni tugatişadi. Krişna işni öz qöliga olişga qaror qiladi va aholi tomonidan qurilgan, yölning eng muhim qismi bölgan köprikni buzib taşlaydi. Buni körgan Manju Krişnaga yuzlanib, gullarni akasining sözi bilan emas, öz xohişi bilan almaştirganini va uni sevişini aytadi. Buni eşitgan Krişna xatosini anglaydi va Manju yordamida darhol köprikni tiklaşni boşlaydi.
Nihoyat, poyga bölib ötadi va ğolib Şankar böladi. Krişna Şankarni tabriklaş uçun keladi, ikki döst yaraşadi, şuningdek Şankar va Rajni birlaşadi, Krişna va Manju esa turmuş qurişadi.
3Işlab çiqariş
Naya Daurni B. R. Çopra özi 1955-yilda taşkil etgan «B. R. Films» bayroği ostida rejissyorlik qildi va…
Naya Daurni B. R. Çopra özi 1955-yilda taşkil etgan «B. R. Films» bayroği ostida rejissyorlik qildi va prodyusserlik qildi. Studiya keyingi yili Meena Kumari va Sunil Dutt iştirokidagi tijorat va tanqidiy jihatdan muvaffaqiyatli oilaviy drama «Ek Hi Raasta»ni ham işlab çiqargan edi.
Suratga oliş davrida Naya Daur guruhi keng muhokama qilingan va juda bahsli sud jarayoniga aralaşib qoldi. Dastlab boş ayol rolini aktrisa Madhubala ijro etişi kerak edi. Unga avans tölab berildi va suratga oliş boşlanib, 15 kun davomida silliq davom etdi. Rejissyor B. R. Çopra guruhning Bhopalga uzoq muddatli oçiq havodagi suratga oliş uçun borişini xohlardi. Madhubalaning otasi Ataullah Khan bunga eʼtiroz bildirib, butun Bhopal jadvali Dilip Kumarga qizi bilan munosabat örnatiş imkoniyatini beriş uçun uydirma ekanini daʼvo qildi (öşa paytda Kumar va Madhubala munosabatda edi). Madhubala filmni tugatmagaç, Çopra u olgan naqd avansni qaytariş uçun sudga murojaat qildi. Madhubala otasini qöllab-quvvatladi, Kumar esa oçiq sudda Madhubala va uning otasiga qarşi, B. R. Çopra foydasiga guvohlik berdi. Salbiy şov-şuvlar orasida Madhubala va uning otasi sudda yutqazdi. Sud jarayoni davom etayotganda film çiqarildi va muvaffaqiyatli deb eʼlon qilindi. Oxir-oqibat Çopra sud jarayonidan voz keçdi.
4Musiqa
Barça qöşiqlarning bastakori O. P. Nayyar bölib, sözlarini Sahir Ludhianvi yozgan, ijroçilari esa Mohammed…
Barça qöşiqlarning bastakori O. P. Nayyar bölib, sözlarini Sahir Ludhianvi yozgan, ijroçilari esa Mohammed Rafi, Asha Bhosle, Şamşad Begum va S. Balbir bölgan.
Röyxatda oxirgi bölib tilga olingan Asha Bhosle ijro etgan yakkaxon qöşiq na filmda, na film saundtrekida mavjud.
5Tamil qöşiqlari
Tamil tilidagi barça qöşiqlarning bastakori O. P. Nayyar bölib, sözlarini Kambadasan yozgan. Ijroçilar: T. M.…
Tamil tilidagi barça qöşiqlarning bastakori O. P. Nayyar bölib, sözlarini Kambadasan yozgan. Ijroçilar: T. M. Soundararajan, Seerkazhi Govindarajan, P. Suşeela va T. V. Rathnam.
6Prokat
Naya Daur taxminan ₹5,4 crore yiğib, 1957-yilda «Mother India»dan keyin eng köp daromad keltirgan ikkinçi…
Naya Daur taxminan ₹5,4 crore yiğib, 1957-yilda «Mother India»dan keyin eng köp daromad keltirgan ikkinçi film böldi. Bu 1957-yilda 11,34 million dollarga, inflyatsiya hisobga olinganda esa 130 million dollarga (₹12,56 milliard) teng edi.
7Tanqidiy baho
Naya Daur tanqidçilardan ijobiy şarhlar oldi, eng köp eʼtibor ssenariy va aktyorlik öyiniga qaratildi.…
Naya Daur tanqidçilardan ijobiy şarhlar oldi, eng köp eʼtibor ssenariy va aktyorlik öyiniga qaratildi. 1957-yil 13-sentabrda «Filmfare» yozdi: «Kuçli va jonli hayajonli surat, B. R. Films studiyasining Naya Daur filmi dolzarb ijtimoiy taʼlim, axloqiy va yuqori darajadagi köngiloçarlikning öziga xos muvaffaqiyatli uyğunligidir». Tanqidçi Kumarning ijrosini qadrlab, uning «har bir bosqiç va kayfiyatda butunlay ajoyib obraz yaratganini» qayd etdi. «The Times of India» filmni «deyarli boşidan oxirigaça maqsadli va öziga xos tasirçan mavzuga ega surat» deb atadi va u «hanuzgaça gözal, yorqin va juda qiziqarli» ekanini aytdi. Bombey (hozirgi Mumbai) gazetasi «Bharat Jyoti» filmni «Hindistonda boşlangan eng ambitsiyali va noodatiy mavzulardan biri» deb topdi. «Screen» uni öşa paytda «mamlakatimizda yaratilgan eng muhim filmlardan biri» deb atadi. «Eveʼs Weekly» jurnalining tanqidçisi uni «filmlar orasidagi haqiqiy [Mahatma] Gandhi» deb hisoblaydi.
«Amrita Bazar Patrika» Çopra Naya Daur bilan «munosib film yaratgan»ini kördi va filmda «maqsadli va [gözal] mavzular» uyğunlaşganini topdi. Lukknouda şarh yozgan «Pioneer» kundaligi filmni «syujet oçilgan sari tortişuv kuçayib, drama ifodasining eng yuqori çöqqisiga çiqadigan sodda, tabiiy drama» deb taʼriflagan. «The Hindu» tanqidçisi filmda Gandhining «Maşinalar insoniy mehnatni siqib çiqaradigan va kuçni bir neça qölga töplaydigan joy yöq» degan iqtibosi aks etganini his qildi. «Sport and Pastime» filmni «maqsadli köngiloçar tomoşa taqdim etgani» uçun maqtab, «Naya Daur — sanoat faxrlanişi kerak bölgan surat» deb yozdi. «The Indian Express» esa qayd etdi: «Bu filmda eng köp eʼtiborni tortadigan narsa — uning missiya hissi va deyarli hamma iştirokçidagi ajoyib, deyarli yuqumli iştiyoqdir…»
8Mukofotlar
5-«Filmfare»…
5-«Filmfare» mukofotlari:
Ğolib
Eng yaxşi erkak roli — Dilip Kumar
Eng yaxşi musiqa rejissyori — O. P. Nayyar
Eng yaxşi syujet — Axtar Mirza
9Qayta prokat
Naya Daur 2007-yilda rangli qilinib, Dilip Kumar iştirokidagi yana bir film «Mughal-e-Azam» bilan birga qayta…
Naya Daur 2007-yilda rangli qilinib, Dilip Kumar iştirokidagi yana bir film «Mughal-e-Azam» bilan birga qayta prokatga çiqarildi. Biroq bu qayta prokat tijorat jihatdan muvaffaqiyatsiz böldi. Tijorat muvaffaqiyatsizligining asosiy sababi sifatida keng reklama qilinmagani körsatildi.
10Meros
Aamir Khanning «Oskar» mukofotiga nomzod bölgan «Lagaan» (2001) filmi Naya Daur filmidan…
Aamir Khanning «Oskar» mukofotiga nomzod bölgan «Lagaan» (2001) filmi Naya Daur filmidan ilhomlangan.
11Kadrlar
1
1 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Naya Daur (1957 film)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.