New York (film, 2009)
New York — 2009-yilda Kabir Khan rejissyorligida suratga olingan, Sandeep Şrivastava ssenariysi asosida yaratilgan va Yash Raj Films banneri ostida Aditya Çopra tomonidan prodyuserlik qilingan hind tilidagi jinoiy drama filmi. Filmda John Abraham, Katrina Kaif, Neil Nitin Mukesh va Irrfan Khan boş rollarni ijro etgan. 11-sentabr hujumlaridan keyingi Amerika fonida suratga olingan film uçta döstning hayotini tasvirlaydi. Ular ömaydigan «New York State University» talabalari bölib, 11-sentabr hujumlari va undan kelib çiqqan ijtimoiy-siyosiy oqibatlar tufayli hayotlari keskin özgaradi.
Bu New York Kabir Khanning Yash Raj Films bilan ikkinçi rejissyorlik ishi böldi. Uning birinçi, mukofotga sazovor bölgan debyuti «Kabul Express» (2006) edi, unda ham Abraham rol öynagan. Operator işini Aseem Mişra, montajni esa Rameşwar S. Bhagat bajargan. Asosiy suratga oliş New York şahri va Filadelfiyada olib borilgan, bir qism sahnalar esa Hindistonda suratga olingan. Julius Packiam fon musiqasini yaratgan — bu uning Çopra va Kabir bilan «Kabul Express»dan keyingi ikkinçi hamkorligi. Saundtrekni Pritam yaratgan, sözlarini Şrivastava yozgan. Bir qöşiqni mehmon bastakor Pankaj Awasthi bastalab ijro etgan, uning matnini esa mehmon muallif Junaid Wasi yozgan.
Film 2009-yil 26-iyunda ekranlarga çiqdi. New York kritiklardan asosan ijobiy baholar oldi: ular rejissyorlikni, ssenariyni va asosiy aktyorlar ijrosini, ayniqsa Abraham, Mukesh va Kaifning öyinini maqtaşdi. Film tijorat jihatdan muvaffaqiyatli böldi va öşa yilgi eng köp daromad keltirgan hind filmlari orasida oltinçi örinni egalladi.
55-Filmfare mukofotlarida New York ikkita nominatsiyada tanlandi: «Eng yaxşi aktrisa» (Kaif) va «Eng yaxşi yordamçi erkak rol» (Mukesh).
1Rollarda
Irrfan Khan, John Abraham, Neil Nitin Mukesh
2Syujet
2008-yilning bir vaqtlarida AQŞda yaşayotgan yoş hindistonlik Omar Aijaz nomiga röyxatdan ötgan taksi…
2008-yilning bir vaqtlarida AQŞda yaşayotgan yoş hindistonlik Omar Aijaz nomiga röyxatdan ötgan taksi bagajidan qurol topilgaç, FBI tomonidan hibsga olinadi. Uni Osiyo kelib çiqişli, Amerikada yigirma yil yaşagan agent Roşan söroq qiladi. Roşan Omarning kollej davridagi dösti, terroristik faoliyat bilan boğliq deb hisoblangan Samir «Sam» Şeikh bilan aloqasi borligiga şubha qiladi. Sam ning hozirgi hayotidan bexabar Omar FBI bilan hamkorlik qilib, uni kuzatişga majbur böladi.
Hikoya 1999-yilga qaytadi: öşa yili Omar magistratura darajasini oliş uçun AQŞga, New York State Universityʼga keladi. U yerda Sam va hamkursi hamda maslahatçi Maya bilan döst böladi. Uçovlon yaqin döstlikka boğlanadi, ammo Omar Mayaga yaşirinça oşiq böladi. Vaqt ötişi bilan Maya va Sam sevib qolişadi va Omar ulardan çetlaşadi. Ularning hayoti esa 11-sentabr hujumlari bilan izdan çiqadi.
Hozirgi zamonga qaytsak, Omar eski döstlik tiklaş niqobi ostida Sam va Mayaga — ular endi turmuş qurgan va öğli Danyal bor — yaqinlaşadi, şu bilan birga Roşanga yaşirinça hisobot beradi. U Mayaning fuqarolik huquqlari uçun kuraşda iştirok etayotganini, Samning xodimi va sobiq mahbus Zilgaiga 11-sentabrdan keyingi hibsga oliniş tufayli olgan jarohatlarni yengişda yordam berayotganini bilib oladi. Dastlab Omar Samʼga qarşi ayblovçi dalil topa olmaydi, ammo asta-sekin Samning ötmişidagi çuqurroq sirlarni oçadi. Sam töqqiz oy Guantanamo Bay qamoqxonasida, faqat vaziyatli dalillar asosida saqlangan va qiynoqqa solingan edi. Keyinçalik oqlangan bölsa-da, bu tajriba uning ruhiyatida çuqur iz qoldirgan va uni radikallaştirgan.
Buriliş nuqtasi şu yerda keladi: jamiyatga qayta moslaşa olmagan Zilgai politsiya xodimini öldiradi va politsiya bilan uzoq quvğinga tuşadi, oxir-oqibat öz joniga qasd qilib halok böladi. Şundan keyin Sam terroristik hujum rejasidan voz keçganga öxşaydi. Biroq Omar keyinçalik reja hali ham amalda ekanini aniqlaydi. U Roşanni ogohlantiradi va sönggi qismda Samni taslim bölişga köndirişadi. Taslim böliş çoğida u FBI snayperlari tomonidan otib öldiriladi. Samni töxtatişga şoşilgan Maya ham tasodifiy öq ostida halok böladi.
Film olti oy ötgaç yakunlanadi: Omar Danyalni asrab oladi. Endi xizmatlari eʼtirof etilgan Roşan Omarni tasalli beradi va hammasi töğri ish qilayotganiga işonişganini, ammo taqdirni vaqt va tanlovlar belgilaganini tuşuntiradi. Hikoya döstlik, travma va 11-sentabrning uzoq muddatli oqibatlari haqidagi mulohaza bilan tugaydi.
3Aktyorlar
John Abraham — Samir «Sam» Şeikh, Mayaning…
John Abraham — Samir «Sam» Şeikh, Mayaning eri
Katrina Kaif — Maya Şeikh, Samning xotini
Neil Nitin Mukesh — Omar Ajjaz
Irrfan Khan — FBI agenti Roşan
Nawazuddin Siddiqui — Zilgai
Aidan Wagner — Danyal Şeikh
Ali Quli Mirza — Zaheer
Samrat Çakrabarti — Yakub
4Mavzular
New York 11-sentabr hujumlarining ijtimoiy va siyosiy oqibatlarini örganadi, ayniqsa irqiy profilaktika,…

New York 11-sentabr hujumlarining ijtimoiy va siyosiy oqibatlarini örganadi, ayniqsa irqiy profilaktika, fuqarolik erkinliklari va noqonuniy hibsga olinişning ruhiy oqibatlariga eʼtibor qaratadi. 2009-yil iyun oyida Hindiston-Osiyo xabar agentligi (IANS) bilan suhbatda rejissyor Kabir Khan filmning «11-sentabrning siyosiy kölamining bir qismiga asoslangan, ammo u buyuk insoniy fojiadan keyingi xurofotlar haqida hikoya qiladi», deb taʼkidlagan. U hikoya «dunyoni 11-sentabrgaça va undan keyingi davrga bölişini» va hujumlarning uzoq muddatli global oqibatlarini taʼkidlaşini qöşimça qilgan. Khan, şuningdek, filmni New York Film Commission qöllab-quvvatlaganini aytib, uni «juda muvozanatli hikoya va şovinistik bölmagan film» deb atagan.
IANS bilan alohida suhbatda aktyor John Abraham New York «öziga xos ğalati tarzda» pokistonlik «Khuda Kay Liye» (2007) filmi tugagan joydan boşlanişini taʼkidlagan. U ikki rejissyor — Kabir Khan va Şoaib Mansoor — qonuniy hibsga olinganlar tajribasini öz tadqiqotlari va hikoya yondaşuvlariga köra turliça talqin qilganini qayd etgan.
Filmning syujeti Amerikaning «The Greater Good» nomli, «Lost» (2004–2010) teleseriali yigirma birinçi qismi bilan öxşaşligi tufayli taqqoslangan, çunki ikkalasida ham hibsga oliş, travma va mafkuraviy ziddiyat mavzulari yoritiladi.
5Işlab çiqiş
New York filmini Kabir Khan rejissyorlik qildi, Aditya Çopra esa Yash Raj Films banneri ostida prodyuserlik…
New York filmini Kabir Khan rejissyorlik qildi, Aditya Çopra esa Yash Raj Films banneri ostida prodyuserlik qildi. Khan suratga olişdan oldin ssenariyni AQŞ hukumat organlariga tasdiqlaş uçun topşirgan. Keyinçalik u işlab çiqariş eʼtirozsiz ruxsat olganini aytgan va filmni 11-sentabrdan keyingi masalalarning muvozanatli tasviri sifatida taʼriflagan.
6Aktyor tanlovi
John Abraham Quron örganiş orqali hind kelib çiqişli amerikalik musulmon rolini tayyorlagan. Aktyorlar…
John Abraham Quron örganiş orqali hind kelib çiqişli amerikalik musulmon rolini tayyorlagan. Aktyorlar tarkibiga Katrina Kaif, Neil Nitin Mukesh va Irrfan Khan ham kirgan.
7Suratga oliş
Asosiy suratga oliş 2008-yil sentabr oyida boşlangan va 100 kundan ortiq davom etgan. Film köpinça New York…
Asosiy suratga oliş 2008-yil sentabr oyida boşlangan va 100 kundan ortiq davom etgan. Film köpinça New York şahrida suratga olingan, ayrim sahnalar esa Filadelfiyada olingan. New York bu şaharda uzoq muddatli suratga oliş jadvaliga ega bölgan birinçi hind filmi böldi. Guruh, şuningdek, rasmiy ruxsat bilan Guantanamo Bayʼda uç kun davomida suratga oliş işlarini olib borgan.
8Saundtrek
New York saundtreki 2009-yil aprel oyida jismoniy formatda (yaʼni musiqa CD va kassetalarida), 2009-yil…
New York saundtreki 2009-yil aprel oyida jismoniy formatda (yaʼni musiqa CD va kassetalarida), 2009-yil 10-iyunda esa raqamli formatda (yaʼni iTunes orqali) çiqarilgan. Uni Pritam yaratgan, sözlarini Sandeep Şrivastava yozgan. Fon musiqasini Julius Packiam taqdim etgan, «Aye Saaye Mere» trekini esa Pankaj Awasthi bastalab ijro etgan, matnini Junaid Wasi yozgan. Alohida musiqiy klip sifatida taqdim etilgan «Hai Junoon» qöşiğining remiksini K.K. va Monali Thakur ijro etgan.
9Festival namoyişlari
New York 33-Qohira xalqaro kinofestivalining oçiliş filmi sifatida tanlangan va 2009-yil 10-noyabrda namoyiş…
New York 33-Qohira xalqaro kinofestivalining oçiliş filmi sifatida tanlangan va 2009-yil 10-noyabrda namoyiş etilgan. Rejissyor Kabir Khan tadbirda qatnaşib, namoyişdan keyin tomoşabinlarga murojaat qilgan. Film, şuningdek, 2009-yil oktyabr oyida Busan xalqaro kinofestivalida ham namoyiş etilgan, u yerda Yash Raj Films asosçisi Yash Çopra «Yilning Osiyo kinorejissyori» mukofotiga sazovor bölgan.
10Uy videosi
New York DVD naşri 2009-yil 8-avgustda çiqarilgan. Naşrga qöşimça sifatida taxminan 2,5 soatlik bonus…
New York DVD naşri 2009-yil 8-avgustda çiqarilgan. Naşrga qöşimça sifatida taxminan 2,5 soatlik bonus materiallar kiritilgan: sahna ortidagi lavhalar, öçirilgan sahnalar va reklama materiallari. Bollywood Hungama şarhlovçisi Joginder Tuteja DVD naşrini beş yulduzdan törttasi bilan baholagan.
11Kassa yiğimi
New York kassada yaxşi natija bilan oçildi: Hindistonda birinçi uç kunda 35 million rupiy yiğib, 80–85%…

New York kassada yaxşi natija bilan oçildi: Hindistonda birinçi uç kunda 35 million rupiy yiğib, 80–85% tölovçilik bilan 2009-yil yanvaridan beri eng yuqori körsatkiçni qayd etdi. Oçiliş haftasida mamlakat içidagi kassada birinçi örinni egallab, dunyo böyiça 618,9 million rupiy işladi va keyinçalik hit deb eʼtirof etildi. Film Hindistonda olti haftalik teatr namoyişini yakunlab, mamlakat içida 155,5 million rupiy yiğdi.
Xalqaro miqyosda New York Yaqin Şarq, Avstraliya, Buyuk Britaniya va AQŞ kabi asosiy bozorlarda yaxşi natija körsatdi. U öşa yilgi eng köp daromad keltirgan hind filmlari orasida oltinçi örinni egalladi, umumiy daromadi taxminan 577,5 million rupiyni taşkil etdi.
12Tanqidiy qabul
New York kritiklardan ijobiy baholar oldi: ularning eʼtibori filmning ijro etilişi, ssenariysi va…

New York kritiklardan ijobiy baholar oldi: ularning eʼtibori filmning ijro etilişi, ssenariysi va 11-sentabrdan keyingi mavzularni yoritiş usuliga qaratilgan edi.
Subhaş K. Jha filmni «muhim film» deb atagan, u diaspora haqidagi stereotip tasvirlardan qoçib, global xurofotlarni nozik tarzda örganadi. Hounslow Chronicle gazetasining muxbiri Devanş Patel filmga beş yulduzdan beştasini qöyib, uni «Yash Raj Films hozirgaça taqdim etgan eng fikrga boy film» deb atagan. The Times of India gazetasining Nikhat Kazmi esa filmga tört yulduz berib, uni «juda ziç va taʼsirçan siyosiy drama [...] dolzarb, mazmunli va qiziqarli» deb taʼriflagan.
Bollywood Hungama şarhlovçisi Taran Adarş filmga beş yulduzdan törttasini qöyib, ssenariy va operator işini alohida taʼkidlagan hamda uni «uşbu yetakçi işlab çiqariş uyining eng yaxşi filmlaridan biri» deb atagan. Hindiston-Osiyo xabar agentligi şarhlovçisi Joginder Tuteja filmning «xabar berişini va şu bilan birga ommani ham, ziyolilarni ham jalb qila oladigan yetarli tijorat elementlariga ega ekanini» qayd etgan.
Xuddi şunga öxşaş mavzulardagi boşqa filmlar, masalan, «Arlington Road» (1999) va «Khuda Kay Liye» (2007) bilan taqqoslaşlar ham bölgan. Hindustan Times şarhlovçisi Jayant New Yorkni ijrosi va taʼsiri jihatidan kuçliroq film deb hisoblagan. NDTV uni «eng yuqori bahoga loyiq film» deb atagan, Sakaal Times esa uning realizm va drama muvozanatini maqtagan. The Statesman gazetasi filmni «qiziqarli va tomoşabinni fikrlaşga majbur qiladigan» deb yozgan.
Matn: maqola tarjimasi «New York (2009 film)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.