Older sister

Leningradda opa-singil Nadya va Lida Rezayevalar yaşaydi. Uruş paytida ular ota-onasiz qolib, evakuatsiyada bolalar uyida ösişgan. Ularning yagona qarindoşi bölgan amakisi ularni öşa yerdan topib, Leningradga öz oldiga olib kelgan. Endi opa-singillar voyaga yetişgan: Nadya portda hisobçi-nazoratçi bölib işlaydi va sirtqi bölimda texnikumda öqiydi. Lida maktabni tugatmoqda. Opa-singillar amakisidan alohida yaşaşadi, lekin u doim ularni yoqlab turadi va imkon qadar tarbiyalaşda davom etadi. Lida va uning maktabdoş dösti Kirill baxt haqida bahslaşadi. Lida baxt özi uçun emas, boşqalar uçun mehnat qilganda böladi, deb hisoblaydi. Biroq Kirill uning özi baxtlimi, deb söraganda, Lida «yöq», deb javob beradi. Ukhov Kirillning hayot haqidagi falsafasini «hunarmandçilik» deb hisoblaydi. Kirill u bilan bahslaşadi va oxiri ketib qoladi. Kutilmaganda Ogorodnikov paydo böladi. Uni partiya qömitasiga çaqirişgan va Nadyani öz köngil izhorlari bilan taʼqib qilişda ayblaşgan. Nadya özi şunçaki döstlariga uni haqida gapirib, xayol surganini tuşuntiradi. Ogorodnikov uning buni xotiniga tuşuntirişini talab qiladi. U telefon raqamini terib, göşakni Nadyaga uzatadi. Nadya hammasini tinglaydi va hazillaşganini tan oladi. Ogorodnikov xayrlaşmasdan ketib qoladi. Ukhov Nadyaning bu qiliqidan ğazablanadi.

Lida maktabni tugatadi va Nadyaning istagiga köra teatr bilim yurtiga kirmoqçi böladi. Uning heç narsaga erişa olmasligidan qörqadi, lekin Nadya singlisining ulkan isteʼdodga ega ekaniga işonadi. Ularning bolalar uyiga teatr homiylik qilgan, bolalarni tez-tez spektakllarga olib borişgan va Nadya öşa paytda Lidaning közlari qanday yonganini abadiy eslab qolgan. Endi u singlisiga monolog tayyorlaşda yordam beradi va uning imtihondan ötişini butun vujudi bilan xohlaydi. Teatr bilim yurtidagi imtihon oldidan Lida heç narsani bilmasligi va eslay olmasligidan xavotirlanadi. Nadya uni komissiya ötirgan xonaga deyarli itarib kiritadi. Lida bir munça vaqtdan keyin çiqqanda, u imtihondan ötmaganligi ayon böladi. Nadya bunga işonmaydi. U özi komissiya bilan gaplaşgani boradi, lekin dastlab uni tinglaşmaydi, çunki imtihon oluvçilar çarçagan va suhbatga vaqtlari yöq. Biroq komissiyada rejissyor Medinskiy ötirgan bölib, Nadya u bilan bir paytlar teatr studiyasida taniş bölgan. U Nadyani eslaydi va monologni özi öqişni talab qiladi. Nadya uning gapiga quloq solmaydi va Lidaga yana bir marta imkon berişni söraydi. Medinskiy öz fikrida qoladi. Şunda Nadya yoddan biladigan yagona narsani — Vissarion Belinskiyning teatr haqidagi maqolasidan parçani öqiydi va komissiya aʼzolariga munosib taassurot qoldiradi. Nadya imtihondan ötadi, Lida esa ötmaydi. Amakisi Nadyaga texnikumni va işni taşlamaslikni maslahat beradi, kasb kerakligini, teatr bilan esa böş vaqtda şuğullaniş mumkinligini aytadi. Aktyorlarning deyarli doim qiyin paytlari bölişini, rollar ham, pyesalar ham yöqligini, heç narsa yöqligini aytadi va Nadyadan singlisi haqida ham öylaşni söraydi, çunki bitta stipendiya bilan ular yaşay olmaydi. Nadya amakisiga rozi böladi.

Ikki yil ötadi. Lida töşakda yotibdi, u Kirill taşkil etgan muvaffaqiyatsiz çanği sayohatidan keyin kasal bölib qolgan. Uni yöqlab kelgan Kirill opa-singillarning köplab taʼnalarini eşitadi. Ukhov keladi. U Kirillni haydab çiqaradi va uni bundan keyin Lidaga yaqinlaşişga jurʼat qilmasligini talab qiladi. Lida uni quvib yetmoqçi böladi, lekin Ukhov uni zörlab yana töşakka yotqizadi. Eşik qönğiroği çalinadi. Ukhov öttiz yoşlar çamasidagi uyatçan odamni olib keladi. Bu Vladimir Lvoviç bölib, Ukhov uni Nadya bilan taniştirmoqçi bölgan, bu tanişuv nikohga olib keladi deb umid qilgan. Vladimir Nadyadan özi haqida gapirib berişni söraydi, lekin Nadya katta tomoşa uyuştiradi va bölajak kuyov qoçib ketadi. Ukhov ham ğazablanib çiqib ketadi. Nadya Lidadan Kirillni haydaşga ruxsat bergani uçun keçirim söraydi, lekin şunday bölgani yaxşi, deb hisoblaydi. U Lidaga faqat baxt tilaşini aytadi, bolalikni eslaydi va bularning heç biri endi qaytmasligiga işonmaydi.

Yana ikki yil ötadi. Kirill bilan Lida yana uçraşadi, faqat Kirill endi uylangan. U xotinidan Lida bilan munosabatini yaşiradi. Kirill uçun bu holat jirkanç. U yolğondan nafratlanadi, lekin xotiniga muntazam ravişda yolğon gapiradi. Ammo Lida bilan uni boğlab turgan hamma narsani yöqotişga ham köngli çidamaydi. Lida bu muhabbat ekaniga şubhalanadi, lekin Kirillni heç narsada ayblamaydi. Ukhov Nadyadan Kirillni uyga kiritmaslikni söraydi, Nadya uning gapiga quloq solmaydi. U teatrga borib, öziga kiçik rol söradi — qanday bölişidan qatʼi nazar, heç bölmasa biror narsa bersinlar deb. Lekin rejissyor unga individualligini yöqotganini aytadi.

Kutilmaganda Kirillning xotini Şura keladi. U eriga izlab kelgan, çunki unga konsert çiptalarini berişgan. U maktab öqituvçisi, xuşçaqçaq xarakterli va juda yaxşi odam. Kirill va Lida kirib keladi, noqulay sukut çökadi. Nadya ketayotgan Şuraga Kirill bu yerga bundan keyin kelmasligini vaʼda qiladi. Lida opasiga, u xohlagandek yaşamasligini aytadi, ularning Kirillni haydab yuborganlikda ayblaydi va soğlom aql baxt keltirmasligini aytadi. Nadya özining aybdorligini tan oladi va ular bilan Kirill oldida heç narsa talab qilişga haqqi yöqligini aytadi. Lida ketmoqçi böladi. Nadya uni uşlab qolişga urinadi, lekin u baribir ketadi. Nadya karavotga yiqilib, boşini çayqaydi va faqat bitta gapni takrorlaydi: «Nima qiliş kerak?». Lekin Lida Kirill bilan uning kvartirasida yakka qolganda, u yerda özining uning uçun ortiqça ekanini tuşunib, qiyin qarorni qabul qilib ketadi.

Nadya oxiri teatrda eʼtirof topadi, uni u yerda qadrlaşadi va unga köp rollar beriladi. Amakisi hatto Nadyaga uy berişlari haqida iltimos bilan teatrga borgan, bu esa Nadyani juda ğazablantirgan. Lekin Nadya şaxsiy hayotida hamon yolğiz. Biroq vaqt ötişi bilan Nadya va Volodya munosabatlarni boşlaşga yana bir bor urinib köradi.