Pather Panchali

1910-yillar. Bengaliyadagi qişloqda Ray oilasi yaşaydi. Xarixar — purjari bölib, şoir va dramaturg böliş orzusida, lekin kambağal va qaşşoq hayot keçiradi. U xotini Sarbojaya, qizi Durga va öğli Apu bilan birga yaşaydi. Ular bilan birga Xarixarning keksa qarindoşi, xola Indir Taxrun ham yaşaydi. Kampir köpinça ularning ovqatini öğirlaydi, uning uçun baʼzan bolalar qöşnilarning mevalarini öğirlab oladi. Bir kuni Sarbojaya Indir bilan uning bolalar tarbiyasini buzayotgani uçun janjallaşadi, şundan söng Indir ketib, boşqa qarindoşinikida tunaydi. Durga Indirni yaxşi köradi va tez-tez unga qöşni, badavlatroq oilaning boğidan öğirlagan mevalarini sovğa qiladi. Bir kuni qöşnining xotini Durgani marjon öğirlaşda ayblaydi; Durga buni inkor etadi, Sarbojayani esa uning öğirlikka moyilligini rağbatlantirişda ayblaydi.

Xarixar yuqori haq tölanadigan ish topadi: boy fermer uçun diniy marosim ötkazişni öz zimmasiga oladi. Sarbojaya yana Indir bilan uning yangi şali uçun janjallaşadi, oila esa haddan taşqari tejamkorlik qilib, oçlikda yaşaydi. Indir boşqa qarindoşlarnikiga ketadi, lekin bir muddatdan söng Ray oilasiga qaytişga behuda urinadi. Durga va Apu köpinça birga vaqt ötkazadi, hayotning oddiy quvonçlarini baham köradi: öynaydi, daraxt soyasida ötiradi, şirinlik sotuvçisining ortidan yuguradi, jatra teatr tomoşalarini tomoşa qiladi. Bir kuni örmonda öynab yurganda bolalar vafot etgan Indirni topadi; bir munça vaqtdan söng kampirni dafn etişadi.

Xarixarning marosimi yurişmaydi va u yaxşiroq ish izlab şaharga ketadi, lekin beş oydan söng undan xat keladi, unda pul topganligi va tez orada qaytişi aytiladi. Yomğirli mavsumda Durga yomğirda juda uzoq öynab, şamollaydi va isitmasi kötariladi. Kambağalligi tufayli unga yetarli tibbiy yordam körsatilmaydi va isitma kuçayadi. Ray oilasining uyini vayron qilgan kuçli böronlardan bir neça kun ötgaç, Xarixar qaytib keladi, lekin öşa paytga kelib Durga vafot etgan böladi. Xarixar yozuvçilikdagi muvaffaqiyatsizligi va qizining ölimidan söng, oila avlodlar davomida şu yerda yaşagan bölsa-da, qişloqni tark etib, xotini va öğli bilan şaharga köçişga qaror qiladi. Apu yölga çiqişdan oldin, tokçadagi vazada Durgaga ayblangan öşa marjonlarni tasodifan topadi va ularni hovuzga taşlaydi. Oila qişloqni tark etadi.