"Pay It Forward" (rusça «Zaplati drugomu», boşqa tarjimasi: «Plata oldinga» yoki «Oldinga tölang») — 2000-yilgi amerikalik badiiy film. Kathryn Ryan Hyde ayni nomli romani asosida suratga olingan.
1Rollarda
Kevin Spacey, Helen Hunt, Haley Joel Osment
2Syujet
Jurnalist Kris Çandlerning avtomobili yöl-transport hodisasiga uçraydi. Unga butunlay notaniş odam…
Jurnalist Kris Çandlerning avtomobili yöl-transport hodisasiga uçraydi. Unga butunlay notaniş odam (gullab-yaşnayotgan advokat) jurnalistga özining haşamatli «Yaguar»ini bepul taklif qiladi.
Filmning markazida yettinçi sinf öquvçisi Trevor Makkinni turadi. U onasi Arlin (Helen Hunt) bilan yaşaydi. Arlin ikki ish örtasida tirikçilik qiladi va böş vaqtida içkilikbozlik qiladi. Trevor unga yordam berişga, onasiga yaqinlaşişga harakat qiladi, lekin har bir bunday uriniş yangi nizolarga olib keladi.
Yangi öquv yilidan boşlab Trevor Makkinni öqiydigan sinfga jamiyatşunoslik öqituvçisi Yujin Simonet keladi (uning yuzi kuyiş izlari bilan buzilgan — bu uning içkilikbozga aylangan otasi bilan bolalikdagi nizosining natijasi). Birinçi darsdayoq u insonning dunyodagi örni haqida ruhlantiruvçi sözlar aytadi va vazifa beradi: dunyoni özgartiriş yölini öylab topiş va uni amalga oşirişga harakat qiliş. Öquvçilar bu topşiriqqa tayyorlik bilan javob berişadi. Boşqalar orasida Yer öqini siljitiş uçun barça xitoyliklarga bir vaqtda sakraşni taklif qiluvçi xitoy tilidagi veb-sayt ğoyasi ham yangraydi. Trevorning topşiriqqa yondaşuvi butunlay boşqaça. Uning ğoyasi uç nafar notaniş odamga manfaatsiz yordam berişdan iborat bölib, ularning har biri öz navbatida yana uç nafar notanişga yordam beradi («yaxşilikni keyingi odamga uzatiş»). Nazariy jihatdan yaxşi işlar soni geometrik progressiya böyiça ortişi kerak.
Trevor öz tajribasining birinçi «obʼekti» sifatida giyohvand evsizni tanlaydi: uni uyga olib kelib, ovqatlantiradi va tunaş joy beradi. Onasi öğlining bunday harakatidan juda ğazablanadi va maktabga kelib, «Trevorga bunday ahmoqona vazifani kim berganini» aniqlaydi. Şunday qilib Arlin Yujin bilan tanişadi va u Trevorning ikkinçi «obʼekti»ga aylanadi — u sevadigan odamlarning oilaviy munosabatlarini yölga qöyişga qaror qiladi.
Trevor uçinçi «obʼekt» sifatida mahalliy bezori maktab öquvçilarining zöravonligiga uçrayotgan sinfdoşini tanlaydi.
Trevorning ğoyasi köz öngida barbod bölmoqda: giyohvand yana tubsizlikka çökadi, onasi va Yujin Trevorning otasi qaytib kelgani sababli ajraşadi, Trevor esa sinfdoşini himoya qilişga jurʼat eta olmaydi. Lekin «zaplati drugomu» ğoyasi onasi va buvisi orqali öz hayotini boşlaydi va boşqa şaharlarga tarqaladi. Bu jurnalistga ham yetib boradi — u sovğa sifatida «Yaguar» olgan edi. Uni özaro yordam tamoyili qiziqtiradi va u öz tergovini boşlaydi, qadam-baqadam ğoya asosçisi — Trevorga yaqinlaşadi. Buning uçun u Los-Anjelesdan Las-Vegasga sayohat qiladi va maktab auditoriyasida undan intervyu oladi. Bolaning taʼsirçan monologini tinglaydilar, jumladan uning onasi va öqituvçisi ham. Yujin eşitgan sözlardan şunçalik ilhomlanadiki, öz qatʼiyatsizligini yengib, Arlinga taklif qiladi.
Trevor ham öz tajribasining muvaffaqiyatidan ilhomlanib, sinfdoşi Adamni himoya qilişga jurʼat topadi — ilgari u bunga botina olmagan edi. Bu janjal halokatli böladi: hujumçilardan birining qölida piçoq bölib, Trevor qorinidan olgan yara sababli kasalxonada vafot etadi.
Uyga qaytgan onasi va Trevorning öqituvçisi televizorda uning ölimidan oldin berilgan intervyusini tomoşa qiladi. Trevorning intervyusi uning vafotidan bir neça soat ötib efirga çiqadi. Köçaga çiqqanda ular uylari oldiga Trevorning xotirasiga hurmat bildiriş uçun yiğilgan yuzlab odamlarni köradi — ularning hammasi sönggi bir neça kun içida boşlangan «zaplati drugomu» harakati bilan qamrab olinganlardir.
3Şarhlar
Rotten Tomatoes agregator saytida film 130 ta tanqidiy şarh asosida 39 % reytingga ega. Metacritic saytida…

Rotten Tomatoes agregator saytida film 130 ta tanqidiy şarh asosida 39 % reytingga ega. Metacritic saytida film 34 ta retsenziya asosida 100 balldan 40 ball olgan, bu «aralaş yoki örtaça şarhlar» ekanligini körsatadi.
Entertainment Weekly jurnalining muharriri Liza Şvartsbaum filmga «D» bahosini qöydi va uni «şermandalik»da ayblab, «hissiy va jismoniy zarar haqidagi arzimagan klişelardan» foydalanganlikda, söngra «Oskar» uçun jalb qiluvçi böliş maqsadida tomoşabinni «yaxşi bölaylik» harakatiga qöşilişga «şantaj qiliş»da ayblagan.
4Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB5Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Заплати другому» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
