Provoked — 2006-yilda suratga olingan britaniyalik biografik drama filmi bölib, rejissyori Jag Mundhra. Filmda Aişwarya Rai, Naveen Andrews, Miranda Richardson, Robbie Coltrane, Nandita Das va Steve McFadden rol ijro etişgan. Film özini zörlagan eriga beixtiyor qasd qilgan Kiranjit Ahluwalianing haqiqiy hikoyasiga erkin asoslangan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Aishwarya Rai, Robbie Coltrane, Miranda Richardson
3Operatorlik ishi
Filmning operatorlik işini Madhu Ambat bajargan. Filmning musiqiy fonini va saundtrekini A. R. Rahman…
Filmning operatorlik işini Madhu Ambat bajargan. Filmning musiqiy fonini va saundtrekini A. R. Rahman yaratgan, filmning mavzu qöşiği «Alive» esa Rahman tomonidan bastalangan va Karen David tomonidan ijro etilgan. Karen David filmda kiçik epizodik rolda ham körinadi. Film Londonda suratga olingan va 2007-yil aprel oyida kinoteatrlarda namoyiş etilgan.
4Syujet
Pandjabiy ayol Kiranjit Ahluwalia (Aişwarya Rai) Deepak Ahluwalia (Naveen Andrews) bilan kelişilgan nikoh…
Pandjabiy ayol Kiranjit Ahluwalia (Aişwarya Rai) Deepak Ahluwalia (Naveen Andrews) bilan kelişilgan nikoh orqali turmuş qurib, uning oilasiga yaqinroq böliş uçun Buyuk Britaniyaning Southall şahriga köçib ötadi. Dastlab er unga ğamxör va mehribon bölib körinadi, ammo tez orada Deepakning haqiqiy qiyofasi oçila boşlaydi: u asta-sekin özining qoronği, tahdidli va hatto sotsiopatik tomonini namoyon qiladi. Ön yil davomida zulmga çidab, u bilan ikki farzand körgan Kiranjit erining şafqatsizligi va takroriy zöravonliklariga endi bardoş bera olmay, uyquda yotgan erining oyoqlariga öt qöyadi va beixtiyor uning ölimiga sabab böladi. Qotillikda ayblanib, uning ishi Southall Black Sisters nomli, mablağ bilan yetarliça ta‘minlanmagan taşkilotda işlaydigan Janubiy Osiyolik ijtimoiy xodimlar guruhining e‘tiboriga tuşadi.
Kiranjitga 12 yildan keyin şartli ozodlikka çiqiş imkoniyati bilan umrbod qamoq jazosi beriladi. U kamerasidagi hamkasbi, oq tanli ayol Veronica Scott (Miranda Richardson) bilan döstlaşadi va unga ingliz tilini örgatadi. Veronica qamoqxonadagi bir neça qiz bilan ham döst bölib, mahalliy qamoqxona zöravoni Doreen (Lorraine Bruce) oldida Kiranjitni himoya qiladi. Veronica öz akasi, juda hurmatli Queen‘s Counsel Edward Foster (Robbie Coltrane) ni Kiranjitning apellyatsiyasiga yordam berişga jalb qiladi. Edward öz navbatida Kiranjitning singlisi uçun qançalik muhimligini va uning ishi qançalik ahamiyatli ekanini anglaydi. Singlisining iltimosi qöşimça ma‘noga ega, çunki Veronica bolaligidan beri ular örtasidagi aralaş-quralaş munosabatlar tufayli özining apellyatsiyasida akasining yordamini qabul qilişni istamagan edi.
Kiranjitning apellyatsiya sudi majlisidan oldin Southall Black Sisters uning ahvolini mitinglar uyuştiriş orqali ommaviy axborot vositalarining e‘tiboriga havola qiladi va uning ozodligi uçun jamoatçilik qöllab-quvvatlaşini jalb etadi. Oxir-oqibat u R v Ahluwalia nomli tarixiy ahamiyatga ega ish orqali sud tizimi tomonidan ozod etiladi; bu ish Buyuk Britaniyada zöravonlikka uçragan ayollar holatlarida «provokatsiya» tuşunçasini qayta belgilab berdi.
5Çiqarilişi
Film 2006-yil may oyida Kann kinofestivali doirasida Marché du Film Cannes Film Market bozorida namoyiş…
Film 2006-yil may oyida Kann kinofestivali doirasida Marché du Film Cannes Film Market bozorida namoyiş etilgan. Aişwarya Rai rejissyor Jag Mundhra bilan birga matbuot konferensiyalari va tadbirlarda filmni tarğib qiliş uçun qatnaşgan. Iyun oyida film Dubayda bölib ötgan 2006-yilgi Xalqaro Hind Kino Akademiyasi kinofestivalini oçgan. Namoyişda Bollivud arboblari, jumladan Amitabh Bachchan va Şabana Azmi, şuningdek xalqaro ommaviy axborot vositalari vakillari iştirok etişgan.
6Qabul qilinişi
Rotten Tomatoes saytida film 100 balldan 29 foiz reytingga ega. View London filmga beşdan ikki yulduz berib,…

Rotten Tomatoes saytida film 100 balldan 29 foiz reytingga ega. View London filmga beşdan ikki yulduz berib, şunday deb yozgan: «Provoked muhim mavzusi va Aişwarya Raining ijrosi uçun körişga arziydi, ammo rejissuraning hayratlanarli darajada noqobilligi tufayli ba‘zan tomoşa qiliş qiyin keçadi». Uç yulduz bergan BBC veb-sayti esa «Provoked sentimentallikdan qoçadi va bir ayolning jasorati qanday qilib mamlakat miqyosidagi harakatga turtki bergani hamda Buyuk Britaniyaning oilaviy zöravonlikka oid qonunlarini qaytarilmas tarzda özgartirgani haqida hikoya qiladi», deb ta‘kidlagan.
Variety muxbiri Derek Elley şunday yozgan: «Rai asosan reaktiv rolda körsatilgan bölsa-da, Richardson va Dasning ikkalasi ham a‘lo darajada öynab, filmning hissiy palitrasini kengaytiradi. Asosiy kamçilik şundaki, qaytarilişlarda Deepakning roliga deyarli ta‘rif berilmagan va uning zöravon portlaşlariga psixologik asos berilmagan. Film ijtimoiy realizmning bir bölagidan köra, aniq belgilangan qahramonlar va yovuzlar bilan ajralib turadigan sifatli melodrama. Ammo oqimga ergaşişga tayyor tomoşabinlar uçun u içki, kino darajasida işlaydi». Uç yulduzli baho bergan The Times gazetasi esa şunday qayd etgan: «Filmning kaliti uning rezonansli xabarida: har kim uni körib, oilaviy zöravonlik heç qaçon qabul qilinmasligini va qonun endi bunga yöl qöymasligini eslaşi kerak. Mundra Aişwarya Raiga özining bezovta qiluvçi Bollivud odatlarini taşlaşga muvaffaq bölgan va uning atrofiga asosan britaniyalik kuçli yordamçi aktyorlarni töplagan. Natijada aktrisa nafaqat ta‘sirçan, balki olovli materialga loyiq ijro körsatgan». Buyuk Britaniyaning Film4 kanali filmga tört yulduz berib, uni «Sezgirlik va mehr bilan aytilgan jasur hikoya» deb atagan.
Rediff film uçun uç yulduz berib şunday yozgan: «Provoked albatta aytilişi kerak bölgan muhim hikoya. Ammo uning qanday aytilgani köngilsizlantiradi. Albatta, yondaşuv realistik, işlab çiqariş sifati yaxşi va aktyorlik asosan maqtovga loyiq, lekin ssenariy (Carl Austin, Rahila Gupta) hayratlanarli darajada sayoz. [...] Aişwarya Rai öz navbatida samimiylikning timsoli. Tabiiy gözalligiga na bezak, na çiroyli kiyimlar, na hatto tabassum yaraşadi. Lekin uning közlari öz vazifasini bajaradi. Vaziyat özgarişi bilan ulkan kök-yaşil, tölib-toşgan közlari hayratlanadi, qayğuradi, qörqadi, çalkaşadi va yengil tortadi. Pandjabiy tilida ravon gapirişga urinişi haqiqatan ham taassurot qoldiradi». CNN-IBN muxbiri Rajeev Masand filmga «Yaxşi» bahosini berib, şunday degan: «Oçiğini aytganda, Provoked filmni sezilarli darajada yuksaltiruvçi ikkita ijro bölmaganida işlamagan bölardi. Bu oilaviy zöravonlik haqidagi nozik film. Provoked ning haqiqiy yulduzi — Aişwarya Rai, u öziga xos vazmin ijro körsatadi. [...] Şuni aytişim kerakki, u qanday hayajon uyğotişi bilan sizni hayratga soladi. Bu ijro sizning ongingizga kirib boradi, çunki u uni yorqin hayqiriqlar bilan emas, balki sekin yonuvçi ehtiros bilan ijro etadi. Bu uning eng yaxşi aktyorlik işlaridan biri».
Daily News and Analysis ham uç yulduzli baho bergan bölib, şunday yozgan: «Bunday hikoyada haddan taşqari ketib qoliş juda oson bölardi, şuning uçun rejissyor Jag Mundhraning xizmati şundaki, u hikoyaning melodramatik tomonini qattiq nazorat ostida uşlab turgan. Aişwarya Rai zöravonlikka uçragan xotin rolini öynaydi va bu, şubhasiz, uning hozirgaça eng yaxşi ijrolaridan biri. Yoş, uyatçan va möltirayotgan xotin Kiranjit sifatida boşlanib, u şunçalik kuçli zöravonlikka duç keladiki, bir keçada qattiq kaltaklanganidan keyin erini Deepak (Naveen Andrews) ni öt qöyadi. Rai dahşat, hayrat, puşaymon va nihoyat oqlaniş bosqiçlarini işonçli tarzda ötadi». The Times of India yozgan: «Bu boşidan oxirigaça Aişwaryaning filmi. Hikoya kuçli, albatta, lekin ehtiros va oğriq Aişwaryaning qahramonni nozik ijrosida ifodalanadi. Aktrisa birinçi kadrdanoq rolni mahkam uşlab, uni çayqatib, zöravonlik dahşatiga qarşi kuraşiş uçun kutilmaganda içki kuç topgan zöravonlikka uçragan ayolning ta‘sirçan portretini yaratadi». Tanqidçi Subhaş K Jha şunday yozgan: «Provoked oilaviy nizoning murakkab savoliga, erkaklar dunyosida ayolning örni masalasiga nozik va töğridan-töğri yondaşuv bilan javob beradi. Aişwarya Raiga töliq ta‘rif beriş lozim, u özi uçun qalbidan ötgan rolga çuqur kirib boradi. Hikoyaning ba‘zi lahzalarida Rai göyo juda uzoq quyoş ostida qolgan muzqaymoqdek yuragingizni eritadi».
The Indian Express tört yulduz berib şunday yozgan: «Bu mazmunli film. Haqiqiy hayotga asoslangan film. Köpçilikni harakatga keltiradigan, köplab odamlarning hayotida farq yaratadigan film. Aişwarya yaxşi ish qildi. U qahramon boşidan keçirgan azob va qiynoqlarni aniq namoyon etdi. Haddan taşqari bezatilgan makiyaj va jozibali gözalligining yöqligi uni yanada jozibali (!) qilib körsatdi va rolga yaxşi mos keldi».
Filmni körgandan keyin Patel Observer gazetasiga şunday degani aytiladi: «Men biroz hayiqaman, çunki bu voqeaga juda yaqindan aralaşganman. Ba‘zan öylayman, odamlar haqiqiy hayotni yanada yaxşiroq aks ettiriş vazifasini qabul qilişlari kerak. Mening fikrimça, haqiqat ança qiziqroq».
Circle of Light va Provoked ssenariylarining hammualliflaridan biri Rahila Gupta şunday degan: «Afsuski, kino şunday san‘at şaklki, unda filmni amalga oşiriş uçun köplab murosalarga borişingizga töğri keladi». U filmdagi obrazlarni «bir ölçamli» deb tanqid qilgan va Kiranjit Ahluwalianing erini spirtli içimlikka berilgan sifatida tasvirlaşni ham tanqid qilgan.
Filmda Kiranjit Ahluwalia haqiqatda zavodda işlagan bölsa-da, uni örta sinf uy bekasi sifatida tasvirlangan; Pragna Patel va Rahila Guptaning obrazlari bitta şaxsda birlaştirilgan (uni hind aktrisasi Nandita Das ijro etgan) hamda haqiqiy britaniyalik huquqiy atamalar örniga amerikaça huquqiy atamalar işlatilgan. Rejissyor Jagmohan «Jag» Mundhra özini oqlab şunday degan: «Hatto haqiqiy hikoyani aytsangiz ham, haqiqiy hikoya heç qaçon haqiqatan haqiqiy bölmaydi. Haqiqatni qanday ta‘riflaysiz? Bizning heç birimiz u yerda haqiqatan bölmaganmiz va u yerda bölganlarning xotiralari hozir albatta özgargan. Oxir-oqibat men qiziqarli hikoya aytişim kerak. Agar qiziqarli hikoya aytolmasam, qanday maqsad bölişidan qat‘i nazar, heç kim uni körmaydi».
7Kassa
Film Buyuk Britaniya kassasida yaxşi natija körsatgan bölib, ApunKaÇoice.com uni «ğolib» deb…
Film Buyuk Britaniya kassasida yaxşi natija körsatgan bölib, ApunKaÇoice.com uni «ğolib» deb atagan.
8Musiqa
Filmning musiqiy foni va mavzu qöşiğini Akademiya mukofoti sovrindori hind bastakori A. R. Rahman yaratgan.…
Filmning musiqiy foni va mavzu qöşiğini Akademiya mukofoti sovrindori hind bastakori A. R. Rahman yaratgan. Rahman bastalagan «Alive» mavzu qöşiğini Karen David yozgan va ijro etgan. Boşqa treklar ham Karen David tomonidan ijro etilgan; uning blogiga köra, bu qöşiqlar Rahman bilan hammualliflikda yaratilgan, ammo Rahman filmga faqat bitta trekni bastalaganini tasdiqlagan. «Alive»ning yana bir versiyasini Şreya Ghoşal yozib olgan, ammo u filmga kiritilmagan va rasmiy ravişda çiqarilmagan. «Alive»ning hind tilidagi versiyasi «Zindagi» deb nomlangan va uni Mayur Puri yozgan.
Matn: maqola tarjimasi «Provoked (film)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.