Rang De Basanti

(qavs içida XX asr boşidagi hind inqilobçilarining ismlari keltirilgan — bu haqiqiy tarixiy şaxslar bölib, ularning obrazlarini filmning qahramonlari gavdalantiradi)

Omir Xon — Daljit «DiJey» Singx (Çandraşekxar Azad)

Siddxarth — Karan (Bxagat Singx)

Atul Kulkarni — Laksman Pandi (Rampraşad Bismil)

Kunal Kapur — Aslam Xon (Aşfaqulla Xon)

Şarman Joşi — Suxi Ram (Racguru)

Madxavan — leytenant Ajay Singx Rathod

Elis Pattan — Syu Makkinli

Stiven Makintoş — Jeyms Makkinli, Syuning bobosi

Soxa Ali Xon — Soniya

Mohan Agaşe — mudofaa vaziri Şastri

Anupam Kxer — Rajnat Singxaniya, Karanning otasi

Vaxida Rexman — leytenant Rathodning onasi

Kiron Kxer — Daljitning onasi

Om Puri — Aslamning otasi

Rakeş Mexraga tarixni örganiş va yaratiş uçun yetti yil kerak bölgan, şundan uç yili ssenariy yozişga sarflangan. Baʼzilar uning ruhiy holati haqida şubha bildirgan, çunki uning oxirgi filmi «Aks» kassada muvaffaqiyatsizlikka uçragan edi, lekin u buning unga umuman taʼsir qilmaganini aytib, eʼtiroz bildirgan. U, şuningdek, nafaqat hikoya qiliş texnikasi yaxşilanganini, balki ötmişdagi xatolari ham kino sohasidagi qobiliyatlarini rivojlantirişga yordam berganini qöşimça qilgan.

«Safron rangi» sezilarli orqaga ketişni boşdan keçirgan, çunki asosiy prodyuserlardan biri loyihaga mablağ kiritiş imkoniyatini topa olmagan; bu kamomad asosiy suratga oliş boşlanişidan ikki oy oldin loyihani xavf ostiga qöygan. Biroq Aamir Xon rolga rozi bölganidan keyin Mexra UTV Motion Pictures kompaniyasidan Ronni Skrevalaga murojaat qilgan.

Aamir Xon ssenariyni öqiganidan söng darhol filmda rol öynaşga rozi bölgan. Suratga oliş uçun u 10 kilogramm vazn taşlagan. Boşqa rollar Atul Kulkarni va Kunal Kapurga berilgan. Kunal «Aks» filmi suratga olinayotganda rejissyor yordamçisi bölgan va ssenariy hali işlab çiqilayotgan paytda u bilan tanişgan.

Bu film janubiy hindistonlik aktyor Siddxart uçun Bollivudda debyut böldi, u «Bosib olinmagan kelin 2» filmining muvaffaqiyatidan söng keldi. Madxavan Kollivudda maşhur bölişiga qaramay, filmda kiçik rol öynagan.

Film Nyu-Delhi, Agra, Rajastan va Panjobda suratga olingan.

British Broadcasting Corporation filmga bergan şarhida Bollivud nihoyat uzoq vaqtdan beri mavjud bölgan çegaralarni buzib, standart musiqiy melodramadan murakkabroq narsani taklif qiladigan loyihani amalga oşirganini taʼkidlaydi. Romantika, tarixiy ekskursiyalar va zamonaviy jamiyat muammolarining uyğunligi hind kinosiga yangi yönaliş belgilaydi. Amerikalik tanqidçining hind tilidagi filmlar haqidagi şarhida filmdagi har bir ijroçi ajoyib ekanligi alohida taʼkidlanadi: Kulkarni murakkab xarakterni (hind millatçisi Pandi) katta hamdardlik bilan gavdalantiradi, Pattan (Syu) va Soxa Ali Xon (Soniya) qatʼiy va dinamik, Kapur Aslam obraziga çidamlilik bilan töldiradi, Joşi (Suxi) xuşomadgöy rolini ajoyib öynaydi. Xon uçun bu eng yaxşi rollardan biri hisoblanadi. Unda asosiy lavha Daljitning universitetni beş yil oldin tugatganini tan oliş sahnasi bölib, kelajakdan qörqiş uni universitet şaharçasidagi döstlar doirasida uşlab turadi. Şu bilan birga, tanqidçi bu epizod yana bir vazifani bajarişini hisoblaydi: tomoşabinga nima uçun Daljit boşqalarga qaraganda ança katta körinişini tuşuntiriş zarur («talaba» Xon premyera paytida 41 yoşda edi). Hind tanqidçilari kartinani umuman ijobiy baholaydi va boşqa köplab tanqidçilar singari rejissyorning ijodiy yondaşuvining yangiligini, operator işining sifatini, kuçli aktyorlar tarkibini taʼkidlaydi.

Matbuotda salbiy şarhlar ham bor. San Francisco Chronicle muharrirlari sodda, ahmoqlikka yaqin taqdim etiş filmni soxta qilib qöyadi, deb hisoblaydi. Personajlar va vaziyatlar rejissyor tomonidan töliq öylanmagan va zaif rivojlantirilgan. Bundan taşqari, amerikalik tanqidçilar nosoz bitta samolyot sotib olinişiga qarşi norozilik sifatida siyosiy qotilliklar va terrorizm çegarasidagi harakatlar oqlanadimi, degan savolni qöyadi (bunday izohlarga javoban bir hind tanqidçisi rejissyor öz qahramonlarini oçiq qoralayotganini körayotganini aytadi, u esa «Siz kimsizki, hukm çiqarasiz?» deb söraydi). World Socialist Web Site resursi filmni, avvalo, ijtimoiy jamiyat mafkurasi nuqtai nazaridan körib çiqadi. Maqola muallifi film baʼzi soğlom ijtimoiy va siyosiy ğoyalarni ifodalaşi haqida vaqtinça taxmin qiladi, 2000-yillar boşida eʼlon qilingan iqtisodiy optimizm davriga qarşi çiqadi, bu davr mohiyatan isteʼmol va tamagirlik jamiyatini şakllantiradi. Lekin film jamiyatning oğriqli nuqtasiga tega olgan bölsa-da, bu mamlakatdagi töplangan ijtimoiy ziddiyatlar bilan boğliq, lentaning kinematografik sifatlari bilan emas. U közga taşlanadigan ijtimoiy ziddiyatlarning bir qismini aks ettiradi, ammo buni mexanik, öylamasdan qiladi. Badiiy asar sifatida bu film — şunçaki falokat, deb hisoblaydi WSWS. Personajlarning rivojlanişi juda tabiiysiz yuz beradi. Talabalar guruhi Hindiston aholisining turli etnik va diniy guruhlari vakillaridan sunʼiy ravişda şakllantirilgan. «Yaxşi» dunyoviy musulmon va öng millatçi partiyaning «yomon» jangarisi birlaşib, yaxşiroq kelajak uçun birga kuraşadi. Odobli ingliz qiz soddadil mahalliy yigitga oşiq bölib, undan qahramon yasaydi. WSWS fikriça, bunday narsalar nafaqat işonarsiz, balki banal ham.

BAFTA mukofotiga eng yaxşi ingliz tilidan boşqa tildagi film nominatsiyasi.

Hindistonning milliy kino mukofoti — Eng yaxşi ommabop film, Eng yaxşi erkak ovozli qöşiq ijroçisi, Eng yaxşi montaj ishi, Eng yaxşi ovoz yoziş.

Filmfare mukofotlari — Eng yaxşi film, Eng yaxşi rejissyorlik, tanqidçilar fikriça eng yaxşi erkak roli, Eng yaxşi bastakor, Eng yaxşi montaj, Eng yaxşi operator ishi.

Hindiston xalqaro kino akademiyasi mukofoti — Eng yaxşi film, Eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli, Eng yaxşi ssenariy, Eng yaxşi bastakor, Eng yaxşi operator, Eng yaxşi montaj, Eng yaxşi musiqa yozuvi, Eng yaxşi rassom-dekorator, Eng yaxşi ovoz muhandisi.