Saaransh

Film B.V. Pradhan erta tongda Nyu-Yorkda yaşovçi öğli Ajayga xat yoziş uçun uyğonişi bilan boşlanadi. Xatning örtasida Pradhan aççiq haqiqatni eslaydi: unga Ajayning döstidan qönğiroq kelgan va Ajay Nyu-Yorkda öğirlik paytida öldirilgan. Pradhanning eng yaqin dösti Vişvanat va Pradhanning xotini Parvati ikkalasi ham taşvişlanişadi, çunki uç oy ötgan bölsa-da, Pradhan yagona öğlining yöqotilişiga hali töliq könikmagan. Pradhan Vişvanatga öğli vafot etganidan keyin yaşaşga heç qanday istagi qolmaganini tan oladi.

Öğli vafot etgani sababli Pradhanning daromad manbai yöq, şuning uçun ular Şivaji Park (Mumbay) dagi kvartiralaridan bir xonani yoş Bollivud aktrisasi Sujata Sumanʼga ijaraga beradi. Sujata nufuzli siyosatçi Gajanan Çitrening yagona öğli Vilas (Madan Jain) bilan muhabbat munosabatida. Vilas Sujataga uylanmoqçi, ammo qörqoqligi tufayli otasiga Sujata haqida aytmaydi va töy rejalarini doimo keçiktiradi.

Şu orada Pradhan öğlining kuli va boşqa bir qança buyumlar (televizor, VCR, muzlatgiç va boşqalar) AQŞdan Hindistonga kelganini bildiruvçi röyxatdan ötkazilgan xat oladi. Pradhan ularni oliş uçun bojxonaga borganda, unga hurmatsizlik körsatiladi va Ommaviy aloqalar böyiça masʼul xodim yordam bermaydi. Hissiy jihatdan larzaga tuşgan va ğazablangan Pradhan bojxona bölimi boşliğining kabinetiga zörlab kirib, faqat öğlining kulini oliş uçun kelganini, boşqa mol-mulkka qiziqmasligini tuşuntiradi. Pradhan öğlining kulini darhol unga topşirişni talab qiladi va köz yoşlariga tölib yiğlaydi. Şundan söng mansabdor uni tinçlantiradi va talabini bajaradi. Mansabdor noqulaylik uçun uzr söraydi va qolgan buyumlar imkon qadar tezroq Pradhanga topşirilişini vaʼda qiladi.

Ateist bölgan Pradhan öğlining kulini Parvatiga beradi, u esa kulni pandit (ruhoniy)ga olib boradi. Pandit Pradhan va Parvatiga Ajayning yaqin orada ularning yonida çaqaloq şaklida qayta tuğilişini aytadi. Ruhi tuşgan Pradhan Ajayning kulidan bir qismini olib, yaqin atrofdagi bolalar boğidagi skameyka yonida soçib yuboradi. Oğriqli hayotining befoydaligini anglagan Pradhan tezyurar maşina ostiga özini taşlab öz joniga qasd qilişga urinadi, ammo muvaffaqiyatsiz. Parvati uni fikridan qaytarişga yalinadi, ammo Pradhan könmaydi. Oxir-oqibat ikkovlari birga zahar içib hayotga barham berişga qaror qilişadi.

Pradhan va Parvati öz joniga qasd qilişga tayyorlanayotgan paytda Sujata Vilasga homilador ekanligini aytadi. Vilas hamon Sujataga uylanişda ikkilanib turganida, Sujata uni qörqoq deb ataydi va haydab yuboradi. Pradhan bu haqda bilib qolib, Sujatani Gajanan bilan uçraştirişni taklif qiladi, çunki umid qiladiki, u Sujata va Vilasning turmuş qurişiga ruxsat beradi. Vilas Sujata uning farzandini kötarib yurganini tan olişdan boş tortganda, Gajanan Vilasning yolğon gapirayotganini bilsa-da, ularning taklifini rad etadi va agar Sujata homilani tuşirmasa hamda boşqa şaharga ketmasa, Pradhan va Sujatani oğir oqibatlar bilan tahdid qiladi. Biroq Pradhan tamoyil yuzasidan yordamsiz Sujatani ketişga qöymaydi va uyida unga xavfsiz panoh beradi. Parvati Sujata homilador ekanini eşitib, Sujatadagi çaqaloq aslida Ajayning qayta tuğilişi bölişiga işona boşlaydi. U Sujatani parvariş qila boşlaydi va Ajayning qayta tuğilişi haqidagi eʼtiqodi uning ongida yanada mustahkamlanadi.

Gajanan Sujatani bolani tuğişdan qaytariş uçun barça yöllarni sinab köradi: uning yollangan odamlari Pradhanni pora bilan sotib olişga urinadi, uning uyining elektr quvvatini öçirib, Pradhanni bezovta qiladi va Vişvanatni kaltaklaydi (şu tariqa uning Pradhan uyiga sut yetkazib berişiga tösqinlik qiladi), hatto yollangan odamlari Pradhanning uyiga yonayotgan petard otişadi. Gajanan özi mahalliy şifokorni Sujata tekşiruvga keladigan klinikasida bolani noqonuniy tuşirişga köndiradi. Heç narsa natija bermagaç, Gajanan otasining niyatlaridan bexabar bölgan Vilas orqali Pradhanni soxta ish bilan — noqonuniy belgilangan pullar bilan boğliq fohişalik uyuşmasiga yordam beriş va unga kömaklaşişda ayblab tutqunlikka oladi. Pradhan yordam sörab politsiya komissarini çaqirmoqçi böladi, ammo qoğozbozlik tufayli bunga tösqinlik qilinadi. Ğazablangan Pradhan Maharaştra ştati boş vazirining idorasi bölgan Mantralayaga bostirib kiradi. Boş vazir Pradhanning sobiq şogirdlaridan biri Şaşikant bölib çiqadi. Boş vazir darhol politsiya komissarini, Sujata qamoqda saqlanayotgan qayta tarbiyalaş uyini çaqiradi va adolat töla röyobga çiqişi uçun Gajanan Çitreni olib kelişni buyuradi.

Pradhan Parvatining Ajay Sujatanin çaqaloqi sifatida qayta tuğiladi degan qatʼiy eʼtiqodi ularga, Sujataga va Vilasga muammo keltirişini anglaydi, şuning uçun u ikkovidan tunning oxirida şahardan ketib, boşqa joyda baxtli hayot keçirişni söraydi. U ularga bojxona idorasi nihoyat Pradhanga topşirgan Ajayning buyumlarini sovğa qiladi. Biroq Sujata Parvatini oxirgi marta körişni söraydi. Parvati Vilas va Sujataning ketişiga ruxsat bermaganda, Pradhan uni uşlab turadi va ular ketişadi. Parvati hayratda va qalbi siniq qoladi, ammo Pradhan unga Ajayning vafot etganini va heç qaçon qaytib kelmasligini tuşunişga yordam beradi. Parvati ikkovlari birga zahar içişlarini aytganda, Pradhan rad etadi va hayotidagi «Saaranş» (xulosa, mohiyat) uning gözal ajinlarida ekanini anglaganini aytadi hamda ular Sujataning farzandini qiyinçiliklarga qaramay omon qolişiga yordam berib, yaxşi ish qilganliklarini taʼkidlaydi.

Film Pradhanning Parvatini ertalab yaqin atrofdagi bolalar boğiga sayrga olib çiqişi bilan tugaydi. U yerda ular Pradhan bir paytlar Ajayning kulidan sepgan joyda çiroyli gullar unib çiqqanini köradi. Şunda Pradhan Parvatiga hayotning haqiqiy gözalligi şundaki, hammamiz ölişimiz mumkinligida, lekin hayot davom etişida ekanini aytadi.