Sampo

Ikkinçi jahon uruşi tugagaç, Finlyandiya rahbariyati 1939—1940 yillardagi Sovet-fin qişki uruşidan beri uzilgan munosabatlarni SSSR bilan barqarorlaştiriş yölini tutdi. Baʼzi maʼlumotlarga köra, sovet-fin qöşma kino loyihasi ğoyasi sobiq Qareliya-Fin SSRning rahbari O. V. Kuusinenga tegişli bölgan.

«Suomi-filmi» rahbari, rejissyor Risto Orko fin tomonidan prodyuser sifatida çiqdi. Sovet ssenariyçilari V. Vitkoviç va G. Yagdfeldni fin «Kalevala» mutaxassisi V. Kaukonen maslahatlar bilan taʼminladi. Ekranlaştiriş uçun eposning köplab syujet çiziqlaridan sehrli Sampo tegirmonining yaratilişi, öğirlanişi va yöqolişi tarixi tanlab olindi; bu tegirmon heç narsadan tuz, un va tanga işlab çiqarar edi.

Kostyum va rekvizitlar qarelo-fin arxeologiyasi va etnografiyasi hisobga olingan holda yaratildi. Kemani qurişda Qareliyaning petroglifларидаги qayiqlar obrazi asos qilib olindi.

Fin tomonining şarti ijroçilar “nordik turi” bölişi edi; Ptuşko Lemminkäinen rolига ilgari suratga tuşgan Sergey Stolyarovni ola olmadi, şu sababli noprofessional aktyor Andris Oşin tanlandi, öşa paytda u örmon xöjaligi institutining talabasi edi.

Har bir öyin sahnasi fin va rus tillarida suratga olindi, natijada filmning tört varianti yaratildi, çunki suratga oliş oddiy va keng ekran formatlarida olib borildi; ular kadr kompozitsiyasi, montaj va davomiyligi böyiça farq qilardi. Fin versiyalarida rus versiyalaridagi baʼzi sahnalar yöq, va aksinça.

Tabiiy suratga oliş Qareliyaning Kondopoga tumanida Konçozero kölining ğarbiy qirğoğida va Priones tumanidagi Sampo toğida ötkazildi; epizodlarda Fin Davlat drama teatri aktyorlari ham iştirok etdi.

Ijroçilarning familiyalari filmning titrlari hamda rus tilidagi kino portallaridan olingan.

Rejissyor-postanovşik: Aleksandr Ptuşko

Ssenariyçilar: Viktor Vitkoviç, Grigoriy Yagdfeld

Operator-postanovşiklar: Gennadiy Tsekavyy, Viktor Yakuşev

Rassom-postanovşik: Lev Milçin

Kompozitor: Igor Morozov

Ovoz operatori: Mariya Blyakhina

Rejissyorlar: Boris Yevgenev, Holger Harrivirta, A. Vaniçkin

Kostyumlar rassomi: Ritva Karpio

Dekoratsiyalar rassomi: Aleksandr Makarov

Kombinatsiyalangan suratga oliş:

operatorlar: Aleksandr Renkov, Lev Dovgvillo (titrlarda L. Dovgvilo)

rassom: Zoya Moryakova

Maslahatçilar: Vyaino Kaukonen, Kusta Vilkuna (titrlarda Kustaa Vilkuna)

Direktorlar: Aleksey Stefanskiy, Gleb Kuznetsov

Filmning SSSRdagi premyera namoyişi 1959-yil avgust oyida, Finlyandiyada esa öşa yilning oktyabr oyida bölib ötdi. AQŞ körsatuvi uçun film sezilarli darajada qayta montaj qilindi va «The Day the Earth Froze» nomi ostida ingliz tilidagi qayta ovozlaştiriş bilan çiqdi («День, когда Земля замёрзла» — «Yer muzlagan kun»).

Finlyandiyada tiklangan keng ekranli variant asosida 2024-yilda Fransiyada Sampo, Le Jour Ou la Terre Gela (Blu-Ray + DVD) naşri çiqarildi; unga fransuz kinoşunosi Matyu Rede ning «Kalevaladan Sampogaça: epik syomka haqida hikoya» monografiyasi ilova qilindi.