Satya — 1998-yilda suratga olingan hind tilidagi jinoiy film. Filmni Ram Gopal Varma prodyuser qilib, rejissyorlikni özi olib borgan; ssenariy mualliflari Saurabh Şukla va Anurag Kaşyap. Rollarda J. D. Çakravarthy, Urmila Matondkar va Manoj Bajpayee, şuningdek Saurabh Şukla, Aditya Şrivastava, Pareş Rawal va Şefali Şah iştirok etgan. Bu Varmaning Hindistondagi uyuşgan jinoyatçilik haqidagi "Gangster" trilogiyasining birinçi filmi. Film Satya (Çakravarthy) haqida hikoya qiladi: u ish izlab Mumbayga kelgan muhojir bölib, Bhiku Mhatre (Bajpayee) bilan döst böladi va Mumbay yer osti dunyosiga tortiladi.
1Rollarda
J. D. Chakravarthy
2Işlab çiqariş
Varma dastlab jangovar film suratga olişni rejalaştirgan edi, lekin bir neçta jinoyatçilar bilan uçraşgaç,…

Varma dastlab jangovar film suratga olişni rejalaştirgan edi, lekin bir neçta jinoyatçilar bilan uçraşgaç, jinoyatlarga eʼtibor qaratadigan film yaratişga qaror qildi. U filmning ssenariysi uçun Kaşyap va Şuklani yolladi hamda kam tanilgan aktyorlarni tanlaşni maʼqul kördi. Filmning musiqasini Vişal Bhardwaj, fon musiqasini Sandeep Çowta yaratgan, qöşiq matnlarini esa Gulzar yozgan. Dastlabki operatorlik işlarini Gerard Hooper olib borgan, uning örnini keyinçalik Mazhar Kamran egalladi. Film Mumbayda ₹2,5 crore (US$260 000) byudjet bilan suratga olingan.
3Çiqarilişi
Satya 1998-yil 3-iyulda ekranga çiqdi. Film keng tanqidiy eʼtirofga sazovor böldi, ayniqsa Hindistondagi yer…

Satya 1998-yil 3-iyulda ekranga çiqdi. Film keng tanqidiy eʼtirofga sazovor böldi, ayniqsa Hindistondagi yer osti dunyosini realistik tasvirlagani va Bajpayeening ijrosi uçun maqtaldi. Film tijorat jihatdan ham juda muvaffaqiyatli bölib, ₹15 crore (US$1,6 million) yiğdi hamda köplab martaba boşlanişiga yordam berdi, ayniqsa Kaşyap va Bajpayee uçun. Film oltita Filmfare mukofotini va bitta Milliy kino mukofotini qölga kiritdi. Manoj Bajpayee "Satya" uçun Milliy kino mukofotining eng yaxşi yordamçi aktyor nominatsiyasida ğolib böldi. Yillar davomida Satya kult film sifatida qabul qilindi va Hindiston kinosining eng buyuk filmlaridan biri hisoblanadi, hamda Bollivud gangster filmlari poydevorini yaratgani uçun eʼtirof etiladi. Film Company (2002) va D (2005) kabi bir qança davomlarga, şuningdek töğridan-töğri davom etgan Satya 2 (2013) filmiga ilhom böldi. Denni Boyl "Slumdog Millionaire" filmini suratga olişdan oldin Mumbayning haqiqiy qiyofasini tuşuniş uçun Satya va Company (2002) filmlarini tomoşa qilgan. U bu haqda intervyusida tan olgan.
4Syujet
Satya ish izlab Mumbayga keladi va mahalliy raqs barida ish topadi. Keskin feʼlli jinoyatçi Jagga norozilik…
Satya ish izlab Mumbayga keladi va mahalliy raqs barida ish topadi. Keskin feʼlli jinoyatçi Jagga norozilik bilan Satyaning yuziga içimlik sepganidan keyin keskinlik kuçayadi. Şundan söng Jagganing quyi buyruği Pakya Satyadan pul undirişga urinadi, Satya esa Pakyaning yuzini ustara bilan tilib yuboradi. Qasos oliş uçun Jagganing odamlari Satyani şafqatsizlarça kaltaklaydi. Şu orada parallel guruhlar uruşi boşlanadi: ikki gangster, Bapu va Vitthal Manjrekar, öz sindikati rahbari Bhiku Mhatrening buyruği bilan taniqli kinoprodyuserni öldiradi. Manjrekar qoçiş paytida qölga tuşadi va inspektor Khandilkarga Mhatrening aralaşuvini tan oladi, şu sababli Mhatre hibsga olinadi.
Keyin Jagga Satyani fohişalik uçun aybga tikadi va Satya qamoqqa tuşadi. Qamoqxonada Satya Mhatre bilan uçraşadi va ikkovi özaro janjallaşadi. Satyaning çidamliligi va qörqmasligidan hayratga tuşgan Mhatre uni ozod qiliş uçun firibgar advokat Çandrakant Mulega murojaat qiladi. Ozod bölgaç, Satyaga Kallu Mama kvartira beradi va u yonida yaşovçi, qöşiqçi bölişni orzu qilgan Vidya bilan tanişadi. Manjrekar sudda öz körsatmasidan voz keçgaç, Mhatre ham ozod etiladi. Mhatrening qöllab-quvvatlaşi bilan Satya raqs barida Jaggani otib öldiradi va rasman guruhga qöşiladi. Sindikat boy qurilişçi Malhotrani şantaj qilişni rejalaştiradi, biroq belgilangan uçraşuv tuzoqqa aylanadi. Tuzoqdan zörğa qutulgan Satya qölga tuşgan qotilni söroq qiladi, u esa xuruj Mhatrening şiddatli raqibi Guru Narayan buyruği bilan uyuştirilganini aytadi. Şu bilan birga Satya musiqa rejissyorini Vidyani nufuzli loyihaga yollaşga majbur qiladi va Satya bilan Vidya örtasida muhabbat boşlanadi, Vidya esa uning jinoiy hayotidan butunlay bexabar qoladi.
Guru Narayan Mhatre guruhini yöq qiliş uçun Mumbayga qaytadi, biroq ikkala sindikatga ham Bhau Thakurdas Jhawle buyruq beradi, u ikkala guruhni himoya qiladigan nufuzli siyosatçi. Bhau ularni ogohlantiradi: qonli guruhlar uruşi uning yaqinlaşib kelayotgan saylov kampaniyasini xavf ostiga qöyadi. Yaşirinça Guru Narayan Bhau bilan boğlanib, Jagganing öç oliş uçun Satyani öldirişga ruxsat söraydi. Bu yaşirin kelişuvdan bexabar Mhatre sulhga rozi böladi, lekin Satya unga Guru Narayanni oldindan yöq qiliş kerakligini işontiradi. Satya şafqatsiz zarba beradi va Guru Narayan hamda uning butun guruhini yöq qiladi, bu harakat Bhauni çuqur xafa qiladi.
Zöravonlikning oldini oliş uçun hukumat yangi, şafqatsiz politsiya komissari Amodh Şuklani tayinlaydi. Şu bilan birga Bhau saylov uçun Mhatre guruhining kuçini saqlab qoliş maqsadida ularni keçirganday körinadi. Şukla qömondonligi ostida politsiya agressiv operatsiya boşlab, köplab guruh aʼzolarini öldiradi. Satyaning strategik maslahati bilan Mhatre politsiyani qörqitiş uçun komissar Şuklani öldiradi va bu Bhauning saylovdagi katta ğalabasini taʼminlaydi.
Satya va Vidya kinoteatrda film tomoşa qilayotganda Pakya Satyani körib qoladi va hokimiyatga xabar beradi. Inspektor Khandilkar kinoteatrni örab oladi va Satyani tuzoqqa tuşiriş uçun faqat bitta çiqişdan taşqari barça çiqişlarni bekitadi. Satya zalda böş öq otib, ommaviy tirbandlik yuzaga keltiradi va u Vidya bilan qoçib qutuladi. Vidyaga xavf tuğilganini anglagan Satya Mhatredan yer osti dunyosidan ketişga ruxsat söraydi. Mhatre rozi bölib, juftlikni Dubaiga xavfsiz köçirişni vaʼda qiladi. Biroq Mhatre saylovdagi ğalabani nişonlaş uçun Bhauning villasiga kelganida, Bhau uni xiyonat qilib, Guru Narayanning ölimi uçun qasos sifatida öşa joyda öldiradi. Kallu Mama va Mule qoçib qutuladi, politsiya esa Satyaning kvartirasini bosib oladi. Satya yolğiz qoçişga majbur böladi va dahşatli haqiqatni Khandilkardan bilib olgan, qattiq sarosimaga tuşgan Vidya qoladi.
Satya Kallu Mamaning yaşirin joyiga boradi. Mule Mamaga Satyani öldirişni buyurganida, Mama isyon kötarib, advokatni öldiradi va Mhatreni qasos oliş uçun Satya bilan ittifoq tuzadi. Ganesh Çaturthi bayrami paytida plyajda odamlar gavjum bölganda, Satya Bhauni muvaffaqiyatli öldiradi, lekin özi oğir öq yaralarini oladi. Mama ölayotgan Satyani Dubayga yöl olgan yuk kemasiga yaşirinça olib çiqmoqçi böladi, biroq Satya Vidyani sönggi marta körişni talab qiladi. Satya uning kvartirasiga yetib boradi va eşikni tinmay taqillatadi. Vidya yiğlab eşikni oçişni rad etganida, Khandilkar kvartira atrofini qamal qiladi va maşina içida Mamani öldiradi. Satya eşikni buzib kira oladi, lekin Khandilkar uni burçakka qisib, öqqa tutadi. Satya yiqiladi va Vidyadan bir neça santimetr narida vafot etadi.
5Işlab çiqiş
Rejissyor Ram Gopal Varma Mumbay bilan qiziqqan holda, uzoq tanaffusdan söng jangovar filmlarga qaytmoqçi…

Rejissyor Ram Gopal Varma Mumbay bilan qiziqqan holda, uzoq tanaffusdan söng jangovar filmlarga qaytmoqçi edi. Film rejasini tuzayotganda u yer osti dunyosining baʼzi vakillari bilan uçraşib, ularning insoniy tomoniga qiziqib qoldi. Musiqa prodyuseri va qöşiqçi Gulşan Kumar 1997-yil 12-avgustda Mumbaydagi Jeeteşwar Mahadev ibodatxonasi oldida otib öldirilgan edi. Varma bu qotillik haqida Rangeela filmini prodyuser qilgan Jhamu Sughanddan bilib oldi. Sughand Varmaga aytdiki, Gulşan ertalab soat 7 atrofida uyğonib, soat 8 da qöşiqçi bilan, 8:30 da esa dösti bilan uçraşişini aytgan, şundan söng ibodatxonaga borib, uni kutib olişi kerak bölgan. Varma şunda öylagan: "Agar Gulşan soat 7 da uyğongan bölsa, qotil soat neçada uyğongan bölişi mumkin?" Şundan keyin u gangsterlar haqida film suratga olişga qaror qildi va Ayn Randning muxlisi sifatida "Howard Roarkni yer osti dunyosiga joylaştirmoqçi" bölgan.
Varma filmda qöşiqlarni qoldirmoqçi edi, lekin "öşa paytda musiqa kompaniyalari deyarli sanoatni boşqarardi va qöşiqsiz filmni tarğib qiliş mumkin emas edi", deb öylagan. Asosiy syujet tayyor bölgaç, rejissyor filmning dialoglarini Vijay Tendulkar yozişini xohlagan; u Tendulkarning, ayniqsa "Ardh Satya" (1983) filmidagi işini yuqori baholagan. Biroq Tendulkar Satya ustida işlay olmagan. Filmni yangi kelgan Apurva Asrani montaj qilgan, u avval "Daud" va "Bhanodaya" filmlarining treylerini yiğgan edi. Uning işidan mamnun bölgan Varma Apurvaga Satya filmida montajçi lavozimini taklif qilgan, öşa paytda Apurva ön töqqiz yoşda edi. Varma filmga haqiqiy hayotdan bir neçta sahnani kiritgan, jumladan Bhiku Mhatrening ölgan döstidan "qanday qilib ölib qolding?" deb norozi bölgan sahnasini. Varmaning döstlaridan biri unga qöşnisi jinoyatçi ekanini aytgan, u har kuni salomlaşardi, lekin uning jinoyatga aralaşganini heç kim taxmin qila olmagan. Varma bu jihatni yoqtirib, filmda ham işlatgan. Varmaning sözlariga köra, filmdagi qahramonlar "gangsterlar ierarxiyasining juda quyi poğonasida turişadi". Filmning nomi haqida Varma ikki sababga köra "Satya" deb nomlaganini aytgan: birinçisi, "Ardh Satya" filmiga hurmat, ikkinçisi esa kollejda sevgan, lekin unga javob bermagan bir ismdoş qiz.
6Rol tanlovi
Qiyinçilik içida yaşayotgan Manoj Bajpayee "Daud" filmida Pareş Rawalning yordamçisi rolini uçun proş ötgan…

Qiyinçilik içida yaşayotgan Manoj Bajpayee "Daud" filmida Pareş Rawalning yordamçisi rolini uçun proş ötgan edi. Varma undan boşqa filmlarda işlaganmi, deb söraganida, Bajpayee "Bandit Queen" filmidagi yordamçi rolini eslatgan. "Bandit Queen"dagi ijrosidan mamnun bölgan Varma unga kattaroq rol bermoqçi bölib, "Daud" filmida işlamaslikni maslahat bergan. Biroq Bajpayee aynan şu filmda iştirok etişni xohlagan va Varma rozi bölgan. Suratga oliş tugagaç, Varma Bajpayeega kiçik rol berganidan afsuslanganini aytib, keyingi filmida unga yetakçi rol vaʼda qilgan. Bajpayee ssenariy uçun yoş yozuvçi Anurag Kaşyapning nomini Varmaga tavsiya qilgan. Varma Kaşyapning "Auto Narayan" filmini yoqtirib, uni ssenariy yozişga yollagan. Kaşyap filmni allaqaçon yozayotgan bölsa-da, Varma tajribaliroq yozuvçi kerak deb hisoblab, Saurabh Şuklani taklif qilgan. Şukla dastlab ikkilanib, özi rejissyorlik qilişi mumkin bölgan filmlarni yozişni afzal körardi. U rad etiş uçun Varmaning ofisiga borgan, lekin Varma unga filmda rol berişni istaşini aytib, syujetni tuşuntirgan. Şukla hikoya tasviridan "zerikib qolgani" sababli filmda iştirok etişga rozi bölgan. Ular Hyderabaddagi Varmaning fermasida işlab, bir hafta içida birinçi qoralamani yozişgan, heç qanday tadqiqotsiz, çunki Kaşyap gangster psixologiyasi "boşqa har qanday odamnikiga juda öxşaş" deb hisoblagan. Bajpayee hayotida heç qaçon gangster bilan uçraşmagan va marathi tilida gapirişni yaxşi bilmagan, holbuki u Maharaştra xarakterini öynaşi kerak edi. U avval taşqi körinişini özgartirişga qaror qilib, soqol qöydi, yuzini töldirdi va jingalak soç östirdi. U marathi aksentining nozik jihatlarini örganiş uçun uy xizmatkoridan maslahat olgan va suratga oliş boşlanişidan oldin uç-tört oy davomida qahramon ustida işlagan.
Varma filmda yangi aktyorlarni körmoqçi edi. U "Shiva" (1990) filmida u bilan işlagan J. D. Çakravarthyni asosiy rolga tanladi. Çakravarthy rolga tayyorlaniş uçun Varmani taqlid qilişga harakat qilganini aytgan. Asosiy rol dastlab Bajpayeega möljallangan edi, lekin Varma xarakterlarni aniqlagaç, Bhiku Mhatre uçun hind tilini yaxşiroq biladigan odam kerak deb hisobladi; ona tili telugu bölgan Çakravarthy hind tilini yetarli darajada bilmasdi. Bajpayee asosiy rolni öynaşni xohlagani uçun bu qarordan norozi bölgan, lekin boşqa rol bölmagani sababli filmda qolişga rozi bölgan. U Mhatre obrazini öz şahridagi Jeetendra muxlisi bölgan, rangli futbolkalar kiygan va tez jahli çiqadigan bir odam asosida yaratgan; aksentni esa oşpazidan olgan, u Kolhapurdan edi. Kostyumlarini ham özi tanlagan, buning uçun işlab çiqariş guruhi unga 25 000 rupiy bergan. Şukla va Kaşyap personajlar uçun işonçli ismlarni muhokama qilayotganda, ofis xizmatçisi Bhiku kirib kelgan va ular Bajpayee qahramoniga uning ismini berişga qaror qilişgan. Asosiy ayol rolini dastlab Manişa Koiralaga taklif qilişgan, lekin keyinçalik uning örniga Urmila Matondkar tanlangan, u bilan Bajpayee "Rangeela" va "Daud" filmlarida işlagan edi. Mhatrening yordamçisi rolini yangi aktyor Suşant Singh oldi. Matondkarning kostyumlarini Maniş Malhotra loyihalagan.
7Suratga oliş
Satya Mumbayda musson mavsumida suratga olingan. Suşant Singhning yuzi Çakravarthy tomonidan tilinadigan…

Satya Mumbayda musson mavsumida suratga olingan. Suşant Singhning yuzi Çakravarthy tomonidan tilinadigan sahna uşbu joyda tugaşi kerak edi, lekin Varma "kesiş" degan buyruqni berişni unutgan va sahnaning qolgan qismini aktyorlar improvizatsiya qilgan. Çakravarthy şaharga kelgan paytdagi film boşidagi montaj sahnasini suratga oliş Kaşyapga topşirilgan. U sahnani özi rejalaştirib, operator bilan birga suratga olgan. Biroq sahna Kaşyap tasavvur qilganidan juda farq qilgan, çunki u kino suratga olişda tajribasiz edi. Varma uni sahnani qayta suratga olişga yönaltirgan va kameraman bilan qanday muloqot qilişni örgatgan. Filmning bir neçta sahnalari, jumladan Bhiku Mhatrening ölimi sahnasining butunlay improvizatsiya bilan olingan.
Bajpayee, akrofobiyadan aziyat çekkani sababli, bir qoyaning çetida ikki soat turgan sahnani suratga olişda xavotirda edi. Satyaning kulminatsion sahnasi Ganesh Çaturthi bayrami paytida suratga olingan; jamoa taxminan 500 ta statistni jalb qilib, Juhu plyajini qayta yaratgan. "Kallu Mama" qöşiğini suratga oliş vaqtida operator yöq bölgani uçun uni Varma özi suratga olgan. Filmning oxirgi suratga olingan sahnasida qöşiq köp jihatdan improvizatsiya qilingan, çunki aktyorlar içişgan edi. Film 50 kun davomida suratga olingan. Filmning boşida Manjrekar va Bapu gavjum köçada prodyuserni öldiradigan sahna studiyada maxsus qurilgan dekorda suratga olingan; köça studiya içida yaratilgan va u yerga suratkaşlar guruhining maşinalari qöyilgan. Birinçi operator amerikalik Gerard Hooper bölib, uni Varmaga "Daud" filmining muallifi Kannan Iyer tavsiya qilgan. Hooper Mumbay böylab sayr qilib, şahar manzaralarini hatto suratga oliş rejalaştirilmagan kunlarda ham olgan. Biroq u loyihaga yetarli vaqt ajratolmagan va ish öttiz foiz bajarilgaç ketib qolgan. Qolgan qismida operator bölib Mazhar Kamran işlagan. Şuklaning sözlariga köra, film plyonkaga "juda kam yoruğlik" va "past diafragma" şaroitida olingan.
8Saundtrek
Filmning musiqasini Vişal Bhardwaj yaratgan, qöşiq matnlarini Gulzar yozgan. Fon musiqasini Sandeep Çowta…
Filmning musiqasini Vişal Bhardwaj yaratgan, qöşiq matnlarini Gulzar yozgan. Fon musiqasini Sandeep Çowta bastalagan, u 1998-yil 3-iyulda Venus Worldwide Entertainment yorliğida çiqarilgan. Albomda bitta çolğu asari bilan birga oltita trek bor. Filmning 23 trekli fon musiqasi alohida albom sifatida, "Satya: The Sound" nomi bilan 1998-yil noyabrda çiqarilgan. Qöşiqlarni Lata Mangeşkar, Asha Bhosle, Sureş Wadkar, Mano, Hariharan va Bhupinder Singh ijro etgan.
9Çiqarilişi
Satyaning qöpol montaj qilingan nusxasi Bandradagi Dimple teatrida 60 kişiga namoyiş etildi. Javob salbiy…

Satyaning qöpol montaj qilingan nusxasi Bandradagi Dimple teatrida 60 kişiga namoyiş etildi. Javob salbiy böldi: tomoşabinlar filmda axloqsizlik tarğib qilinayotganini aytdi va ikkinçi yarmining ayrim qismlari qayta suratga olindi. Satya 1998-yil 3-iyulda Hindistonda, distribyutorlar pul yöqotmasligi uçun komission asosda çiqarildi. Film şahar tomoşabinlariga möljallangan edi, telugu va tamil tillaridagi dublyaj qilingan versiyalari esa mintaqaviy bozorlarda çiqarildi. Xalqaro kinofestivallarda namoyiş etiş uçun film ingliz tiliga dublyaj qilingan, bir qahramonga ovoz esa Vivek Oberoi bergan. Satya 1998-yilgi Hindiston xalqaro kinofestivalida Hind panorama bölimiga kiritilgan.
Hindiston Markaziy kino sertifikatlaş kengaşi filmdagi kuçli sökiniş va zöravonlikni saqlab qoldi, çunki kengaş aʼzolari ularni film ajralmas qismi deb topdi. Satyaga faqat kattalar uçun möljallangan "A" sertifikati berildi, kengaş heç qanday eʼtiroz bildirmadi. Filmning premyerasida Eros kinoteatrida bir qança aktyor va jamoa aʼzolari iştirok etdi va film yaxşi tomoşabin reaksiyasini oldi. Star Plus kanali filmning sunʼiy yöldoş orqali translyatsiya huquqini sotib oldi va film hali kinoteatrlarda namoyiş etilayotgan paytda, 1998-yil 26-dekabrda efirga uzatildi. Filmning DVD versiyasi 2006-yil 22-sentyabrda çiqarildi.
10Tanqidiy qabul
Satya kino tanqidçilaridan maqtovga sazovor böldi. Şobhaa De öz şarhida şunday yozgan: "Satya köçaning tilida…
Satya kino tanqidçilaridan maqtovga sazovor böldi. Şobhaa De öz şarhida şunday yozgan: "Satya köçaning tilida gapirdi — qöpol, xom va şafqatsiz. Şunga qaramay, his-tuyğularni xafa qilmadi. U bugungi kunimiz bölib qolgan vahşiylikni mukammal aks ettirdi va şu bilan birga aqlsiz guruhlar uruşining oxirgi befoydaligi va fojiasini oçib berdi." Xalid Muhammad şarhida yozgan: "Satya — oğir, dahşatli darajada hayajonli film, u çaqadi va qiçqiradi. Undan heç kim beparvo yoki befarq holda çiqmaydi." Anupama Çopraning fikriça, "Uşbu safar bu bunyodkor rejissyor Bollivud qoidalarining barçasini buzdi... Satya — integral estetikaning maşqidir. U aniq realistik ruhga ega va ziç ritmga ega." Rediff.com saytining Suparn Verma şarhida yozilgan: "Satya — Ram Gopal Varmaning bugungi kungaça qilgan işining yakuni. Uning qahramonlari Şivaga xos şiddat va ğazabga ega, Urmila va Çakravathy munosabatlari esa uning "Drohi" filmida qilganlarining yanada mukammal körinişidir." Boşqa bir şarhlovçi filmni "heç qanday yumşatişsiz, kasal jamiyatning qiyofasini haqqoniy aks ettiruvçi film" deb atagan.
Filmning keyingi şarhlari ham ijobiy böldi. Jai Arjun Singh yozgan: "Ram Gopal Varma bu bilan kino didini larzaga keltirdi, yangi til yaratdi", va filmni özining "sevimli hind gangster filmi" deb atadi. Raja Sen filmga beş balldan beşini qöygan va Satyani "Mumbay yer osti dunyosi poğonalari böylab sezilarli sayohat, özidan keyingi barça gangster filmlariga taʼsir körsatgan, ijro, personajlar, musiqa, operatorlik va jangovar sahnalar eslab qolinadigan darajada uyğun birlaşgan film" deb atagan. Film çiqqanining 20 yilligida Sukanya Verma yozgan: "Kök-jigarrang rangda suratga olingan, aqlli kompozitsiyalar — sovuq kamera burçaklari, qölda olingan kadrlar, uzoq kadrlar va noir yoruğlik — qahramonlarning böğuvçi murakkabligini va ziddiyatli his-tuyğularini aks ettiradi."
11Kassa natijalari
₹2,5 crore (US$260 000) byudjet bilan suratga olingan film taxminan ₹15 crore (US$1,6 million) yiğdi. U…
₹2,5 crore (US$260 000) byudjet bilan suratga olingan film taxminan ₹15 crore (US$1,6 million) yiğdi. U Mumbayda "rekord" darajadagi daromad keltirdi: birinçi haftadagi zal tölovi 85 foizni taşkil etdi va ₹1,5 crore (US$160 000) daromad keltirdi. Satya Dehli va Uttar-Pradeşda ön beş ekranda bir haftada ₹24 lakh (US$25 000) yiğdi, film Maharaştra hukumatining köngiloçar soliqdan ozod qiliş imtiyozidan ham foydalandi. Ikkinçi haftada ₹1,27 crore (US$130 000) yiğilgan, uçinçi haftada esa zal tölovi 97 foizga yetgan. Satya ön bir hafta davomida namoyiş etilgan va şu davrda ₹3,27 crore (US$340 000) yiğgan. Film daromadining 65 foizi Mumbay hududidan kelgan va şaharning özida ₹9 crore (US$930 000) dan ortiq sof foyda keltirgan. Kassa hiti deb eʼtirof etilgan film 1998-yildagi eng köp daromad keltirgan hind filmlaridan biri böldi.
12Mukofotlar
46-Milliy kino…
46-Milliy kino mukofotlari:
Eng yaxşi yordamçi aktyor — Manoj Bajpayee
44-Filmfare mukofotlari:
Ğolib bölgan:
Eng yaxşi film (tanqidçilar) — Ram Gopal Varma
Eng yaxşi aktyor (tanqidçilar) — Manoj Bajpayee
Eng yaxşi aktrisa (tanqidçilar) — Şefali Şah
Eng yaxşi fon musiqasi — Sandeep Çowta
Eng yaxşi montaj — Apurva Asrani va Bhanodaya
Eng yaxşi tovuş dizayni — H. Sridhar
Nominatsiyada:
Eng yaxşi film — Ram Gopal Varma
Eng yaxşi rejissyor — Ram Gopal Varma
Eng yaxşi aktrisa — Urmila Matondkar
Eng yaxşi yordamçi aktyor — Manoj Bajpayee
Eng yaxşi yordamçi aktrisa — Şefali Şah
Eng yaxşi yovuz qahramon — Govind Namdev
13Tahlil
Satya Mumbay yer osti dunyosini realistik tasvirlaşi bilan tanilgan bölsa-da, Varma öz filmlari jinoyatni…
Satya Mumbay yer osti dunyosini realistik tasvirlaşi bilan tanilgan bölsa-da, Varma öz filmlari jinoyatni uluğlamasligini köp marta aytgan. Omar Ahmed özining "Studying Indian Cinema" kitobida yozişiça, Amerika jinoyat filmlaridan farqli ölaroq, bu yerda muvaffaqiyat boylik töplanişi bilan emas, balki şaxsiy omon qoliş bilan ölçanadi; Ahmed filmni "postmodern gangster filmi" deb atagan. Asosiy qahramonning ötmişi film davomida nomaʼlum bölib qoladi, uning va boşqa qahramonlarning şahardagi joylaşuvi ham aniq körsatilmaydi. Ranjani Mazumdar "Bombay Cinema: An Archive of the City" kitobida yozişiça, Satyaning Mumbayi "klaustrofobik böşliqlarning hujjatli montaji"ga öxşaydi va "hujjatli uslubdagi vizual tasvirlarga" ega.
Filmning qahramonlari mahalliy, tapori şevasidagi hind tilida gaplaşadi. Amitava Kumar "Lunch with a Bigot" kitobida yozişiça, Satyadagi haqoratli nutq "otilayotgan öqlardan köra köproq portlaydi". "Locating Cultural Change: Theory, Method, Process" mualliflari Amod Şukla va Khandilkar obrazlarini sobiq Mumbay politsiya komissari Rakeş Mariya bilan soliştirgan. Varma Satya filmi uçun tayanç nuqta sifatida Sudhir Mişraning 1996-yildagi "Is Raat Ki Subah Nahin" filmidan foydalangan.
14Meros
Satya köplab tanqidçilar tomonidan zamonaviy durdona hisoblanadi va 1990-yillardagi eng yaxşi filmlardan biri…
Satya köplab tanqidçilar tomonidan zamonaviy durdona hisoblanadi va 1990-yillardagi eng yaxşi filmlardan biri deb tan olinadi. U kult maqomiga erişgan va zöravonlikning realistik tasviri uçun eng yaxşi hind gangster filmlaridan biri sifatida tilga olinadi; kelgusi gangster filmlariga "yöl oçgan" film. Varmaning 2008-yildagi "Contract" filmini şarhlagan tanqidçi Rajeev Masand Satyani sönggi ön yildagi eng taʼsirli filmlardan biri deb atagan. Film yangi janrga asos soldi: noir uslubining bir körinişi bölgan va "Mumbay noir" deb atalgan yönaliş paydo böldi. Satya Manoj Bajpayee uçun buriliş nuqtasi böldi. Kay Kay Menon uning roli boşqa metod aktyorlari uçun ham buriliş bölganini tan olgan: "Agar Manojning Satyadagi ajoyib ijrosi bölmaganida, Irrfan va men hozirgaça tan olinişni kutib yurgan bölardik. Manoj biz uçun eşiklarni oçib berdi." Uning Bhiku Mhatre sifatidagi roli ("Mumbay ka king kaun? Bhiku Mhatre" — "Mumbayning şohi kim? Bhiku Mhatre") hind kinosidagi eng esda qolarli rollardan biri hisoblanadi. Kinoprodyuser Karan Johar Satyani "Bollivudni butunlay özgartirgan 11 ta film" röyxatiga kiritib, uni "yer osti dunyosi haqidagi barça filmlarning onasi" deb atagan.
Ram Gopal Varma filmdagi har bir personaj "u uçratgan yoki haqida eşitgan kimsa" asosida yaratilganini aytgan. Musiqa rejissyori va bastakor Vişal Bhardwaj öz studiyasini film şarafiga Satya Studio deb nomlagan. Satya 24 yoşli ssenariy muallifi Anurag Kaşyapga ham Bollivudga yöl oçgan: "Men [Varma] bilan [Satya] ustida işlaş paytida kino bilan boğliq hamma narsani örgandim va hozir ham filmlarimda [filmni suratga oliş paytida] örgangan narsalarimni aks ettiraman." Meghna Gulzar "Kallu Mama" qöşiğida qahramonning nafasidan pivo hidini his qilganini aytgan. Film montajçi Apurva Asranining ham karerasini oldinga surgan, çunki bu uning birinçi ishi edi. "Satya 2"ni şarhlagan tanqidçi Paloma Şarma şunday yozgan: "Satya 2 Satya yaxşi bölgani kabi yomon". Satya, şuningdek, yulduzlarsiz, yuqori konseptli va kam byudjetli hind filmlari tendensiyasi uçun ham eʼtirof etiladi. Filmni körgandan keyin Şoh Rux Khan Çakravathyga şunday degan: "Agar bu filmni buzmoqçi bölsang, örningga meni qöyişing kerak". Amitabh Bachchan Kaşyapni çaqirib, unga maqtov aytgan. Britaniyalik rejissyor Denni Boyl Satyani 2008-yilgi "Slumdog Millionaire" filmi uçun ilhom manbai deb tan olgan, bu film Akademiya mukofotini qölga kiritgan. Satyaning Mumbay yer osti dunyosini "silliq, köpinça hayratlanarli" tasviri, jumladan "şafqatsizlik va şahar zöravonligini" realistik tarzda aks ettirişi Boylning Mumbay yer osti dunyosini tasvirlaşiga taʼsir qilgan.
Satya 2013-yilda IBN Live tomonidan tuzilgan barça davrlardagi eng yaxşi 100 ta hind filmi röyxatiga kiritilgan, "100 Filmfare Days" turkumida va "Mustaqil Hindistonning 70 ta kult filmi" röyxatida tilga olingan. Film Rachel Dwyerning "100 Bollywood Films" kitobida ("durdona" deb atalgan) va tanqidçi hamda muallif Şubhra Guptaning "50 Films That Changed Bollywood, 1995–2015" kitobida ham qayd etilgan.
2021-yilda tanqidçi Uday Bhatia filmning yaratilişi haqida "Bullets Over Bombay: Satya and the Hindi Film Gangster" nomli kitob yozgan.
15Davomlar
Satya Varmaning Gangster seriyasining birinçi filmi edi. Undan keyin yana ikki film — Company (2002) va D…
Satya Varmaning Gangster seriyasining birinçi filmi edi. Undan keyin yana ikki film — Company (2002) va D (2005) — hamda davom etgan Satya 2 (2013) suratga olindi. Mohanlal, Manişa Koirala, Vivek Oberoi va Ajay Devgn iştirok etgan "Company" Dawood Ibrahimning D-Company guruhi asosida böşroq tarzda yaratilgan va ijobiy şarhlarga sazovor bölgan. Undan keyin Randeep Hooda iştirokidagi va Varma tomonidan prodyuser qilingan "D" çiqdi, u özidan oldingi filmlarga qaraganda kamroq muvaffaqiyatga erişdi. "Satya 2" esa tanqidiy va tijorat jihatdan muvaffaqiyatsiz böldi. Saibal Çatterjee fikriça, "Satya — eng oxirgi qurol va gangsterlar haqidagi doston bölib, uni qayta talqin qilişga heç qanday ehtiyoj yöq edi."
Matn: maqola tarjimasi «Satya (1998 film)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.